Kiedy i jak zbierać zioła?

Interesujesz się ziołolecznictwem i medycyną naturalną? Chciałabyś przygotować domową, ziołową apteczkę? Musisz wiedzieć jakie skarby natury, w których miesiącach i w jaki sposób zbierać. Przeczytaj porady naszego eksperta dr. n. farm. Jerzego Jambora i już tej wiosny zacznij swoją przygodę z zielarstwem.

Poradnik początkującej zielarki

Zbiór poszczególnych ziół powinien być prowadzony w momencie największego nagromadzenia substancji czynnych. Okres zbioru, a nawet pora dnia, mają duże znaczenie dla wartości surowca zielarskiego. Bardzo ważna jest pogoda w czasie zbioru, gdyż zawartość substancji czynnych zmienia się często w zależności od zmian aury. Źle zebrane i zanieczyszczone zioła i rośliny lecznicze są bezwartościowe.

Korę zbiera się wczesną wiosną, gdyż wtedy między korą a drewnem tworzy się warstwa młodych komórek, co ułatwia oddzielenie kory. Zbiera się ją z młodych, kilkuletnich pędów. Korę zdejmuje się z gałęzi uprzednio ściętych. Nie należy jej pozyskiwać przez struganie.

Zioła w butelkach

Korzenie i kłącza zbiera się zwykle w okresie spoczynku rośliny – jesienią lub bardzo wczesną wiosną, kiedy nagromadzenie ciał czynnych jest w nich największe.

Kwiaty zbiera się na początku lub w pełni kwitnienia. Nigdy nie zbiera się kwiatów przekwitłych. Niektóre należy zbierać wyłącznie na początku kwitnienia (np. kwiat mniszka, rumianku, kocanki), gdyż zebrane później przekwitają podczas suszenia i rozsypują się. Kwiaty są tą częścią rośliny, która wymaga najwięcej staranności w czasie zbioru. Zbiera się je zwykle w godzinach popołudniowych. Godziny poranne i wilgotna pogoda są nieodpowiednie.

Napar ziołowy - kiedy i jak zbierać zioła?

Liście najczęściej zbiera się przed kwitnieniem lub w jego czasie. Nie dotyczy to roślin, które kwitną przed wytworzeniem liści (np. podbiał). Zbiera się jedynie liście dobrze wykształcone, zdrowe, bez plam i uszkodzeń.

Ziele, czyli całe pędy – ulistnione łodygi z kwiatem, zbiera się w początkach kwitnienia, ścinając górne części roślin. Nigdy nie ścina się najniższej części łodygi, gdyż jest przeważnie zdrewniała.

Owoce i nasiona zbiera się, kiedy dojrzewają lub są dojrzałe. Gdy dojrzewają nierównomiernie, nie należy czekać, aż dojrzeją wszystkie, trzeba przystąpić do zbioru, kiedy większość owoców dojrzewa.

Rośliny, które można zbierać samemu

Mimo że obecnie nie zaleca się już amatorskiego zbioru ziół ze stanu naturalnego, jak to było jeszcze powszechne kilkanaście lat temu (współcześnie zioła powinny być pozyskiwane przede wszystkim z kontrolowanych upraw), podajemy kilka przykładów roślin, które możemy sami zbierać:

  • krwawnik pospolity

występuje powszechnie na łąkach, przy zabudowaniach, na miedzach, a nawet w lesie,

kwiaty i ziele zbiera się w pełni kwitnienia tylko z miejsc nasłonecznionych od czerwca do września

  • nawłoć pospolita

rośnie masowo na niżu, na suchych wzgórzach

ziele zbiera się w okresie zakwitania, tylko górne ulistnione części łodyg, od lipca do września

  • babka lancetowata

bardzo pospolita w całym kraju, rośnie na łąkach, pastwiskach, na polach jako chwast

zbiera się liście w pełni wykształcone w okresie kwitnienia rośliny od maja do września

  • bez czarny

rośnie w lasach, zaroślach, parkach, w pobliżu domostw

rozkwitające kwiatostany zbiera się w czerwcu

dojrzałe owoce – gdy nabiorą lśniącej czarnej barwy w sierpniu

  • brzoza brodawkowata

w Polsce jest pospolitym drzewem, a młode liście zbiera się w maju

  • fiołek trójbarwny

rośnie pospolicie na polach i łąkach, na słonecznych zboczach

młode, kwitnące pędy o żywo zielonej barwie zbiera się od maja do września

02.03.2019
Nawet nie wiesz, ile zalet kryją w sobie świeże zioła. Pachnące, zielone i zawsze pod ręką. Bezcenne dla podniebienia i dla zdrowia. Nie dość, że poprawiają smak każdego najprostszego nawet dania i wspomagają trawienie, uspokajają, mogą też zwalczać bakterie, wirusy, a nawet walczyć z nowotworami. Posadź zioła na parapecie, naprawdę warto.
24.12.2018
Dawniej symbol szczęścia i dostatku. Dziś niezastąpiony składnik deserów, ale też lek przeciwbólowy, środek na wzmocnienie kości, wysoki cholesterol, anemię, czy drganie mięśni. Sprawdź, co jeszcze kryją ziarenka maku.
07.03.2019
Powszechnie uważa się, że warzywa i owoce powinny stanowić niezbędny element naszej diety, ponieważ są doskonałym źródłem witamin, błonnika, zdrowych i dobrze przyswajalnych węglowodanów oraz cennych przeciwutleniaczy. To wszystko prawda. O ile jednak warzywa możemy stosunkowo bezkarnie spożywać w dużych ilościach, o tyle na owoce już trzeba uważać.
30.01.2019
Szkoła tylko dla zdrowych. Niepełnosprawne dzieci zamyka się w domu. Bezduszne rozporządzenie MEN obowiązuje od zeszłego roku. Jak pomóc zdesperowanym rodzicom i ich chorym dzieciom, by jednak miały prawo uczyć się (także życia) wraz z rówieśnikami? Wszystko zależy od orzeczenia o potrzebie konkretnego kształcenia – tłumaczy psycholog Renata Marciniak.
28.12.2018
Któż z nas może oprzeć się filiżance pachnącej, czarnej, parującej kawy? Wręcz trudno odmówić… Czasem aż dziwi, dlaczego ten właśnie napój zrobił ogólnoświatową furorę i podbił rynki i podniebienia we wszystkich niemalże krajach. Przecież kawa sama w sobie jest nieco kwaśna, czasem cierpka, trochę gorzkawa. Często nawet musimy „umilać” sobie jej smak, dodając do niej […]
08.08.2018
Chrupiące, kwaśne, pachnące czosnkiem i koprem – po prostu przepyszne. I przezdrowe. Wzbogacają naszą mikroflorę jelitową o bakterie probiotyczne, a inne zawarte w nich składniki wspomagają trawienie, usuwają z organizmu toksyny, zapobiegają alergii. Jeśli więc jeszcze nie zakisiłaś ogórków na zimę, teraz jest ostatni dzwonek, żeby zrobić zapasy.