Strona główna Zdrowie Akupunktura na ból głowy
Strona główna Zdrowie Akupunktura na ból głowy

Akupunktura na ból głowy

autor: Magdalena Wojciechowska-Budzisz

Głowa pęka lub łupie, czasami tylko ćmi… Ból pojawia się w okolicach skroni, czoła albo oplata i ściska jak obręczą. Dokucza od czasu do czasu wszystkim i zazwyczaj nie zapowiada poważnych problemów ze zdrowiem.  Ale co zrobić, gdy pojawia się często i zatruwa życie?

Ból głowy często bywa wynikiem wpływu przemijających czynników zewnętrznych, zaburzeń emocjonalnych, przemęczenia, niedospania, nadużycia alkoholu. Czasami jest objawem towarzyszącym jakiejś chorobie – wówczas mija po jej wyleczeniu.

Jeśli jednak pojawia się zbyt często i w istotny sposób zakłóca codzienne funkcjonowanie, należy poszukać pomocy u specjalisty, na przykład Medycyny Chińskiej.

Medycyna chińska łączy ból głowy z zaburzeniami przepływu energii w określonych meridianach, w tym przypadku są to głównie meridian wątroby, pęcherzyka żółciowego, pęcherza moczowego oraz żołądka. Głowa jest miejscem, w którym spotykają się wszystkie meridiany typu yang, do głowy płynie także qi i krew z wszystkich narządów wewnętrznych.

Ból spowodowany jest zakłóceniem stanu qi i krwi w obszarze głowy oraz spowolnieniem lub zastojem krążenia qi w meridianach przebiegających przez ten obszar.

Rodzaje bólów głowy

Najczęstszym rodzajem bólów głowy jest ból napięciowy. Pojawia się od czasu do czasu u większości z nas. Zazwyczaj jest to wrażenie ucisku w okolicy skroni i czoła. Może być dokuczliwy i uporczywy, często jest efektem stresu i napięcia.

Do najbardziej uciążliwych i męczących należy bez wątpienia migrena. Potrafi bardzo utrudnić życie osobom, które dotyka. Z reguły jest to bardzo ostry, pulsujący ból, zwykle obejmujący połowę głowy, ale u niektórych promieniuje na całą głowę. Migrena to również szereg objawów towarzyszących, takich jak nudności, wymioty, biegunka, bóle żołądka, mroczki przed oczami, zaburzenia widzenia (aura), światłowstręt, nadwrażliwość na wszystkie bodźce.

Dla terapeuty medycyny chińskiej ważne pod względem diagnostycznym będą wszelkie informacje, jakich pacjent udzieli w trakcie wywiadu. Ze względu na różnorodność objawów oraz subiektywny charakter tej dolegliwości terapeuta zapyta o różne okoliczności.

Ważną wskazówkę stanowi określenie

  • rodzaju bólu – pulsujący, kłujący, ostry, tępy, rozpierający;
  • lokalizacji – czoło, skronie, potylica, obszar całej głowy;
  • kierunku promieniowania bólu np. rozciąganie się bólu w stronę karku i pleców;
  • czasu jego występowania – jak często, o jakiej porze dnia;
  • dynamiki – czy jest gwałtowny, nagły, czy narasta powoli i stopniowo.

W leczeniu istotna jest także etiologia bólu, czyli czynnik wyzwalający. Może to być np. stres, przemęczenie, określone warunki pogodowe, zbyt mała ilość snu, przejedzenie itd. Terapeuta medycyny chińskiej dopyta o wiele innych rzeczy, ponieważ musi określić właściwy wzorzec chorobowy dla danego pacjenta, ustalić, w jakim meridianie doszło do zaburzenia i co jest zasadniczą przyczyną dolegliwości. To determinuje wybór terapii.

Leczenie bólu w medycynie chińskiej sprowadza się głównie do zastosowania zabiegów akupunktury. Ta metoda znakomicie usuwa zastój, a więc główną przyczynę bólu. Wybór odpowiednich punktów akupunkturowych zależy przede wszystkim od tego, w którym meridianie (lub meridianach) doszło do stagnacji (zastoju) lub zaburzenia przepływu qi.

Przyczyny bólów głowy w medycynie chińskiej

Czynniki powodujące ból głowy mogą być pochodzenia zewnętrznego lub wewnętrznego.

Czynniki zewnętrzne

Zimno, wiatr, wilgoć, gorąco i suchość. Czynnikiem, który w największej mierze jest odpowiedzialny za spowodowanie bólu głowy jest wiatr. Często jest on połączony z zimnem.

Ból głowy spowodowany atakiem zewnętrznego patogennego wiatru lub wiatru z zimnem jest wywołany zaburzeniem i zablokowaniem qi i krwi. Dochodzi do zastoju w meridianach, co w konsekwencji skutkuje bólem. Napad takiego bólu zazwyczaj jest poprzedzony nagłą zmianą pogody lub ekspozycją na wpływ wiatru. Ból może rozciągać się na obszar pleców i karku. Ma charakter gwałtowny, jest świdrujący, stały, dość ostry.

Wiąże się to bezpośrednio z przebiegiem meridianów. Wiele z nich kończy się lub zaczyna właśnie w obszarze głowy. Jeśli głowa jest nieosłonięta, narażona na wiatr, przeciąg, klimatyzację, mróz (ale także upał!), jest to prosta droga do wniknięcia zewnętrznych czynników patogennych do ciała. Tutaj się mogą usadowić i być przyczyną dolegliwości bólowych. Dlatego cierpimy na przewlekłe bóle głowy i zapalenie zatok po nadmiernej ekspozycji głowy na zimno, czyli np. chodzenie w zimie bez czapki. Dlatego tak ważne jest dbanie o utrzymanie głowy w cieple, zwłaszcza w miesiącach, które obfitują w zimne, wietrzne i deszczowe dni. Nie bez powodu nasze mamy i babcie powtarzały do znudzenia: „Załóż czapkę!”

Nie dziwi także udar słoneczny z silnym bólem głowy po nadmiernej ekspozycji na słońce, bez uprzedniego okrycia głowy czapką lub kapeluszem. Po całym dniu plażowania często czujemy się zmęczeni i dopada nas ból i ociężałość głowy. To efekt działania czynnika gorąca i suchości..

Czynniki wewnętrzne

Do czynników pochodzenia wewnętrznego, które są odpowiedzialne za pojawianie się bólów głowy, należą przede wszystkim wznoszące się yang wątroby oraz niedobór jednocześnie qi i krwi.

Wznoszące się yang wątroby jest następstwem wcześniejszego zastoju qi wątroby. Przyczyną nagłego ruchu yang w górę są z reguły nadmierne emocje, zwłaszcza złość, irytacja, rozdrażnienie i frustracja. Osoby łatwo ulegające takim emocjom będą bardziej podatne na gwałtowne wznoszenie się yang wątroby. Ból głowy spowodowany tym czynnikiem jest zlokalizowany z reguły na jej szczycie lub na skroniach i za oczami, najczęściej jest jednostronny.

Dodatkowymi objawami u pacjenta mogą być ucisk za oczami, pieczenie i zaczerwienienie oczu, zaczerwienienie twarzy, gorzki posmak w ustach, zawroty głowy, bezsenność. Ponadto osoba taka może być rozdrażniona i gniewna. Potocznie określa się ją mianem choleryka lub wątrobowca. Ma to swoje źródło w tym, że przyczyny tego wzorca chorobowego są ściśle związane z wątrobą i pęcherzykiem żółciowym. Oba te narządy funkcjonują w medycynie chińskiej jako tak zwana para narządów.

Na tle zaburzeń wątroby oraz pęcherzyka żółciowego mogą także rozwijać się migreny. Dlatego migrenom często towarzyszą objawy ze strony przewodu pokarmowego – nudności, wymioty, biegunka, gorycz w ustach. Jest to wzorzec, w którym wątroba atakuje żołądek i powoduje jego zaburzenia.

Pierwotną przyczyną takiej dolegliwości są zwykle negatywne emocje: stres, przemęczenie, napięcie nerwowe, brak równowagi emocjonalnej, agresja i złość. W medycynie chińskiej wątroba jest postrzegana jako filtr dla wszelkich emocji.

Nadmiar negatywnych odczuć „przegrzewa” ten narząd, powodując jego dysfunkcje i zastój qi. Stagnacja zaś uniemożliwia swobodny przepływ qi i jest przyczyną bólu głowy.

Niedobór qi i krwi to kolejny czynnik wewnętrzny, który może doprowadzić do wystąpienia bólów głowy. Powodem niedoboru może być niewłaściwy sposób odżywiania się, nieregularne posiłki, przeciążenie pracą, długotrwały i intensywny wysiłek intelektualny, stres, przewlekłe choroby, niewystarczająca ilość snu i odpoczynku. W konsekwencji prowadzi to do niedostatecznego odżywienia i silnego osłabienia, co zakłóca stan qi i krwi i wywołuje ból głowy.

W tym wzorcu chorobowym mamy do czynienia z bólem uporczywym, tępym, nasilającym się wskutek przemęczenia, niewyspania i stresu. Mogą dodatkowo pojawić się zawroty głowy, zaburzenia widzenia, znużenie, bladość twarzy, przemęczenie fizyczne i umysłowe.

Leczenie bólu głowy

W praktyce klinicznej często mamy do czynienia z wzorcami mieszanymi. Wzorce chorobowe nakładają się jeden na drugi, współistnieją ze sobą u danego pacjenta, jeden bywa następstwem innego, trudno czasem ustalić konkretną przyczynę dolegliwości. Bóle głowy należą najczęściej do schorzeń przewlekłych i nawracających, w związku z czym leczenie bywa długie i wymaga cierpliwości.

Dobra informacja jest taka, że na pierwsze efekty nie trzeba długo czekać. Zabieg akupunktury potrafi przerwać nawet już istniejący, silny ból głowy lub napad migreny. Problem leży w nawracającym charakterze tych dolegliwości.

Zatem oprócz regularnych wizyt w gabinecie medycyny chińskiej należy również dostosować się do zaleceń dietetycznych (indywidualnie dobranych do wzorca chorobowego) oraz zmienić tryb życia w celu stopniowego wyeliminowania czynników będących przyczyną bólów głowy.

Najnowsze artykuły