Kiedy i jak zbierać zioła?

Interesujesz się ziołolecznictwem i medycyną naturalną? Chciałabyś przygotować domową, ziołową apteczkę? Musisz wiedzieć jakie skarby natury, w których miesiącach i w jaki sposób zbierać. Przeczytaj porady naszego eksperta dr. n. farm. Jerzego Jambora i już tej wiosny zacznij swoją przygodę z zielarstwem.

Poradnik początkującej zielarki

Zbiór poszczególnych ziół powinien być prowadzony w momencie największego nagromadzenia substancji czynnych. Okres zbioru, a nawet pora dnia, mają duże znaczenie dla wartości surowca zielarskiego. Bardzo ważna jest pogoda w czasie zbioru, gdyż zawartość substancji czynnych zmienia się często w zależności od zmian aury. Źle zebrane i zanieczyszczone zioła i rośliny lecznicze są bezwartościowe.

Korę zbiera się wczesną wiosną, gdyż wtedy między korą a drewnem tworzy się warstwa młodych komórek, co ułatwia oddzielenie kory. Zbiera się ją z młodych, kilkuletnich pędów. Korę zdejmuje się z gałęzi uprzednio ściętych. Nie należy jej pozyskiwać przez struganie.

Zioła w butelkach

Korzenie i kłącza zbiera się zwykle w okresie spoczynku rośliny – jesienią lub bardzo wczesną wiosną, kiedy nagromadzenie ciał czynnych jest w nich największe.

Kwiaty zbiera się na początku lub w pełni kwitnienia. Nigdy nie zbiera się kwiatów przekwitłych. Niektóre należy zbierać wyłącznie na początku kwitnienia (np. kwiat mniszka, rumianku, kocanki), gdyż zebrane później przekwitają podczas suszenia i rozsypują się. Kwiaty są tą częścią rośliny, która wymaga najwięcej staranności w czasie zbioru. Zbiera się je zwykle w godzinach popołudniowych. Godziny poranne i wilgotna pogoda są nieodpowiednie.

Napar ziołowy - kiedy i jak zbierać zioła?

Liście najczęściej zbiera się przed kwitnieniem lub w jego czasie. Nie dotyczy to roślin, które kwitną przed wytworzeniem liści (np. podbiał). Zbiera się jedynie liście dobrze wykształcone, zdrowe, bez plam i uszkodzeń.

Ziele, czyli całe pędy – ulistnione łodygi z kwiatem, zbiera się w początkach kwitnienia, ścinając górne części roślin. Nigdy nie ścina się najniższej części łodygi, gdyż jest przeważnie zdrewniała.

Owoce i nasiona zbiera się, kiedy dojrzewają lub są dojrzałe. Gdy dojrzewają nierównomiernie, nie należy czekać, aż dojrzeją wszystkie, trzeba przystąpić do zbioru, kiedy większość owoców dojrzewa.

Rośliny, które można zbierać samemu

Mimo że obecnie nie zaleca się już amatorskiego zbioru ziół ze stanu naturalnego, jak to było jeszcze powszechne kilkanaście lat temu (współcześnie zioła powinny być pozyskiwane przede wszystkim z kontrolowanych upraw), podajemy kilka przykładów roślin, które możemy sami zbierać:

  • krwawnik pospolity

występuje powszechnie na łąkach, przy zabudowaniach, na miedzach, a nawet w lesie,

kwiaty i ziele zbiera się w pełni kwitnienia tylko z miejsc nasłonecznionych od czerwca do września

  • nawłoć pospolita

rośnie masowo na niżu, na suchych wzgórzach

ziele zbiera się w okresie zakwitania, tylko górne ulistnione części łodyg, od lipca do września

  • babka lancetowata

bardzo pospolita w całym kraju, rośnie na łąkach, pastwiskach, na polach jako chwast

zbiera się liście w pełni wykształcone w okresie kwitnienia rośliny od maja do września

  • bez czarny

rośnie w lasach, zaroślach, parkach, w pobliżu domostw

rozkwitające kwiatostany zbiera się w czerwcu

dojrzałe owoce – gdy nabiorą lśniącej czarnej barwy w sierpniu

  • brzoza brodawkowata

w Polsce jest pospolitym drzewem, a młode liście zbiera się w maju

  • fiołek trójbarwny

rośnie pospolicie na polach i łąkach, na słonecznych zboczach

młode, kwitnące pędy o żywo zielonej barwie zbiera się od maja do września

14.08.2018
Dla zielarzy od wieków szczególnym dniem jest obchodzone 15 sierpnia święto Matki Boskiej Zielnej. W kościołach święci się wtedy zioła zebrane z łąk, pól i lasów. Dawniej z zebranych roślin leczniczych wykonywano piękne obrzędowe wieńce. W ich skład wchodziły „zioła na każdą chorobę”. Rzeczywiście, większość schorzeń, które nękały ówczesną ludność leczono tymi właśnie ziołami. Do […]
09.08.2018
Gorrrrąco? Zrób sobie pyszną i zdrową lemoniadę. Najlepiej ze świeżych owoców a więc naturalnie słodką (bez dodatku cukru), z dodatkiem aromatycznych ziół. Taki napój orzeźwi, ochłodzi i nawodni organizm. Oto przepisy, które przygotowałam specjalnie dla Was. 
11.10.2018
Witamina P zwiększa i poprawia przyswajalność witaminy C w organizmie, ale jej nazwa tak naprawdę pochodzi od angielskiego słowa „permeability”, oznaczającego przepuszczalność. Wiąże się to z jej wpływem na zmniejszenie przepuszczalności naczyń krwionośnych. Poza tym wykazuje szereg innych, korzystnych działań, wpływających na nasze zdrowie.
15.05.2018
Wyjęłaś kleszcza ze skóry i chcesz dowiedzieć, się, jakie badania zrobić, by potwierdzić bądź wykluczyć boreliozę? A może nie zauważyłaś kleszcza, ale masz objawy, które mogą świadczyć o chorobie?  Sprawdź, który test na boreliozę będzie najlepszy dla ciebie. Konsultacja: lek. med. Wojciech Ozimek, pediatra, specjalista w leczeniu chorób pasożytniczych i odkleszczowych.
05.03.2018
Twoje dziecko obficie się ślini, wkłada do ust paluszki, gryzaki, przytulankę, pieluszkę. Denerwuje się, popłakuje… Być może zaczęło się ząbkowanie. Jak pomóc mu przetrwać problemy z ząbkowaniem?
18.09.2018
Podejrzewasz, że twoje dziecko ma ADHD? O tym, czym jest ADHD, jak je rozpoznać u dziecka i w jaki sposób mu pomóc rozmawiamy z Ewą Zbierską, psychologiem,  dyrektorem Niepublicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej Lamia, najdłużej działającej placówki tego typu w Poznaniu.