Leczenie cukrzycy – tabletki czy insulina?

Tabletki, czy hormon? Co wybrać, by utrzymać cukier w ryzach? Nie każda osoba chora na cukrzycę potrzebuje codziennych zastrzyków z insuliną. Wielu się zresztą ich obawia, stawiając na wygodniejsze tabletki. Ale czy wygoda i mniej lub bardziej uzasadnione obawy to jedyne kryteria jakimi powinniśmy się kierować  w wyborze sposobu leczenia cukrzycy? Co będzie lepsze tabletki, czy zastrzyki i kiedy warto po nie sięgać?
Leczenie cukrzycy - tabletki czy insulina?

Cukrzyca – epidemia XXI wieku. Choroba przewlekła, postępująca i jak dotąd nieuleczalna. Do tej pory nie udało się bowiem wynaleźć preparatu, który by ją skutecznie wyleczył. Można jedynie utrzymywać stały poziom cukru we krwi, co zapobiega groźnym dla zdrowia powikłaniom. W tym celu w stosuje się doustne leki przeciwcukrzycowe i insulinę aplikowaną w zastrzykach. Wybór jednego z nich zależy m.in. od typu cukrzycy.

Cukrzyca typu 1

Przy cukrzycy typu 1 pierwszym i jak dotąd najlepszym wyborem jest insulina. Wskutek niedoboru komórek β wysp Langerhalsa trzustki organizm nie wytwarza bowiem własnego hormonu. Wtedy, by utrzymać glukozę w ryzach, kilka razy dziennie trzeba wstrzykiwać insulinę lub korzystać z pompy insulinowej. Ta zaś podobnie jak trzustka wydziela co kilka minut niewielkie ilości hormonu, a przed posiłkiem jest programowana na większą dawkę. Terapię stosuje się przez całe życie. Jedyną alternatywą może być przeszczepienie trzustki lub wysp trzustkowych, co jest zalecane dla pacjentów z ciężkimi powikłaniami choroby, takimi jak niewydolność nerek czy retinopatia cukrzycowa.

Cukrzyca typu 2

Przy cukrzycy typu 2  leczenie  zależy od stopnia zaawansowania choroby. Najczęściej, gdy poziom glukozy we krwi jest podwyższony (w stanach przedcukrzycowych) zaleca się stosowanie diety oraz ruch. Gdy to nie wystarcza, konieczne jest dodatkowo zażywanie leków doustnych. Nie zastępują one jednak działania insuliny. Jedne zmniejszają wytwarzanie glukozy w wątrobie, obniżając jej poziom we krwi (metformina), inne utrudniają przyswajanie glukozy z przewodu pokarmowego (np. akarboza), jeszcze inne zmuszają trzustkę do wyrzucenia wszystkich zgromadzonych zapasów insuliny (pochodne sulfonylomocznika). Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego pierwszy etap leczenia cukrzycy to monoterapia lekami doustnymi. Zwykle specjalista przepisuje wówczas metforminę (o ile jest dobrze tolerowana przez pacjenta i nie jest przeciwwskazana). Poleca się ją pacjentom w stanie przedcukrzycowym, którzy mają rano na czczo podwyższony poziom glukozy i podwyższony jej poziom po teście obciążenia glukozą.

Gdy zażywanie metforminy nie pomaga, zaleca się doustną terapię skojarzoną. Oprócz metforminy podaje się dodatkowy preparat przeciwcukrzycowy, np. pochodne sulfonylomocznika. W kolejnym etapie zaleca się terapię wielolekową, włączając trzeci lek. Gdy mimo to, poziom hemoglobiny glikowanej HbA1C* przekracza 7 proc., zaleca się insulinoterapię. Najczęściej dzieje się tak po pięciu-sześciu latach leczenia tabletkami. Organizm nie wytwarza już wówczas wystarczającej ilości insuliny. Okres leczenia doustnego można jednak wydłużyć nawet do 15-20 lat, pod warunkiem, że pacjent schudnie, rzuci palenie, zacznie się ruszać i dobrze odżywiać. W przeciwnym razie, podawanie insuliny jest konicznością, która chroni przed groźnymi powikłaniami choroby. W niektórych przypadkach, gdy cukrzyca jest wykryta bardzo późno, a poziom cukru we krwi na czczo przekracza 300 mg/dl, pomija się etapy leczenia tabletkami, od razu zalecając terapię insulinową.

Tabletki na cukrzycę

Większość pacjentów uważa, że łykanie tabletek to najlepszy sposób, najszybszy i najwygodniejszy sposób na uregulowanie poziomu glukozy we krwi. Sęk w tym, że mimo niewątpliwych zalet, tabletki przeciwcukrzycowe, podobnie jak inne leki, mają także sporo wad (działań niepożądanych).

Najpopularniejsza w leczeniu cukrzycy jest metformina tzw. lek pierwszego rzutu, od którego najczęściej zaczyna się terapię. Poprawia metabolizm węglowodanów, hamuje wytwarzanie glukozy w wątrobie i zwiększa wrażliwość tkanek na działanie insuliny (zmniejsza insulinooporność). Lekarze chętnie przepisują metforminę, bo jest  bezpieczna, nie wywołuje niedocukrzeń (hipoglikemii), obniża masę ciała, poprawia profil lipidowy, chroni serce, zmniejsza ryzyko chorób nowotworowych, a dodatkowo jest wygodna. Lek w formie tabletek zażywa się 2-3 razy dziennie albo w saszetkach lub tabletkach o przedłużonym działaniu – raz dziennie po kolacji.

Warto jednak pamiętać, że metformina może wywoływać  dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zwłaszcza na początku kuracji: nudności, bóle brzucha, gazy, biegunkę i metaliczny posmak w ustach. Lek działa powoli, obniżenie poziomu glukozy we krwi obserwuje się po 2 tygodniach stosowania. Nie można jej stosować przy niewydolności nerek lub wątroby, alkoholizmie, niewydolności serca, obturacyjnej chorobie płuc (POChP) i zespole bezdechu sennego.

Lekarze zwracają także uwagę na to, że często pacjenci, zażywający metforminę, szybko zapominają o konieczności zmiany stylu życia i nadal źle się odżywiają, uważając, że pigułka załatwi sprawę. Nie tedy droga.

Gdy sama metformina nie pomaga zaleca się dodatkowo pochodne sulfonylomocznika. To leki zwiększające wytwarzanie insuliny przez trzustkę, które wpływają także na przemiany glukozy  w różnych narządach. Wygodne w użyciu tabletki, zażywa się rano przed śniadaniem, co pozwala skutecznie obniżać poziom glukozy we krwi. Zażywanie leków z tej grupy może jednak wywołać niedocukrzenia i przybieranie na wadze. Pochodnych sulfonylomocznika nie powinno się stosować przy niewydolności nerek i wątroby.

W terapii wielolekowej stosuje także akarbozę, która hamuje przyswajanie glukozy z przewodu pokarmowego. Podaje się ją 2–3 razy na dobę przed posiłkami. Akarboza może jednak powodować wzdęcia, gazy, niekiedy biegunki, zwłaszcza, gdy chory nie przestrzega zaleceń dietetycznych. Ten lek, podobnie jak większość innych leków przeciwcukrzycowych nie jest zalecany przy niewydolności nerek i wątroby, może nasilać dolegliwości. Chorzy rzadko zdają sobie też sprawę, że wygodna w użyciu tabletka może spowodować nie tylko przybieranie na wadze, ale także obrzęki i zwiększone ryzyko złamań kości, jak agonista PPAR-g oraz grzybicze zakażenia dróg moczowych  płciowych, czy wzmożone pragnienie jak inhibitory SGLT2.

Insulina

Mimo niewątpliwych wad leków przeciwcukrzycowych, pacjenci kurczowo się ich trzymają, a terapia insulinowa wciąż ma złą prasę. Pacjenci obawiają się przejścia na zastrzyki, a przede wszystkim związanych z tym niedogodności. Rzeczywiście insulinoterapia nie jest łatwa. Trzeba nauczyć się dobierać właściwą dawkę hormonu, biorąc pod uwagę ilość węglowodanów w diecie i aktywność fizyczną. Pacjent musi np. przewidzieć, co za chwilę będzie robił, jaką aktywność podejmie – czy będzie spacerował, czy też obejrzy ulubiony serial i co będzie jadł.

Od tego zależy, ile insuliny powinien zażyć, by nie dopuścić do niedocukrzenia. A to często zdarza się przy stosowaniu insuliny. W tym celu należy też często kontrolować poziom glukozy we krwi. Przejście na insulinę to także konieczność znacznie większego zaangażowania chorego w leczenie.

Warto jednak pamiętać, że insulina to często jedyny i najskuteczniejszy sposób uregulowania poziomu cukru we krwi, jakiego nie osiągniemy za pomocą żadnego leku przeciwcukrzycowego. Nie bez znaczenia jest też fakt, że insulina jest na ogół dobrze tolerowana przez większość pacjentów. Można ją stosować przy przewlekłej niewydolności nerek i wątroby. Jest zalecana u pacjentów np. przy operacjach chirurgicznych, gdy niemożliwe jest stosowanie leków, a także jest bezpieczna dla kobiet w ciąży.

Leki doustne mogą szkodzić płodowi. Dlatego osoby, które leczą się na cukrzycę kilka lat, nie radzą sobie z uregulowaniem poziomu glukozy we krwi i którym diabetolog zaproponuje przejście na insulinoterapię, powinny rozważyć taką możliwość. Warto przy tym pamiętać, że utrzymujący się długo wysoki poziom cukru we krwi sieje w organizmie spustoszenie,  znacznie zwiększając ryzyko groźnych dla zdrowia powikłań cukrzycowych, takich jak nefroparia czy retinopatia cukrzycowa.

* HbA1C – hemoglobina glikowana to badanie które pokazuje czy w ciągu ostatnich 6-10 tygodni chory utrzymywał dobry poziomy glukozy we krwi.

 

Źródła:

  1. Fowler M. J. Leczenie cukrzycy: doustne leki przeciwcukrzycowe. Diabetologia po dyplomie, tom 7, nr 4, 2010.
  2. E. Inzucchi, R.M. Bergenstal, J.B. Buse, M. Diamant, E. Ferrannini, M. Nauck, A. L. Peters, A. Tsapas, R. Wender, D. R. Matthews, Leczenie hiperglikemii w cukrzycy typu 2: podejście ukierunkowane na chorego – stanowisko American Diabetes Association (ADA) i European Association for the Study of Diabetes (EASD) Diabetes Care 2012;35:1364-1379
  3. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2017 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Diabetologia Praktyczna. 2017, tom 3 suplement A file:///C:/Users/lecie/Downloads/DK_Suplement%20A_2017_calosc_makieta_bff%20(1).pdf

 

29.05.2019
Chroniczne zmęczenie to powszechna dolegliwość naszych czasów. Zwykle spowodowana jest przepracowaniem i nadmiarem domowych obowiązków, ale może się za nim kryć także jedna z chorób. Sprawdź, czy któraś z nich nie dotyczy ciebie! Konsultacja: dr Alina Czapkowicz.
29.05.2019
W ostatnich latach stwierdzono, że ekstrakt z owoców Opuntia ficus indica (opuncja figa indyjska), może być skutecznym środkiem łagodzącym skutki zatrucia alkoholowego. Sprawdź, jak go stosować.
30.05.2019
Sen jest ważniejszy niż nam się wydawało. Jego niedobór może bardzo negatywnie wpłynąć na funkcje naszego organizmu. Sprawdź, dlaczego warto spać 8 godzin i odkryj co najmniej 7 powodów, dla których naprawdę nie warto zarywać nocy!
28.01.2019
Do jedzenia czekolady nikogo nie trzeba zachęcać. Nie tylko świetnie smakuje, cudownie pachnie i atrakcyjnie wygląda, ale także wprawia w dobry nastrój i pobudza do działania. Naukowcy twierdzą, że zawiera wiele wartościowych składników oraz korzystnie wpływa na układ sercowo-naczyniowy i koncentrację. Ale czekolada czekoladzie nierówna. Niektóre jej rodzaje, owszem, są korzystne dla zdrowia i mają […]
26.01.2018
Przeziębienie jest infekcją wywołaną przez wirusy. Zarazki atakują błony śluzowe dróg oddechowych, wywołując stan zapalny. Leki pochodzenia roślinnego pomogą w sposób naturalny złagodzić przebieg choroby, obniżą gorączkę i poprawią samopoczucie. Dzięki nim szybciej wrócisz do zdrowia.
22.02.2019
Wątroba jest szczególnym narządem z wielu względów. Oprócz tego, że spełnia wiele bardzo ważnych funkcji, niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu, wykazuje także szczególne zdolności do szybkiej regeneracji. Sprawdź, jak ją wesprzeć lekami homeopatycznymi.