Wynik rezonansu to nie wyrok! Zanim zrezygnujesz z biegania, udaj się do dobrego fizjoterapeuty

Cierpisz na bóle kręgosłupa? Lekarz zlecił ci wykonanie rezonansu magnetycznego, a wynik pokazał liczne zmiany w tkance kostnej? Oczami wyobraźni widzisz się na stole operacyjnym? Wydaje ci się, że nigdy nie wrócisz do sportu? Stop! Nie rezygnuj z biegania, zanim nie udasz się do dobrego fizjoterapeuty! Być może da się jeszcze wszystko naprawić.
Biegacze nie muszą rezygnować z biegania, jeśli wynik rezonansu magnetycznego pokazuje zwyrodnienie kręgosłupa.

Większość pacjentów, którzy zgłaszają się do mnie z prośbą o pomoc to osoby cierpiące z powodu bólu pleców. Wielu z nich przynosi na wizytę badania obrazowe: RTG lub rezonans magnetyczny (MRI). Zauważyłem, że wynik tych badań jest przez nich często traktowany jak rodzaj ostatecznego wyroku – czytają w opisie, że mają zmiany zwyrodnieniowe lub przepuklinę i są przekonani, że to ciężka choroba. Są przestraszeni i zrezygnowani.

Jak czytać wynik rezonansu magnetycznego? Czy trzeba rezygnować z aktywności fizycznej, gdy rezonans wykazał zmiany zwyrodnieniowe?

Tymczasem różnego rodzaju zmiany w obrębie kręgosłupa są w większości efektem naturalnego procesu starzenia i wcale nie muszą oznaczać poważnej dysfunkcji. Potwierdza to nie tylko moje doświadczenie, ale także liczne badania naukowe dotyczące rezonansu magnetycznego.

Biegacz na emeryturze

Jakiś czas temu przyszedł do mnie 38 letni pacjent. We wstępnej rozmowie powiedział, że od tygodnia ma ostry ból pleców. Był już u lekarza ortopedy i dostał skierowanie na badanie rezonansem magnetycznym. Zamiast czekać w kolejce ok. 4 miesięcy, wykonał badanie prywatnie. Pokazał mi opis swojego badania:

Dehydratacja i obniżenie wysokości krążków międzykręgowych L4/L5 i L5/S1 z towarzyszącymi zaostrzeniami na krawędziach trzonów niewielki ześlizg tylny L5 (ok. 4 mm) i centralno-prawostronna tylna przepuklina obniżonego krążka L5/S1 zmniejszają wym. A-P kanału na tej wysokości o ok. 6 mm (do ok. 10 mm), modelując worek oponowy”.

Wszystko to brzmiało dla niego przerażająco. Poszedł z wynikiem badania do lekarza, który potwierdził, że widać zmiany zwyrodnieniowe w dolnym odcinku kręgosłupa, zalecił leki przeciwbólowe, napomknął coś o małoinwazyjnych operacjach dyskopatii. Dla osoby aktywnej, wysportowanej, taka diagnoza zabrzmiała jak wyrok. Przyszedł do mnie załamany – był pewien, że będzie musiał skończyć z bieganiem, które tak uwielbia. Martwił się, że czeka go operacja, po której będzie mógł wykonywać jedynie lekkie ćwiczenia rehabilitacyjne.

Zanim rzucisz bieganie, sprawdź jak czytać wyniki rezonansu magnetycznego.

Z tego młodego, pełnego sił mężczyzny uleciał cały optymizm, chęć do życia. Rozmawiał ze mną tak, jak gdyby jutro miał się udać na emeryturę…

– Zaraz, zaraz, nie tak szybko z tą emeryturą – uśmiechnąłem się.  – Takie wyniki badań, jakie pan mi pokazuje będzie miała większość osób w pana wieku, a nawet osób zdecydowanie młodszych.

Najważniejszy jest wywiad z pacjentem

Warto wiedzieć, że badanie obrazowe choć rzeczywiście jest bardzo dokładne i dużo w nim widać, to niestety jest mało specyficzne. Oznacza to, że wcale nie wiemy czy zmiany, które widzimy, są prawdziwą przyczyną bólu.

Żeby postawić prawidłową diagnozę, przede wszystkim muszę zebraniu dokładny wywiad i wykonać badanie podstawowe – pacjent wykonuje zlecone przeze mnie ruchy – skłony, obroty etc, a ja sprawdzam, w którym miejscu i w jakiej sytuacji występuje ból. Po takim badaniu doszedłem do wniosku, że przyczyna bólu kręgosłupa wcale nie jest taka oczywista. Złożyło się na nią wiele problemów m.in. opisane w rezonansie „dehydratacja” (czyli po prostu odwodnienie) i przepuklina dysku, ale również siedząca praca, przeciążenie podczas treningu. Pacjent powiedział mi także podczas wywiadu, że bardz się ostatnio stresował, źle spał. Dopiero te wszystkie czynniki razem doprowadziły do wystąpienia silnego stanu zapalnego w okolicy lędźwiowej kręgosłupa, co chory odczuwał jak silny, promieniujący ból. Ważne było także to, że natężenie tego bólu od jakiegoś czasu ustępowało. Owszem odczuwał jeszcze pewne ograniczenia w zakresu ruchu, ale zdecydowanie mniejsze niż było to kilka dni temu. To ogromnie ważny sygnał. Ponieważ gdyby przyczyną bólu były poważne zmiany w strukturach kręgosłupa, ból raczej by się nasilał i nie mijał tak szybko.

Uspokoiłem  więc mojego pacjenta i zaproponowałem wdrożenie indywidualnie zaplanowanych dla niego ćwiczeń fizycznych, by szybciej wrócił do aktywności.

Ból pleców, lędźwi, ból kręgosłupa to częsta dolegliwość osób prowadzących siedzący tryb życia.

Ćwiczyliśmy wspólnie kilka razy. Ból co prawda utrzymywał się jeszcze przez tydzień, ale tylko rano i po długim siedzeniu. Zakres ruchu powrócił w pełni, Piotr mógł bez problemu się schylać. Zaczął też wykonywać ćwiczenia siłowe i stopniowo zwiększał objętość swojego treningu biegowego.

Gdyby teraz wykonał ponownie rezonans, nadal byłyby na nim widoczne zwyrodnienia i przepuklina. Ale te zmiany tak naprawdę nie przeszkadzają mu ani w normalnym codziennym funkcjonowaniu, ani w bieganiu.

Kiedy warto wykonać badanie rezonansem magnetycznym?

Czy więc warto było wykonać w tym przypadku szczegółowe i drogie badanie? Najnowsze wytyczne mówią, że NIE.

Badanie obrazowe jest bardzo pomocne jako badanie dodatkowe. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi opublikowanymi przez Lancet (znajdziesz je TUTAJ), warto je wykonać kiedy objawy są nietypowe lub utrzymują się niepokojąco długo. Pozwala ono wykluczyć różne poważniejsze schorzenia, takie jak złamanie trzonu kręgu, nowotwór czy gruźlica kości.

Jednak należy zachować dużą ostrożność w formułowaniu stwierdzeń na temat stanu pacjenta w oparciu o sam wynik rezonansu. Dzięki systematycznym przeglądom badań wiemy, że zmianom zwyrodnieniowym wcale nie musi towarzyszyć ból. Często brak wiedzy i obawy związane z interpretacją wyników badań prowadzą do świadomego ograniczania aktywności fizycznej, co zdecydowanie działa na niekorzyść pacjentów.

Jak czytać wynik rezonansu magnetycznego?

Zdarza się, że wiedza na temat zmian w obrębie kręgosłupa wywołuje u pacjenta tzw. efekt nocebo, co w znacznym stopniu utrudnia powrót do pełnej sprawności.

Co więc robić, gdy boli kręgosłup?

Przede wszystkim udać się do doświadczonego fizjoterapeuty, który sprawdzi jaka jest przyczyna bólu. Jesteśmy w tym kierunku dobrze przeszkoleni, i jeśli znajdziemy jakiekolowiek objawy świadczące, że ból jest objawem poważnego schorzenia, na pewno skierujemy pacjenta na dalszą diagnostykę do ortopedy lub neurochirurga. Jednak większość problemów z kręgosłupem jest efektem przeciążeń do jakich dochodzi gdy godzinami siedzimy przy komputerze w wymuszonej pozycji i mało się ruszamy. W większości przypadków dobrze zaplanowany program ćwiczeń rehabilitacyjnych pomoże w pełni wrócić do zdrowia i do aktywności.

Hubert Pawlin, fizjoterapeuta

nr pwk. 45397

Sprawdź, jak złagodzić ból po urazie i stłuczeniu.

Źródła:

  1. Brinjikji, W. Systematic Literature Review of Imaging Features of Spinal Disorders in Asymptomatic Population. Am J Neuroradiology. 2014.
  2. Savage RA1, Whitehouse GH, Roberts N.The relationship between the magnetic resonance imaging appearance of the lumbar spine and low back pain, age and occupation in males. Eur Spine J. 1997;6(2):106-14.
  3. Chiu, C. et al. The probability of spontaneous regression of lumbar herniated discs. A systematic review. Clinical Rehab. 2015, Vol. 29(2) 184–195
  4. Nadine E. Foster et al. Prevention and treatment of low back pain: evidence, challenges, and promising directions. Lacet 2018; 391:2368-83
20.09.2018
Od tego, ile mamy selenu we krwi, zależy nie tylko wygląd naszej skóry i paznokci czy męska płodność. Polscy naukowcy udowodnili także zależność rokowania w chorobie nowotworowej. Warto by sprawdzić u siebie poziom tego pierwiastka, bo można go skutecznie wyrównać.
19.09.2018
Dopadła cię infekcja dróg oddechowych, a może ktoś bliski skarży się na bóle stawów? Wypróbuj starą, stosowaną przez nasze babcie, a dziś chyba wciąż niedocenianą, metodę – postaw bańki. W przypadku wielu problemów ze zdrowiem działają skuteczniej niż antybiotyki czy leki przeciwbólowe.
12.10.2018
Gdy za oknem upał, większość z nas zalewa się potem. To normalne! Co jednak, jeśli mimo umiarkowanej temperatury pot leje się z ciebie strumieniami?
05.10.2018
Czy lepiej wypić szklankę wody przed jedzeniem? Popijać posiłek?  A może jeść na sucho, a pić dopiero po jedzeniu? Wbrew pozorom sprawa wcale nie jest prosta, a zdania nawet wśród dietetyków podzielone. Jak się w tym wszystkim odnaleźć?
05.03.2018
Twoje dziecko obficie się ślini, wkłada do ust paluszki, gryzaki, przytulankę, pieluszkę. Denerwuje się, popłakuje… Być może zaczęło się ząbkowanie. Jak pomóc mu przetrwać problemy z ząbkowaniem?
04.06.2018
Jennifer Lopez, Cameron Diaz, Beyoncé podobno zaczynają dzień od szklanki wody z sokiem z cytryny. Także w Polsce dobroczynny napój ma coraz więcej zwolenników. Lekarze i dietetycy zachęcają do spożywania go codziennie. Sprawdź 7 powodów, dla których warto pić sok z cytryny.