Sprawdź, czy twoje dziecko ma pasożyty

Specjaliści uważają, że aż 30-50 proc. dzieci ma bogate życie wewnętrzne. Mają oczywiście na myśli wszelkiego rodzaju pasożyty przewodu pokarmowego. Dlatego warto poznać odpowiedzi na najważniejsze  pytania dotyczące diagnostyki i leczenia, by móc w porę rozpoznać problem i rozpocząć leczenie. Konsultacja: pediatra dr Katarzyna Faruga.

O tym, jak łatwo można się zarazić pasożytami można przekonać się wówczas, gdy np. owsiki ma choć jedno z dzieci w grupie przedszkolnej. Po kilku tygodniach objawy infekcji ma już niemal połowa maluchów, a także ich rodzice i rodzeństwo. Jaja pasożytów przenoszą się bowiem z łatwością poprzez zabawki, toaletę, pościel składaną po leżakowaniu do wspólnej szafy czy nawet drogą powietrzną!. Objawy zakażenia pasożytami nie zawsze jednak są łatwe do zauważenia, czasem mogą być mylące, a długotrwała obecność intruzów może negatywnie wpływać na rozwój fizyczny i psychiczny dziecka.

1. Jakie pasożyty najczęściej są diagnozowane u dzieci w Polsce?

Najwięcej przedszkolaków i uczniów szkół podstawowych ma owsicę, czyli jest zakażonych owsikami. Następne w kolejności to glistnica (zakażenie glistą ludzką) i giardioza (spowodowana pierwotniakiem Giardia lamblia).

2. Jak dostają się one do przewodu pokarmowego dzieci?

W tym przypadku intruzy mają bardzo ułatwione zadanie – maluchy wkładają przecież wszystko do buzi, a starszaki uwielbiają zabawy w piaskownicy. Jaja pasożytów są na przedmiotach (zabawkach), których dotykał wcześniej nosiciel (dziecko, osoba dorosła czy domowy zwierzak), w piasku, do którego załatwiają się osiedlowe koty czy psy, a także w stojących zbiornikach wodnych np. kałużach, do których dzieci tak uwielbiają wskakiwać rozbryzgując wodę wokół siebie (część pasożytów potrafi przenikać przez naszą skórę przy kontakcie ze skażoną ziemią lub wodą). Nieumyte owoce czy warzywa to kolejne potencjalne źródło infekcji. Jedzenie kanapek czy ciasteczek na spacerze, gdy niemożliwe jest dokładne umycie rąk, także może być sposobem na przeniesienie jaj pasożytów wprost do ust. Stamtąd mają już one prostą (a czasem bardziej krętą, bo np. przez płuca) drogę, najczęściej do do jelit, gdzie zagnieżdżają się, a następnie wylęgają i rozmnażają.

3. Jakie są objawy infekcji pasożytniczych?

Symptomów świadczących o zakażeniu jest bardzo wiele, zależą m. in. od rodzaju pasożytów a także od miejsca, w którym się one zagnieździły. Oto objawy trzech najczęściej występujących infekcji.

Owsica

Symptomy tej infekcji są dość charakterystyczne:

  • świąd okolic odbytu (odczuwany zwłaszcza w nocy)
  • niespokojny sen, czasem też moczenie nocne
  • słaby apetyt, niewystarczające przybieranie na wadze
  • zgrzytanie zębami
  • blada cera
  • infekcje intymne u dziewczynek (larwy mogą przenieść się do pochwy)
  • czasem w kale mogą być widoczne ruchliwe nitki, czyli właśnie owsiki

Giardioza (lamblioza)

W pierwszym okresie infekcji może wystąpić ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy, trwający nawet do 4 tygodni. Jego objawy to:

  • wodniste stolce
  • bóle brzucha
  • brak apetytu

Gdy zakażenie przejdzie w fazę przewlekłą, najczęściej występują:

  • biegunka tłuszczowa (pojawia się ona okresowo, w fazie namnażania się pasożytów)
  • pokrzywka na skórze
  • pogorszenie się wyników morfologii krwi
  • czasem także zapalenie dróg żółciowych

Glistnica

Najczęstsze objawy to:

  • wilgotny kaszel, duszności
  • nawracające bóle brzucha
  • biegunka i zaparcia występujące na przemian
  • wzdęcia
  • pokrzywki, świąd skóry
  • nieżyt nosa i łzawienie

4. Czy są jakieś badania, które mogą potwierdzić obecność pasożytów?

Lekarze zwykle zlecają badania kału dziecka na obecność jaj, cyst lub samych pasożytów. Trzeba je robić co najmniej 3 razy, w odstępie kilku dni, bo nie jest łatwo je wykryć (nie zawsze są też tam obecne). Warto je robić w renomowanym laboratorium, mającym doświadczenie w wykrywaniu chorób pasożytniczych (warto zapytać doświadczonego pediatrę, gdzie najlepiej oddać kał do badania). Niektórzy lekarze zalecają pobieranie próbek w czasie pełni Księżyca, gdyż pasożyty, jako organizmy pierwotne, mają okresy swojej aktywności zgodnie z rytmem księżycowym.

Pomocna w diagnostyce może być także morfologia krwi z rozmazem – podwyższony odsetek granulocytów kwasochłonnych (eozynofili) może świadczyć o zakażeniu pasożytami (ale pamiętajmy, że występuje też w alergiach). Zaniepokoić powinna także zwiększona ilość leukocytów.

5. Jak powinno się leczyć choroby pasożytnicze?

Jeśli otrzymamy wyniki badań potwierdzające infekcję danym gatunkiem pasożytów, sprawa jest łatwiejsza. Wystarczy dobrać odpowiedni lek i stosować go zgodnie ze schematem postępowania w danej infekcji. Na przykład owsicę leczy się najczęściej preparatem Pyrantelum (lub Zentel). Należy podać trzy dawki, dostosowane do masy ciała, co 10-12 dni. Ważne, by nie przydłużać przerw między kolejnymi dawkami, ponieważ chodzi o to, by jajeczka pasożytów, które przetrwały pierwszą kurację, nie zdążyły dojrzeć i rozmnożyć się. W leczenie glistnicy stosowany jest ten sam preparat (dawka i częstotliwość zgodnie z zaleceniami lekarza). Natomiast w zakażeniu lamblią stosuje się specjalne antybiotyki. Najważniejsze jest poddanie terapii wszystkich członków rodziny jednocześnie (także domowych zwierząt) – w przeciwnym przypadku infekcja szybko powróci. Nie można jednak stosować tych leków  u małych dzieci (poniżej dwóch lat) oraz kobiet w ciąży.

Podczas kuracji warto też bardziej niż zwykle zadbać o higienę osobistą i porządek w domu. Trzeba:

  • często myć ręce, obciąć na krótko paznokcie, by jajeczka nie przechowały się pod nimi
  • sprzątać cały dom, myć podłogi i toaletę
  • co 1-2 dni prać i prasować pościel i ręczniki
  • codziennie zmieniać bieliznę osobistą, w tym także piżamy (warto je prać w możliwie wysokiej temperaturze)
  • codziennie zmieniać żwirek w kociej kuwecie i myć ją z użyciem detergentów
  • jak najczęściej myć miski psa i kota

6. Jakimi lekami homeopatycznymi można leczyć zakażenie pasożytami?

W zależności od tego jakie objawy towarzyszą zakażeniu pomocne podczas kuracji mogą być:

  • Cina – zgrzytanie zębami, wilczy głód, pragnienie słodyczy, ciemne kręgi wokół oczu, bóle brzucha, kaszel;
  • Teucrium marum przy intensywnym świądzie odbytu.
  • Silicea – nasilenie dolegliwości podczas nowiu, napadowy kaszel, bóle brzucha ,mimowolne moczenie, utrata masy ciała;
  • Calcarea carbonica – pogorszenie samopoczucia w pełni, osłabienie, apetyt na słodycze, zmiany skórne.

Natomiast nawracające  schorzenia pasożytnicze wymagają indywidualnie dobranego leku konstytucjonalnego, który może zalecić tylko lekarz homeopata.

7. Czy podczas leczenia preparatami przeciwpasożytniczymi trzeba stosować specjalną dietę?

Tak, to bardzo pomaga poprawić efekty kuracji. Najważniejsze jest wyeliminowanie cukru i słodyczy oraz mleka (także w proszku). Warto także wszystkie warzywa i owoce, zwłaszcza gdy zamierzamy zjeść je na surowo, moczyć ok. pół godziny w wodzie z dodatkiem octu (wystarczy łyżka na litr). To ułatwi odklejenie się ew. larw lub jajeczek pasożytów ze skórki. Należy unikać surowych ryb (sushi), długo gotować lub piec mięso. Warto też jeść więcej pestek dyni i migdałów.

8. Czy są jakieś ziołowe kuracje, dzięki którym można pozbyć się intruzów?

Na rynku jest sporo takich preparatów, jednak według lekarzy mają one znaczenie znaczenie jedynie pomocnicze. Można je stosować wspomagająco podczas kuracji lekami, albo profilaktycznie, by zapobiec ponownej infekcji.

9. Co robić, jeśli badania dają wynik ujemny, a obserwowane objawy mogą świadczyć o obecności pasożytów?

Niestety zdarza się, że nawet kilkukrotnie powtarzane badania kału nie potwierdzają infekcji. Wówczas ewentualną decyzję o leczeniu pediatra podejmuje na podstawie opisywanych przez rodziców objawów.

10. Czy z egzotycznych wakacji można przywieźć jakieś pasożyty zagrażające życiu?

Dwie najgroźniejsze choroby pasożytnicze na świecie to malaria, powodowana przez zarodźce malarii oraz schistosomatoza – powodowa przez przywry z rodzaju Schistosoma. Na tę pierwszą chorobę co roku zapada ponad 220 mln osób, a umiera  nawet 3 mln (są to głównie dzieci poniżej 5 lat z tzw. Czarnej Afryki), na schistosomatozę  choruje 230 milionów ludzi w 76 krajach (większość z nich także w Afryce). Obydwie choroby mogą nawet prowadzić do śmierci pacjenta. Do Polski choroby te są na szczęście sprowadzane rzadko, ale wybierając się na tereny malaryczne trzeba koniecznie skonsultować się z lekarzem, który zaleci przyjmowanie specjalnych leków zapobiegających chorobie. O wiele częstsze są zakażenia np. amebą czy tasiemcem, dlatego w razie wystąpienia niepokojących objawów po powrocie z wakacji (osłabienie, chudnięcie, stany podgorączkowe) warto udać się na konsultację do lekarza medycyny tropikalnej.

Według danych WHO na glistnicę choruje ponad miliard ludzi, czyli statystycznie co szósty mieszkaniec kuli ziemskiej. Ważne, aby od małego uczyć dzieci podstawowych zasad higieny osobistej. Przeczytaj też, jak uchronić dzieci przed zatruciem pokarmowym na wakacjach.

21.05.2019
Im dziecko młodsze, tym niebezpieczeństwo jest większe, bo odwodnienie może być groźne nawet dla jego życia. Warto znać najważniejsze objawy tego problemu, by w porę prawidłowo zareagować!
15.08.2019
Tuż po narodzinach dziecka zarówno położna jak i lekarz neonatolog sprawdzają oczy maluszka. Potem jeśli dziecko jest zdrowe obserwują je rodzice. Gdy skończy on 6-9 miesiąc życia zwykle udaje się na pierwszą kontrolę do okulisty. Do tego czasu warto zachować czujność i obserwować czy wzrok niemowlęcia rozwija się prawidłowo. Kiedy iść po poradę do okulisty […]
04.09.2019
Początek roku szkolnego i rodzice łapią się za głowę – czemu plecaki dzieci takie ciężkie? Przecież to zbyt duże obciążenie dla kręgosłupa takiego malucha! A dzieciaki, podczas wakacji  zdrowe jak rybki, od września zaczynają narzekać na bóle pleców. Wniosek nasuwa się sam: ciężki plecak powoduje bóle kręgosłupa u dzieci. Tylko czy to prawda? Może dolegliwości, […]
06.07.2018
Orzechy włoskie są wyjątkowo bogatym źródłem cennych substancji odżywczych. Nie czekaj jednak aż dojrzeją. Wykorzystaj młode, jeszcze zielone orzechy i już teraz przyrządź z nich leczniczą nalewkę, którą będziesz wykorzystywać przez cały rok.
29.12.2018
Bezsprzecznie królewski owoc i to nie tylko ze względu na imponującą „koronę”. Przez jednych uważany za lek na otyłość, przez innych za afrodyzjak. W rzeczywistości ananas może wspomagać trawienie, przyspieszać metabolizm, wzmacniać serce, stawy i kości, łagodzić nudności, a nawet walczyć z rakiem.
12.07.2018
Zagościł w naszych domach na dobre. Plastikowe opakowania są wygodne, lekkie, kolorowe. Ale czy wszystkie są bezpieczne, a jedzenie i picie, które w nich przechowujemy, wciąż jest zdrowe? Przez labirynt pudełek, butelek i pojemników przeprowadza nas dietetyk Anna Słomkowska.