Strona główna ZdrowieInfekcje u dorosłych 10 rzeczy, które warto wiedzieć o CRP
Strona główna ZdrowieInfekcje u dorosłych 10 rzeczy, które warto wiedzieć o CRP

10 rzeczy, które warto wiedzieć o CRP

autor: Marzena Bartoszuk

Powszechnie używana nazwa CRP to skrót od angielskiego określenia C-Reactive Protein, czyli białko C-reaktywne (nazywane bywa także białkiem ostrej fazy). Podwyższenie poziomu tego wskaźnika jest ważną informacją, że w organizmie toczy się jakiś stan zapalny. Najczęściej to badanie wykonuje się wówczas, gdy potrzebne jest ustalenie, czy choremu np. z objawami przeziębienia trzeba podać antybiotyk. Ale ma ono jeszcze wiele innych zastosowań! Oto najważniejsze informacje na jego temat.

1. CRP to składnik osocza krwi zdrowego człowieka

Normalnie jest go bardzo mało ale szybko przybywa, gdy pojawia się stan zapalny (np. infekcja bakteryjna). W organizmie rozpoczyna się wówczas wiele reakcji służących wyeliminowaniu atakującego drobnoustroju, a to powoduje powstanie tzw. białek ostrej fazy, których ilość jest zależna od stopnia stanu zapalnego. Jednym z nich jest właśnie białko C-reaktywne.

2. Krew na CRP może być pobrana o dowolnej porze

Nie trzeba wcale być na czczo! Do testów domowego użytku (ale podobne są także w niektórych przychodniach) wystarczy kropla krwi pobrana z opuszka palca. Ale warto wiedzieć, że te najprostsze testy, choć szybkie i dlatego chętnie zlecane, mają dużą wadę – wskazują jedynie przedziały wartości CRP (poniżej 10 mg/l, od 10 do 40 mg/dl i powyżej). Tymczasem im większa wartość CRP, tym poważniejszy stan zapalny. Dlatego lepsze jest badanie ilościowe, które precyzyjnie określa stężenie tego wskaźnika we krwi. Można też wówczas obserwować jego ilość w kolejnych dniach (rośnie czy spada).

3. Podwyższone CRP świadczy zwykle o stanie zapalnym istniejącym w organizmie

Obowiązujące normy to:

  • Niemowlęta i dzieci < 10 mg/l
  • Mężczyźni < 5,8 mg/l
  • Kobiety < 4,0 mg/l

Jeśli poziom CRP przekroczy 10 mg/l uznaje się, że w organizmie toczy się stan zapalny. Stężenie 11– 40 mg/l świadczy o infekcji wirusowej (zwykle w przypadku przeziębienia nie przekracza 20 mg/l).

Wynik powyżej 40 mg/l to prawdopodobnie infekcja bakteryjna i jeśli stężenie rośnie (w ciężkich zakażeniach następnego dnia może być wyższe nawet o kilkaset procent!) jest to prawie zawsze wskazanie do podania antybiotyku.

4. U osób otyłych i palących papierosy stężenie CRP może być podwyższone (powyżej 10 mg/l) mimo braku infekcji

Ilość CRP może także wzrastać w trzecim trymestrze ciąży oraz u kobiet stosujących doustną antykoncepcję hormonalną lub hormonalną terapię zastępczą. To normalne. Jeśli jednak są jakiekolwiek niepokojące objawy, warto zawsze sprawdzić, czy w organizmie nie toczy się stan zapalny.

5. Jest to test nieswoisty, to znaczy, że wykrywa stan zapalny, ale nie wskazuje przyczyny problemu

Dlatego zawsze trzeba interpretować wynik w powiązaniu z objawami, jakie ma dana osoba i jak najszybciej starać się ustalić źródło stanu zapalnego za pomocą innych badań.

6. Najczęściej przyczyną wzrostu ilości tego białka we krwi jest przeziębienie czy grypa. Jednak jego poziom rośnie także w innych sytuacjach

Należą do nich m.in.:

  • infekcje grzybicze i pasożytnicze
  • stany zapalne poszczególnych narządów (np. płuc)
  • nowotwory
  • zapalenie stawów
  • stany po urazach
  • zapalenia narządów miednicy mniejszej (np. jajników)
  • zawał
  • niewydolność nerek
  • choroby autoimmunologiczne (np. toczeń).

7. Dzięki CRP można monitorować prawidłowość leczenia

Poziom tego białka szybko spada, gdy zastosowane leki są skuteczne. Po rozpoczęciu leczenia wartość CRP w ciągu doby powinna się zmniejszyć przynajmniej o 20 procent (a zdarza się, że nawet 50 procent). Jeśli zatem CRP wynosiło 80 mg/l to po 24 godzinach leczenia powinno się obniżyć do 60-40 mg/l. Gdy obniży się tylko nieznacznie, pozostanie na tym samym poziomie lub co gorsza wzrośnie, to znaczy, że bakterie powodujące infekcje mogą być odporne na zastosowany antybiotyk i warto rozważyć jego zmianę, nie czekając kilku dni na poprawę stanu zdrowia. Bywa też tak, że w trakcie leczenia infekcji bakteryjnej najpierw stężenie CRP mocno spada a potem znowu rośnie. To zwykle znaczy, że bakterie uodporniły się na podawany antybiotyk, lub doszło do zakażenia innymi drobnoustrojami. Wówczas na ogół trzeba zmienić antybiotyk albo włączyć drugi.

8. Jest to test używany do wczesnego wykrywania powikłań po zabiegach chirurgicznych, przeszczepach narządów i w oparzeniach

Jeśli jego poziom zaczyna wzrastać (a to dzieje się już nawet po 2 godzinach od pojawienia się komplikacji) można szybko wdrożyć odpowiednie postępowanie. Systematyczne oznaczanie stężenia tego białka bywa również zalecane u osób po leczeniu antynowotworowym (np. po operacji raka żołądka) w celu możliwie szybkiego wykrycia nawrotu choroby.

9. Generalnie im mniej tego białka tym lepiej

Ale warto też wiedzieć, że jeśli jest go zbyt mało (wartości bliskie zeru), może to świadczyć o problemach z wątrobą.

10. CRP może być używane do oceny ryzyka wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego

Rozwój miażdżycy związany jest z istnieniem w organizmie stanu zapalnego o niewielkim nasileniu. CRP warto zatem wykonywać profilaktycznie np. raz w roku. Jeśli stężenie białka C-reaktywnego wynosi:

  • < 1 mg/l – małe ryzyko sercowo-naczyniowe
  • 1–3 mg/l – umiarkowane ryzyko sercowo-naczyniowe
  • >3 mg/l – duże ryzyko sercowo-naczyniowe

Oczywiście badanie trzeba wykonywać wówczas, gdy czujemy się ogólnie zdrowi, tzn. nie mamy żadnych objawów ewentualnej infekcji, bo tylko wówczas będzie ono miarodajne.

5 badań diagnostycznych, które powinnaś wykonać przynajmniej raz w roku.

 

Źródła:

  1. https://www.medicover.pl/Data/Files/storage_files/2018/12/11/cd7f3415-ebe7-4457-aaf6-b15a6d180c7a/artykul-bialko-c-reaktywne.pdf
  2. https://www.labtestsonline.pl/test/bialko-c-reaktywne

Powiązane artykuły