PLASTIK FANTASTIK?

Zagościł w naszych domach na dobre. Plastikowe opakowania są wygodne, lekkie, kolorowe. Ale czy wszystkie są bezpieczne, a jedzenie i picie, które w nich przechowujemy, wciąż jest zdrowe? Przez labirynt pudełek, butelek i pojemników przeprowadza nas dietetyk Anna Słomkowska.

Okazuje się, że plastik plastikowi nierówny, a najważniejsze jest stosowanie go zgodnie z przeznaczeniem. Sprawdzaj oznaczenia na opakowaniach produktów równie skrupulatnie, jak przyglądasz się składowi na etykiecie kupowanej żywności. Na przykład butelka na wodę jest ok, dopóki nie nalejesz do niej ciepłego płynu albo nie postawisz jej w pełnym słońcu – wówczas tworzywo, z którego została wykonana, może zacząć wydzielać szkodliwe dla zdrowia substancje.

Jak czytać oznaczenia na plastikowych opakowaniach?

Dostępne w sprzedaży opakowania z tworzyw sztucznych opatrzone są charakterystycznymi znaczkami w formie „trójkąta z cyfrą”. I choć oznaczenia te umieszczane są po to, żeby po wyrzuceniu takiego opakowania wiadomo było, jak je utylizować, mogą stanowić dla nas przydatną wskazówkę i pomogą stwierdzić, czy włożenie do takiego opakowania jedzenia na pewno jest dobrym pomysłem.

1 – PET lub PETE (politereftalan etylenu)

Jest tworzywem najczęściej wykorzystywanym do produkcji opakowań do żywności (butelek, plastikowych pojemników). Opakowania te nie nadają się do wielokrotnego używania, a nieprawidłowe przechowywanie zamkniętych w nich produktów skutkuje uwalnianiem z nich niebezpiecznych dla zdrowia związków.

2 – HDPE (polietylen)

Jest to jedno z najbardziej bezpiecznych tworzyw. Wykonuje się z niego m.in folię do pakowania żywności i pojemniki nadające się do wielokrotnego użycia.

3 – PVC (polichlorek winylu)

Tworzywo to bywa wykorzystywane do produkcji pojemników na żywność, ale jego bezpieczeństwo budzi wątpliwości. Mogą wytwarzać się z niego związki chemiczne zagrażające zdrowiu, tzw. dioksyny.

4 – LDPE (polietylen o niskiej gęstości)

Robi się z niego opakowania do żywności, folię spożywczą i torebki foliowe. Uznany jest jednak za mniej bezpieczny dla zdrowia niż HDPE.

5 – PP (polipropylen)

To obok HDPE jedno z najbezpieczniejszych tworzyw stosowanych do produkcji opakowań na żywność. Można wykorzystywać je powtórnie.

6 – PS (polistyren)

Polistyren to popularny styropian. Często wykorzystywany do produkcji pojemników do przewożenia żywności. Nie należy łączyć go z potrawami zawierającymi tłuszcz, ponieważ może wówczas wydzielać toksyny, często zmienia też smak potraw.

7 – OTHER

W ten sposób oznaczone są tworzywa, które nie powinny mieć kontaktu z żywnością. To dlatego, że wydzielają m.im. niebezpieczny dla zdrowia związek – bisfenol A.

Uważaj na groźny bisfenol A

Ten organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, określany skrótem BPA, jest chętnie i szeroko stosowany do produkcji tworzyw sztucznych. Jednak od pewnego czasu naukowcy alarmują, że jest to związek wywierający bardzo zły wpływ na nasze zdrowie.

Oskarża się go m.in. o wywoływanie zaburzeń hormonalnych (mówi się, że może być przyczyną coraz częstszych chorób tarczycy), a nawet działanie rakotwórcze. BPA sprzyja nadwadze, może powodować nadpobudliwości u dzieci, wpływa na powstawanie chorób neurodegeneracyjnych. Lista zarzutów jest długa.

Niedawno naukowcy z Uniwersytetu w Exeter w Wielkiej Brytanii ogłosili, że wysokie stężenie bisfenolu A zauważono u osób, które zapadły na chorobę wieńcową serca (choć nie potwierdzono jednoznacznie, że to właśnie ten związek był przyczyną rozwoju choroby). Wzięli też pod lupę organizmy nastolatków. Zbadano grupę 94 młodych osób i okazało się, że bisfenol A znajdował się w układzie trawiennym aż 90% z nich. Badacze nie są w stanie powiedzieć, dlaczego akurat nastolatkowie są tak bardzo narażoną na szkodliwe działanie BPA grupą, podejrzewają jednak, że winne jest jedzenie fast-foodów pakowanych w pudełka, puszki i torebki zawierające ten szkodliwy związek.

W 2015 r organizacja EFSA  (The European Food Safety Authority) ustaliła maksymalną, bezpieczną dla zdrowia dawkę dzienną BPA  na 4 µg/kg masy ciała/dzień (wcześniej wynosiła ona aż 50 µg/kg). Na 2018 rok zapowiedziała także aktualizację oceny zagrożenia, jakie ten związek może powodować. Na razie jednak w Europie prawo nie zabrania stosowania BPA do produkcji opakowań do żywności. Wyjątek stanowią butelki dla niemowląt i dzieci. Od 2011 r decyzją Komisji Europejskiej zabroniona jest ich produkcja, import i sprzedaż. Szukając produktów niezawierających bisfenolu A znów warto zwrócić uwagę na symbole na opakowaniach i etykietach – warto wybierać te, na których widnieje napis „BPA Free” (wolne od BPA).

Używaj opakowań zgodnie z ich przeznaczeniem

Jednym z warunków, żeby opakowania do żywności były bezpieczne, jest używanie ich zgodnie z przeznaczeniem. Pudełko po jogurcie niekoniecznie nadaje się do tego, żeby zamrozić w nim jedzenie, a wiaderko po serku nie sprawdzi się jako pojemnik na gorąca zupę…

To, czy możemy wykorzystać opakowanie lub folię do podgrzania lub przechowania gorącego posiłku, powinno być wyraźnie zaznaczone na opakowaniu. Zanim więc podgrzejesz obiad w kuchence mikrofalowej, nie wyjmując go z pudełka, upewnij się najpierw, że znajduje się na nim symbol z rysunkiem kuchenki. Powinna być tam również informacja, jaki jest dopuszczalny zakres temperatur. Dotyczy to zarówno podgrzewania, jak i chłodzenia.

Okazuje się bowiem, że nie każdy plastikowy pojemnik nadaje się do używania w zamrażarce. Można wkładać do niej jedynie takie, na których umieszczono znaczek „śnieżynki”. Nieprzestrzeganie tych oznaczeń może mieć negatywny wpływ na zdrowie. Pogrzanie pojemnika, który nie jest przeznaczony do tego celu (np. włożenie do kuchenki posiłku w jednorazowym opakowaniu) może spowodować uwalnianie się pod wpływem ciepła toksyn do żywności. Podobnie ma się sprawa z wkładaniem opakowań do zmywarki. Dlatego te, na których nie ma odpowiedniego oznaczenia, lepiej po prostu umyć ręcznie.

Nie gotuj ryżu w plastikowej torebce!

Duży problem stanowi używanie tworzyw sztucznych podczas gotowania czy pieczenia potraw. Wrzucenie do garnka ryżu czy kaszy w torebce jest może i wygodne, ale niezdrowe. Podczas ich gotowania wydziela się niebezpieczny Bisfenol A.

W czym najlepiej przechowywać żywność?

Od pewnego czasu panuje moda na „diety pudełkowe”. Jedzenie w pojemniczkach dostajemy od firm zajmujących się cateringiem albo przynosimy sami z domu. Pakowane w plastik lub styropian obiady „jeżdżą” do szkolnych stołówek i do wielu przedszkoli. To wygodne i higieniczne. Czy zdrowe? To zależy, w co zostało zapakowane nasze jedzenie. Pudełka przeznaczone do przenoszenia jedzenia powinny być wybierane świadomie i mądrze. Za najbezpieczniejsze opakowania z tworzywa uznawane są te, które oznaczone są numerami 2 oraz 5, czyli wykonane z polietylenu lub polipropylenu.

W domu do przechowywania i podgrzewania żywności najlepiej używać pojemników szklanych, kamionkowych, ceramicznych i ze stali nierdzewnej. Nie wchodzą w reakcję z jedzeniem pod wpływem temperatury, nie zmieniają smaku potraw i są łatwe do utrzymania w czystości. Po prostu zdrowsze.

Przeczytaj też o tym, które substancje w kosmetykach są szkodliwe.

22.05.2019
Walkę z plastikiem warto prowadzić nie tylko w skali makro, ale także mikro. Tę ostatnią propagują ruchy typu Zero Waste (tłum. brak śmieci) zachęcające do świadomego ograniczania ilości śmieci.
24.05.2019
Wykańczając nowe, wymarzone mieszkanie lub remontując stare, możemy wybierać wśród wielu produktów dostępnych na rynku. Ważne, aby spełniały one nie tylko nasze oczekiwania estetyczne, ale przede wszystkim były zdrowe i bezpieczne dla domowników, a szczególnie dla dzieci. O tym, czy takie są, informują liczne oznaczenia, symbole, atesty i certyfikaty znajdujące się na etykietach i opakowaniach. […]
14.02.2019
W Polsce z roku na rok rośnie liczba odpadów komunalnych, produkowanych tylko przez jednego mieszkańca. Obecnie wynosi ona aż 300 kg! Sprawdź, jak segregować śmieci i jak produkować ich znacznie mniej.
28.09.2018
Wystarczy zjeść jabłko, kilka winogron albo wypić szklankę soku owocowego, by brzuch spuchł niczym balon, pojawiły się nudności, bóle, przelewania i biegunki, które potrafią nieźle dać się we znaki. Jeśli masz takie dolegliwości, być może cierpisz na zaburzenia wchłaniania fruktozy. Sprawdź, co to takiego i jak sobie z tym poradzić.
27.11.2018
Otyłość jest uważana za pandemię dwudziestego pierwszego wieku. Częstość występowania tej przypadłości wzrasta na całym świecie w sposób gwałtowny i niepokojący. Leczenie otyłości i jej powikłań jest nie tylko kosztowne i męczące, ale staje się też przyczyną gorszych niż jedynie ekonomiczne uwarunkowań. Osoby otyłe są bardziej niż inni narażone na różne problemy zdrowotne, ale także […]
05.03.2018
Po zjedzeniu mięsa, jajek czy tłustego nabiału miewasz zgagę, wzdęcia lub dyskomfort w przewodzie pokarmowym? Być może masz niedokwaszony żołądek. To istotny problem dzisiejszych czasów. Dlaczego i jak w prosty sposób zakwaszać żołądek i wspomóc jego funkcję? Konsultacja: poradnia dietetyczna Ajwen.