Strona główna Najnowsze artykuły Przyprawy – na jakie dolegliwości pomagają i jak je stosować?
Strona główna Najnowsze artykuły Przyprawy – na jakie dolegliwości pomagają i jak je stosować?

Przyprawy – na jakie dolegliwości pomagają i jak je stosować?

autor: Agnieszka Leciejewska

Używane przede wszystkim w kuchni. Choć zasługują na miejsce także w domowej apteczce. Przyprawy to skuteczne leki przeciwzapalne, przeciwbólowe, chroniące jelita, żołądek i serce, a nawet walczące z nowotworami.

Mistrzowie kuchni wiedzą doskonale, że na niewiele zda się kulinarny talent bez przypraw. Odpowiednio dobrane, użyte we właściwym momencie, potrafią podkreślić smak najprostszej nawet potrawy, czyniąc z niej niemal kulinarne arcydzieło. Ale wysuszone korzenie, kłącza, owoce, nasiona, kwiaty, czy liście różnych roślin mają i inne oblicze. Zawierają białko, tłuszcze i węglowodany. Nie wpływają one jednak na wartość odżywczą potraw, bo przypraw używa się w znikomych ilościach.

Złote mleko – przepis na zdrowie

Przyprawy na zdrowie

Podobnie jest ze składnikami mineralnymi i witaminami. Co prawda nie uzupełnią ewentualnych niedoborów, ale mogą wzbogacić menu w potas, wapń, fosfor, magnez, chlor  i siarkę. Tak jak pieprz cayenne,  liście bazylii, liście i ziele melisy oraz ziele tymianku. Z kolei cząber, liście estragonu i nasiona gorczycy dostarczają sporo mikroskładników takich jak, m.in. żelazo, cynk, miedź, krzem, a czosnek ma też sporo selenu – pierwiastka, któremu przypisuje się działanie przeciwnowotworowe.

Zioła na cukrzycę

W roślinach przyprawowych, ale tych używanych na surowo: natka, koperek, chrzan, czosnek czy kminek znajdziemy też witaminy: A, C, witaminy z grupy B. Jednak tym, co sprawia, że przyprawy mają wyjątkowo korzystny wpływ na zdrowie są olejki eteryczne (miętowy, kolendrowy, kminkowy, anyżowy, goździkowy), alkaloidy, flawonoidy czy garbniki. To dzięki nim przyprawy:

  • wspomagają prace układu pokarmowego i regulują trawienie nasiona kminku czy kopru, anyż, bazylia, korzeń chrzanu, lubczyk, majeranek, a także imbir, który pomaga w trawieniu mięsa czy warzyw strączkowych
  • działają przeciwzapalnie, łagodząc dolegliwości przy reumatoidalnym zapaleniu stawów oregano liść laurowy, bazylia oraz tymianek
  • pomagają zwalczać mdłości u kobiet w ciąży i łagodzą dolegliwości związane z choroba lokomocyjną – wzmacniają organizm , pomagają w leczeniu nadciśnienia tętniczego, kataru, astmy, zapaleń zębów i dziąseł, zaparć, chorób układu nerwowego imbir i czosnek
  • działają przeciwutleniająco, jak czosnek, pieprz ziołowy i czarny, jałowiec, kminek, tymianek, goździki i rozmaryn
  • mają właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczo jak czosnek, chrzan, kolendra, gorczyca, jałowiec i tymianek, cynamon i goździki
  • mają właściwości przeciwnowotworowe, przeciwcukrzycowe jak kurkuma
  • mogą zastępować sól w potrawie, tak jak lubczyk, mieszanka bazylii z rozmarynem, tymianek oraz estragon

Czarnuszka w kuchni i lecznictwie – jak ją stosować?

Na jakie dolegliwości pomagają przyprawy?

Dla kogo? Wybieraj Unikaj
Przy kłopotach z zaparciami

koperek, natka, kminek

 
Na lekkiej diecie

koperek, majeranek, melisa

W umiarkowanych ilościach: papryka słodka, estragon, bazylia, tymianek i kminek, pieprz ziołowy

pieprz, ostra papryka, chilli, curry, ziele angielskie, liść laurowy, gałka muszkatołowa, gorczyca
Dla dbających o linię

czosnek, kminek, majeranek, bazylia, kolendra

Zalecane w umiarkowanych ilościach są: gałka muszkatołowa, papryka słodka, pieprz ziołowy, curry, tymianek, oregano, liść laurowy, ziele angielskie

pieprz czarny, ostra papryka, chili

Choć jak dowodzą badania kapsaicyna z chilli i piperyna z pieprzu mogą wspomagać odchudzanie bo przyspieszają przemianę materii

Przy chorych nerkach

sok z cytryny, kwasek cytrynowy, pietruszka, koperek zielony, majeranek, rzeżucha, kminek, melisa, papryka słodka, estragon, bazylia, tymianek, wanilia, cynamon,

W umiarkowanych ilościach pieprz ziołowy

pieprz, musztarda, papryka ostra, chrzan, ziele angielskie i liść laurowy
Przy kłopotach z cukrem

koperek, pietruszka, kminek, majeranek, tymianek, bazylia, czosnek.

Wpływ na poziomu glukozy we krwi ma również cynamon.

Stosowanie w umiarkowanych ilościach: gałka muszkatołowa, liść laurowy, ziele angielskie, papryka słodka, pieprz ziołowy i curry

ostra papryka, chilli, pieprz czarny, pieprz cayenne
Przy chorym woreczku żółciowym,  wątrobie i jelitach

koperek i natka, wanilia, cynamon, słodką paprykę, melisa, majeranek

W umiarkowanych ilościach: estragon, bazylia, tymianek, kminek

pieprz, papryka ostra, ziele angielskie oraz liść laurowy
Na serce jak dzwon przy miażdżycy, hiperlipidemii przyprawy korzenne pieprz czarny, chili
Dieta na wzmocnienie przy nowotworach, gorączce

pietruszka, koper, majeranek, melisa, bazylia, kminek

W umiarkowanych ilościach: pieprz ziołowy, papryka słodka, estragon, tymianek

pieprz biały i czarny, papryka ostra, oregano, chili, curry, ziele angielskie, liść laurowy, gałka muszkatołowej, gorczyca
Przy refluksie, wrzodach żołądka i dwunastnicy

wanilia, koperek, natka, cynamon

W umiarkowanych ilościach melisa

mięta, pieprz, papryka ostra, chrzan, ziele angielskie i liść laurowy

Zioła na balkonie – jakie posadzić?

Jak przechowywać przyprawy i zioła?

Najsmaczniejsze i najbardziej aromatyczne są świeże przyprawy. Nic nie zastąpi startego chrzanu, czosnku przeciśniętego przez praskę, czy aromatu świeżych ziół przyniesionych prosto z ogrodu. By zatrzymać tę świeżość niektóre przyprawy, np. koper i natkę pietruszki można mrozić.

Koperek po opłukaniu i wysuszeniu można pokroić i przełożyć do pudełeczka – przechowa się w zamrażarce kilka miesięcy, nie tracąc smaku i aromatu.

Natkę najlepiej umyć, wysuszyć i przełożyć do woreczków do mrożenia w całości (lepiej jej nie kroić, bo traci wówczas smak).

Dieta lekkostrawna – jakie są zasady jej stosowania?

Najmniej korzystne jest suszenie roślin przyprawowych, które pozbawia je znacznej części witaminy. Przyprawy suszone, które kupujemy najlepiej przechowywać w całości i mielić w młynku tuż przed użyciem – wtedy są najbardziej aromatyczne.

Można je prażyć na suchej patelni przez ok. 1, 2 minuty, co dodatkowo wzmacnia właściwości.

Do przechowywania przypraw i ziół najlepiej używać szczelnych pojemników. Trzymać je w suchym i ciemnym miejscu, np. szafce kuchennej. To ważne zwłaszcza w przypadku przypraw bogatych w nienasycone tłuszcze, takich jak goździki, anyż, kozieradka, pieprz i gałka muszkatołowa. Światło i zbyt wysoka temperatura powoduje ich jełczenie.

Przekładając przyprawy z oryginalnych opakowań do pojemniczków, warto zanotować datę zakupu. Po kilku miesiącach tracą właściwości 

Zioła na trawienie

Przyprawy stosuj z umiarem

Przyprawy służą nam najlepiej, jeśli stosujemy je z umiarem. Świeże i suszone zioła dodaje się do potraw na końcu gotowania, tak, by pod wpływem wysokiej temperatury nie straciły cennych substancji, np. olejków eterycznych. Do dań zimnych, sosów i majonezów, przyprawy najlepiej dodać godzinę przed podaniem. Ostre przyprawy o intensywnym smaku i zapachu należy dodawać na początku gotowania, co sprzyja uwalnianiu się aromatu.

Domowa apteczka ziołowa

Przyprawy – na które trzeba uważać

Mimo niewątpliwych wartości zdrowotnych przyprawy nie wszystkim wychodzą na zdrowie, zwłaszcza jeśli są spożywane zbyt często i w nadmiarze.

  • Mięta – uznawana za super lek przy dolegliwościach trawiennych, może podrażniać śluzówkę przewodu pokarmowego i zwiększać wydzielanie soków trawiennych, co nasila dolegliwości. Dlatego lepiej jej unikać przy refluksie.
  • Papryczka chilli – może doprowadzić do poważnego podrażnienia błon śluzowych i bólu brzucha.
  • Lukrecja – przyczynia się do spadku poziomu potasu w organizmie i wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Obniża także poziom testosteronu. Nie powinny jej używać osoby mające kłopoty z sercem, a także mężczyźni cierpiący na zaburzenia potencji.
  • Bazylia – zwłaszcza w postaci olejku zawiera estragol, który może sprzyjać rozwojowi raka wątroby, co potwierdzono w badaniach na zwierzętach.
  • Rozmaryn – może niekorzystnie odbić się na zdrowiu płodu, a nawet doprowadzić do poronienia, dlatego ostrożnie powinny podchodzić do niego kobiety w ciąży. Rozmarynu nie poleca się także osobom cierpiącym na zakrzepicę, padaczkę oraz uczulonym na aspirynę – zioło zawiera bowiem kwas salicylowy, który może nasilać dolegliwości.
  • Gałka muszkatołowa – w ilości 5-30 g oraz szafran 5-10 g mogą działać na organizm toksycznie.
  • Oregano – ze względu na silny aromat nie jest akceptowany przez osoby poddawane chemioterapii, dlatego w czasie jej trwania lepiej go unikać.

Dieta na stres – co powinny jeść osoby zestresowane?

Źródła:

  1. Kudełka W., Kossowska A., Składniki przypraw i ziół przyprawowych determinujące ich funkcjonalne właściwości oraz ich rola w żywieniu człowieka i zapobieganiu chorobom. Zeszyty Naukowe Uniwersystemy Ekonoimicznego w Krakowie 2008, 781: 83-111.
  2. https://r.uek.krakow.pl/bitstream/123456789/328/1/162022597.pdf
  3. Orkusz A., Bogacz-Radomska L. Znaczenie przypraw w żywieniu człowieka. Nauki Inżynierskie i Technologie 2017 4(27): 55-65.
  4. https://dbc.wroc.pl/Content/57994/PDF/Orkusz_Znaczenie_Przypraw_w_Zywieniu_Czlowieka_2017.pdf

Powiązane artykuły