Arnika górska łagodzi ból i przyspiesza gojenie

Jeśli wybierasz się latem na wędrówkę po Alpach, rozglądaj się uważnie. Możesz wypatrzeć na górskich łąkach spore, złociste kwiaty kształtem przypominające stokrotkę osadzone na blado zielonej, pokrytej puchem łodydze. To arnika górska (Arnica montana), jedna z najcenniejszych roślin leczniczych.

W Europie (poza Hiszpanią) znajduje się pod ochroną, nie wolno jej więc zrywać. Warto za to zrobić jej zdjęcie, nasycić się jej wonią, a następnie w aptece zaopatrzyć się w leki i produkty lecznicze zawierające ekstrakty z tej niezwykłej rośliny. To najlepsze preparaty przyspieszające gojenie przy zranieniach, stłuczeniach, krwiakach czy obrzękach.

Wykorzystanie arniki w medycynie ludowej

Nasi przodkowie traktowali arnikę jako roślinę świętą. Kultem otaczali ją Skandynawowie, a Germanie poświęcili ją Bogini-Matce, Frei – wierzyli, że chroniła przed uderzeniami pioruna, czarownicami i czarami. W medycynie ludowej napary z żółtych, niepozornych kwiatów polecano pić przy chorobach serca, jako stymulujące układ krążenia, poprawiające oddychanie, przy wrzodach żołądka i dwunastnicy. Natomiast okłady stosowano przy żylakach, trudno gojących się ranach i stłuczeniach.

arnika gorska

W Północnej Europie proszek z arniki zażywano zamiast proszku z tabaki – miał pobudzić do kichania i tym samym oczyszczenia dróg oddechowych. Wieśniacy z niemieckiego Holsztynu arnikę gotowali w piwie i pozyskany w ten sposób napój traktowali jako cenny lek. Była to jednak także roślina budząca lęk – doskonale znano jej właściwości toksyczne – przedawkowanie preparatów z arniki mogło być niebezpieczne, groziło poważnym zatruciem.

Niezwykłe właściwości arniki górskiej

Lecznicze właściwości tej niezwykłej rośliny po raz pierwszy zbadała w XII wieku legendarna uzdrowicielka, przeorysza klasztoru, Hildegarda z Bingen. Bardzo precyzyjnie opisała je w dziele „Physica”. Współcześni naukowcy badający aktywne składniki znajdujące się w płatkach kwiatów, liściach i łodydze arniki odkryli, skąd biorą się gojące i przeciwbólowe właściwości tej rośliny. Nie było to jednak łatwe, ponieważ okazało się, że w roślinie tej występuje niesłychane bogactwo związków chemicznych (metabolitów).

Przez długi czas uważano, że z farmakologicznego punktu widzenia najważniejsze wśród nich są zawarte w arnice flawonoidy (dzięki nim kwiaty mają tak intensywną, żółtą barwę) o właściwościach antyoksydacyjnych oraz działające antyseptycznie olejki eteryczne. Najnowsze badania jednak potwierdzają, że o jej wyjątkowych właściwościach decyduje grupa substancji o nazwie laktony seskwiterpenowe.

Posiadają one (zwłaszcza jedna z grupy tych związków, helenalina) silne właściwości przeciwzapalne, antyseptyczne, antybakteryjne i grzybobójcze. Przyspieszają wchłanianie się wybroczyn, wzmacniają ścianki naczyń włosowatych, zapobiegają tworzeniu się skrzepów żylnych. To właśnie one, przy wsparciu olejków i flawonoidów odpowiadają za tak znakomite lecznicze efekty działania ekstraktów z tej rośliny.

Gdzie i jak zbierana jest arnika?

Arnika górska (Arnica montana) rośnie głównie na górskich łąkach (powyżej 800 m n.p.m). Może być zbierana wyłącznie ręcznie –  używa się do tego specjalnych narzędzi: noża i siepaka – w okresie pomiędzy 1 czerwca a 20 lipca.

Szczególnej uważności wymagają zbiory arniki stosowanej do produkcji preparatów homeopatycznych. Doświadczeni zbieracze zbierają całe rośliny wraz z kilkoma centymetrami korzenia. Następnie układają je pionowo w ustawionych w cieniu ażurowych torbach lub skrzynkach. W ciągu 48 godzin od zbioru musi być dostarczona specjalnymi samochodami-chłodniami do laboratorium, gdzie zostaje przetwarzana na leki.

Preparaty z arniki górskiej

  • Maści, kremy, żele: ekstrakty z arniki wchodzą w skład wielu preparatów do stosowania zewnętrznego (do okładów i nacierań) pomocnych w łagodzeniu bólów mięśni i stawów po wysiłku, przy stłuczeniach, obrzękach, krwiakach, a także do nacierań przy reumatycznych bólach mięśni i stawów. Najlepsze preparaty są przygotowane na bazie świeżej arniki (taką informację znajdziesz na ulotce lub na opakowaniu). Dowiedziono, że podczas suszenia dochodzi do przemian chemicznych, które sprawiają, że część substancji aktywnych zawartych w roślinie ginie – dlatego otrzymany z niej lek ma słabsze działanie. W wielu maściach czy kremach do ekstraktu z arniki dołącza się także ekstrakt z nagietka – znakomicie się uzupełniają i wzmacniają działanie lecznicze specyfiku.
    Jak stosować: przy stłuczeniach, skręceniach, uderzeniach (zawsze w sytuacji gdy występują siniaki np. po pobieraniu krwi) wcieraj w bolesne miejsce kilka razy dziennie. Uwaga! nie wolno smarować preparatem z arniką otwartych ran czy rozległych otarć naskórka
  • Napary: W aptekach i sklepach zielarskich można dostać suszone ziele arniki, z którego można przygotować napar. Ze względów bezpieczeństwa zaleca się, by stosować go wyłącznie do robienia okładów w przypadku ran, odleżyn, stłuczeń, obrzęków lub do płukanek np. jamy ustnej w przypadku stanów zapalnych dziąseł czy gardła.
    Jak stosować: Łyżkę suszonej arniki zalej szklanką wrzątku. Po 20 minutach, odcedź, ostudź. Nasącz gazę naparem i przykładaj na siniaki i obrzęki co 2-3 godziny. Możesz go tez używać jako toniku do przecierania twarzy w przypadku problemów z trądzikiem albo jako płukankę do przetłuszczających się włosów
  • Nalewka z arniki (Tinctura arnicae) – gotową można kupić w aptece. Po rozcieńczeniu służy do robienia okładów lub do płukania jamy ustnej
  • Płyny lecznicze z ekstraktem z arniki (np. Dentosept) – stosuje się je po rozcieńczeniu do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych, skłonnościach do krwawień z dziąseł czy grzybiczym zapaleniu błony śluzowej. Są tez skutecznym środkiem na afty
  • Leki homeopatyczne: granulki Arnica montana. To jedyny bezpieczny (także dla kobiet w ciąży i małych dzieci) preparat z arniki, który można stosować doustnie.
    Jak stosować: Granulki można przyjmować profilaktycznie na kilka dni przed każdym wysiłkiem fizycznym (np. górska wspinaczka) lub planowanym zabiegiem (np. chirurgicznym, porodem). Natomiast po urazie należy jak najszybciej przyjąć dawkę leku – im mniej czasu minie od uszkodzenia tkanek, tym mniejsze szkody powstaną w organizmie. W przypadku drobnych urazów stosuje się niższą potencję, a wyższą przy poważniejszych problemach. Początkowo granulki przyjmuje się co godzinę, a w miarę poprawy samopoczucia rzadziej.
    Ważne! Jeśli zastosujesz leki z arniki doustnie oraz zewnętrznie, wzmocnisz ich działanie.

Arnika łagodzi problemy z cerą

Ekstrakty z arniki są coraz częściej wykorzystywane także w kosmetyce – udowodniono bowiem, że substancje czynne z tej rośliny bardzo dobrze przenikają przez naskórek i docierają do głębiej położonych warstw skóry właściwej.

Kremy, balsamy, toniki z arniką pomagają osobom z:

– cerą naczynkową (z tzw. pajączkami na skórze) – obkurczają naczynia krwionośne i wzmacniają ich ścianki

– cerą tłustą, łojotokową i trądzikową – zawarte w arnice flawonoidy oraz karotenoidy (są prekursorami witaminy A) są silnymi przeciwutleniaczami, natomiast tymol i kwas chlorogenowy mają właściwości dezynfekujące, bakteriobójcze, wirusobójcze i grzybobójcze.

Czy wiesz, że…?

  • Włoski pokrywające liście i łodygę arniki odbijają światło, dzięki czemu chronią roślinę przed poparzeniem, parowaniem i wysuszeniem. Odstraszają też krowy, kozy czy owce, które chciałyby zjeść apetyczne kwiaty
  • Słynny niemiecki poeta, filozof i przyrodnik Johann Wolfgang Goethe bardzo cenił herbatkę z arniki. Uważał ją za znakomity napój wzmacniający organizm i polepszający samopoczucie
  • Olejki z arniki destylowane we Francji i Niemczech są stosowane jako składnik najbardziej luksusowych perfum
23.10.2019
Podbiał świetnie wspomaga leczenie infekcji górnych dróg oddechowych. Ma jednak także swoje drugie, mniej znane oblicze, które sprawia, że preparatów z liści podbiału nie można stosować dłużej niż 6 tygodni w roku. Konsultacja: dr n. farm. Jerzy Jambor.
12.09.2019
Gdyby ktoś chciał stworzyć listę najważniejszych roślin leczniczych, głóg z pewnością znalazłby się w pierwszej dziesiątce! Przede wszystkim ze względu na swoje dobroczynne działanie na mięsień sercowy. Warto zatem poznać i wykorzystać jego właściwości. Konsultacja: dr n. farm. Jerzy Jambor.
10.08.2019
W lipcu i sierpniu jest idealna okazja do tego, by przygotować domowe leki, które pomogą zwalczyć zimowe infekcje.
07.01.2019
Czy przystawianie pijawek, upuszczanie krwi albo głodówki to metody na miarę XXI wieku? Co na to lekarze? O tym, czy możliwe jest połączenie tradycyjnych terapii z  osiągnięciami nowoczesnej medycyny, rozmawiamy z dr. Andreasem Michalsenem, profesorem klinicznej medycyny naturalnej, autorem książki „Leczenie siłami natury” (Wydawnictwo Muza).
16.07.2018
Podczas wakacji łatwiej o zatrucia, m.in. dlatego, że w tym okresie częściej bywamy w miejscach, w których nie zawsze zachowywana jest higiena przyrządzania posiłków – restauracjach, barach, lodziarniach, ulicznych budkach itp. Dzieci są bardziej niż dorośli narażone na przykre skutki zatruć, bo ich układ pokarmowy nie potrafi jeszcze wystarczająco skutecznie neutralizować szkodliwych substancji i zarazków. […]
21.09.2018
Klimakterium stopniowo wkracza w życie kobiety w wieku około 45-50 lat. Staramy się walczyć z nim za wszelką cenę, ponieważ nie tylko kojarzy się z przykrymi objawami, ale też budzi niepokój i obawę o naszą kobiecość. Tymczasem to naturalna kolej rzeczy. Spróbujmy zadziałać łagodnymi środkami, które działają w zgodzie z naszym organizmem i pomogą przejść ten […]