Wiosna i lato to dla wielu osób wyczekiwany czas ciepłych dni i przebywania na świeżym powietrzu. Jednak dla osób wrażliwych na pyłki roślin wiosna oznacza, niestety, sezonowy alergiczny nieżyt nosa, czyli okres kichania, łzawienia oczu, zatkanego nosa i zmęczenia. Sezonowy katar sienny jest reakcją organizmu na pyłki traw, drzew i chwastów, które układ odpornościowy traktuje jak zagrożenie.
Spis treści
Czym jest alergiczny nieżyt nosa?
Katar sienny, czyli alergiczny nieżyt nosa, należy do najczęściej występujących alergii na świecie. Szacuje się, że dotyczy nawet 20–30% populacji Europy, a liczba osób z objawami alergicznego nieżytu siennego systematycznie rośnie. Symptomy kataru siennego takie jak: kichanie, wodnisty katar, świąd nosa, łzawienie oczu oraz zmęczenie znacząco obniżają komfort życia, szczególnie w okresie intensywnego pylenia roślin.
Badania wskazują, że alergiczny nieżyt nosa jest chorobą o podłożu zapalnym i immunologicznym, a jego rozwój jest związany przede wszystkim ze środowiskiem, dietą, mikrobiotą jelitową i stylem życia.
Jak rozpoznać katar sienny?
Objawy kataru alergicznego pojawiają się po kontakcie z alergenami, takimi jak np. pyłki traw czy drzew. Kontakt taki prowadzi do uwalniania histaminy oraz mediatorów zapalnych w organizmie i w efekcie doświadczamy objawów alergicznego nieżytu.
Najczęstsze objawy kataru siennego to:
- stan zapalny błon śluzowych
- zwiększona przepuszczalność naczyń
- nadprodukcja śluzu
- obrzęk
- podrażnienie zakończeń nerwowych
Jak odróżnić katar alergiczny od kataru infekcyjnego?
Katar sienny zwykle przebiega bez podwyższonej temperatury ciała, bólu i dreszczy. Towarzyszy mu bardzo duża ilość wodnistej wydzieliny z nosa, często świąd i obrzęk.
Przy katarze infekcyjnym natomiast możemy obserwować typowe symptomy przeziębienia, takie jak ból i drapanie w gardle, ból głowy, stan podgorączkowy, odczucie zimna, a wydzielina zmienia się często z wodnistego kataru na gęsty, o żółtym lub żółto-zielonym kolorze.
Jak naturalnie łagodzić objawy kataru siennego?
Naturalne podejście do łagodzenia objawów kataru alergicznego nie polega wyłącznie na tłumieniu reakcji organizmu poprzez farmakologiczne leczenie kataru siennego.
Naturalne leczenie alergicznego nieżytu nosa powinno bazować przede wszystkim na wspieraniu równowagi, odporności i zdolności adaptacyjnych naszego organizmu. W medycynie naturalnej: fitoterapii, homeopatii czy tradycyjnej medycynie chińskiej, katar sienny postrzegany jest jako sygnał nadreaktywności organizmu, osłabienia bariery śluzówkowej oraz zaburzenia równowagi pomiędzy układem odpornościowym i ważnymi narządami wewnętrznymi a środowiskiem.
W celu złagodzenia objawów alergii należy więc wspierać układ immunologiczny, zmniejszać stany zapalne oraz wzmacniać bariery ochronne organizmu. Współczesne badania coraz częściej potwierdzają, że dieta, mikrobiota jelitowa, leczenie naturalne oraz odpowiedni styl życia mogą realnie wpływać na skuteczne leczenie kataru siennego.
Naturalne sposoby na sezonowy katar sienny
Natura obfituje w mnóstwo produktów, które są naszymi sprzymierzeńcami w walce z alergicznym nieżytem nosa. Większość z nich jest powszechnie dostępna, łatwa w stosowaniu i bezpieczna. Zacznijmy od ziół…
Fitoterapia
Za pomocą konkretnych produktów pochodzenia roślinnego możemy istotnie zmniejszyć objawy reakcji alergicznej. Najczęściej zalecane zioła na katar sienny to:
- pokrzywa – działa przeciwzapalnie, poprawia metabolizm i oczyszczanie organizmu
- lepiężnik – pomaga łagodzić objawy alergii, takie jak katar sienny, zatkany nos, ułatwia oddychanie
- czarny bez – wspomaga drogi oddechowe, poprawia odporność
- rumianek – łagodzi podrażnienia śluzówek, działa przeciwzapalnie i przeciwalergicznie
- mięta – udrażnia drogi oddechowe, chłodzi, łagodzi stany zapalne
- pachnotka zwyczajna – o silnym działaniu przeciwalergicznym, przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym, obniża poziom histaminy
- dzika róża – wspiera odporność
Napary ziołowe warto stosować profilaktycznie już na kilka tygodni przed rozpoczęciem sezonu pylenia oraz w trakcie jego trwania. Zmniejszają nasilenie kataru siennego i pomagają zredukować objawy alergii. Osoby z katarem siennym powinny sięgać po te zioła regularnie i systematycznie.
Naturalne substancje o działaniu antyhistaminowym
Naturalne związki wspierające regulację reakcji alergicznych przydają się nie tylko w przypadku sezonowego kataru siennego, lecz również wtedy, gdy męczy nas całoroczny alergiczny nieżyt. Najważniejsze z nich to
- kwercetyna – naturalny flawonoid, który może ograniczać uwalnianie histaminy – badania wskazują, że kwercetyna wykazuje działanie przeciwzapalne i antyalergiczne, istotnie łagodzi symptomy kataru siennego
- witamina C – obniża poziom histaminy, działa przeciwutleniająco
- bromelaina – wspiera działanie przeciwzapalne
- kurkumina – działa silnie przeciwzapalnie i immunomodulująco
- cynk i magnez – mają korzystny wpływ na odporność, pozwalają lepiej sobie radzić z objawami kataru alergicznego
Powyższe substancje można stosować w okresie występowania kataru siennego zarówno w postaci suplementów diety, jak i sięgając po produkty z wysoką ich zawartość. Dla przykładu: szczególnie bogate w kwercetynę są takie produkty jak cebula, jabłka, kapary, brokuły oraz jagody.
Dieta przeciwzapalna w okresie pylenia i nasilenia kataru siennego
Dieta ma bezpośredni wpływ na powstawanie stanów zapalnych w organizmie oraz na regulację poziomu histaminy. Produkty wysoko przetworzone, nadmiar nabiału, cukier, tłuszcze trans, alkohol mogą nasilać reakcje alergiczne poprzez zwiększenie stanu zapalnego i działanie śluzotwórcze.
Z kolei dieta bogata w antyoksydanty wspiera układ odpornościowy i redukuje reakcje zapalne, zmniejszając tym samym nasilenie objawów reakcji alergicznej.
Oprócz w/w produktów bogatych w kwercetynę, warto włączyć do codziennego jadłospisu również:
- warzywa liściaste
- czosnek
- imbir
- oliwę z oliwek
- tłuste ryby morskie
- siemię lniane
Niezwykle ważne są także…
Probiotyki
Coraz więcej badań wskazuje, że alergie są silnie związane z mikrobiotą jelitową. Zaburzenia mikrobioty bakteryjnej mogą prowadzić do nadreaktywności układu immunologicznego i nieszczelności jelit.
Badania sugerują, że probiotyki mogą zmniejszać objawy reakcji alergicznej. Dlatego osoby z katarem siennym koniecznie powinny suplementować dobry probiotyk na co dzień, a także włączyć do swojej diety produkty probiotyczne, czyli kiszone warzywa, soki z kiszonek, fermentowane produkty mleczne (kefir, jogurt naturalny, maślanka, kwaśne mleko), kombucha, fermentowane produkty sojowe (miso, natto), kombucha czy tradycyjny kwas chlebowy.
Wzmacnianie bariery jelitowej jest szczególnie ważne, ponieważ to ona pomaga organizmowi prawidłowo reagować na czynniki środowiskowe, w tym alergeny wziewne.
Homeopatia
Homeopatia to metoda lecznicza, w której do każdego pacjenta podchodzi się indywidualnie. W podejściu homeopatycznym katar alergiczny traktowany jest jako reakcja organizmu, która wymaga indywidualnego dopasowania preparatu homeopatycznego – w zależności od obrazu objawów u chorego, reakcji emocjonalnych, okoliczności poprawy lub pogorszenia symptomów alergicznych w konkretnych okolicznościach oraz ogólnej konstytucji pacjenta.
Celem leczenia homeopatycznego jest przywrócenie równowagi organizmu, a nie jedynie łagodzenie objawów kataru siennego. Homeopatia chce również dotrzeć do przyczyny kataru alergicznego i, poprzez wyeliminowanie tej przyczyny, usunąć albo skutecznie złagodzić objawy chorobowe.
Wśród najczęściej stosowanych substancji na nieżyt nosa wywołany alergią znajdują się:
- homeopatyczne allium cepa – skuteczne w przypadku kataru siennego, który dosłownie „cieknie z nosa jak woda z kranu”. Wydzielina jest tu wodnista, obfita, przezroczysta i silnie podrażniająca, co powoduje zaczerwienienie skóry wokół nosa. Często pojawia się kichanie. Nietypowe jest to, że objawy kataru siennego łagodnieją na świeżym powietrzu.
- homeopatyczny nux vomica – pomaga wtedy, gdy wyciek jest wodnisty lecz niepodrażniający, katar pojawia się w ciągu dnia, a nocą nos jest zatkany. U pacjenta pojawiają się napady kichania – potrafi kichnąć kilkakrotnie pod rząd, szczególnie rano, po wstaniu.
- homeopatyczna sabadilla – wskazana przy dolegliwościach alergicznych, którym towarzyszy świąd podniebienia, obfity katar sienny, zatkany nos, łzawienie i nadwrażliwość na zapach kwiatów.
- homeopatyczna euphrasia officinalis – wskazana szczególnie wtedy, gdy objawom kataru siennego towarzyszy zapalenie spojówek z podrażniającym łzawieniem oraz napady kichania z obfitym, niedrażniącym wyciekiem z nosa.
- homeopatyczne poumon histamine – wykazuje regulujący wpływ na mechanizmy reakcji alergicznej, w tym alergicznego nieżytu nosa.
Tradycyjna medycyna chińska
W pojęciu medycyny chińskiej alergiczny nieżyt sienny oznacza, że osłabiony jest system płuc i śledziony w organizmie oraz że należy wzmocnić układ odpornościowy. Nota bene wg medycyny chińskiej za prawidłową odporność odpowiadają właśnie płuca.
Naturalne wsparcie stanowią tu: ciepłe posiłki, picie ciepłej wody, zioła wzmacniające płuca, akupunktura, unikanie zimna w każdej postaci, właściwa ilość odpoczynku i snu oraz zachowanie rytmu dobowego organizmu.
Medycyna chińska podkreśla także rolę emocji – przewlekłe napięcie i stres mogą nasilać reakcje alergiczne, ponieważ z czasem będą zaburzały przepływ energii w organizmie, powodując nieprawidłowości w funkcji ważnych narządów wewnętrznych i zaburzenie homeostazy.
Styl życia a alergia
Organizm reaguje silniej, gdy jest zmęczony, przeciążony lub zestresowany. Aby złagodzić objawy kataru alergicznego warto zadbać o:
- właściwą ilość snu i odpoczynku
- ruch na świeżym powietrzu
- kontakt z naturą
- spokojny oddech
- równowagę emocjonalną
Szeroko pojęty stres może nasilać stany zapalne w ciele i generować reakcje alergiczne, dlatego równowaga psychiczna jest bardzo ważnym elementem naturalnej profilaktyki wszelkiego rodzaju alergii.
Podsumowanie
Naturalne łagodzenie kataru siennego wymaga podejścia wielopoziomowego. Najlepsze efekty przynosi połączenie diety przeciwzapalnej, wsparcia mikrobioty jelitowej, fitoterapii, regulacji stylu życia oraz indywidualnego podejścia terapeutycznego (np. homeopatia, tradycyjna medycyna chińska).
Takie podejście pozwala nie tylko łagodzić objawy kataru, ale także wzmacniać zdolność organizmu do lepszej adaptacji w sezonie pylenia oraz wspierać układ odpornościowy i równowagę całego ciała.
Źródła:
- Pawankar R., Canonica G.W., Holgate S., Lockey R. – Allergic Diseases and Asthma: A Global Public Health Concern, World Allergy Organization.
- Kalliomäki M. et al. – Probiotics in primary prevention of atopic disease, The Lancet.
- Nurmatov U. et al. – Probiotics for allergic rhinitis and asthma, Allergy.
- Mlcek J. et al. – Quercetin and its anti-allergic effects, Molecules.
- Weng Z., Zhang B. – Anti-allergic effects of quercetin, Food Chemistry.
- Guo R. et al. – Urtica dioica and anti-inflammatory effects, Journal of Herbal Medicine.
- Chan B.C.L. et al. – Perilla frutescens and allergic inflammation, Journal of Ethnopharmacology.
- Hewlings S., Kalman D. – Curcumin: A Review of Its Effects on Human Health, Foods.
- Li X.M. – Complementary and alternative medicine in allergic diseases, Journal of Allergy and Clinical Immunology.
- Ullman D. – Homeopathy research and clinical applications.
- Bellavite P., Signorini A. – Homeopathy: A Frontier in Medical Science.
- Rossi E. et al. – Homeopathy in allergic diseases, Homeopathy Journal.
- Calder P.C. – Diet and inflammation, British Journal of Nutrition
