Strona główna Najnowsze artykuły Grzyby. Jesienne dary natury
Strona główna Najnowsze artykuły Grzyby. Jesienne dary natury

Grzyby. Jesienne dary natury

autor: Agnieszka Żelazko

Zbieranie grzybów to jedno z ulubionych jesiennych zajęć. Borowiki, prawdziwki, podgrzybki, maślaki, kurki, kanie, gąski, a nawet gąbczaste i wielkie siedzunie sosnowe, które idealnie nadają się do jajecznicy… odmian jest całe mnóstwo. Wszystkie jadalne odmiany smakują wyśmienicie i są równie zdrowe. Grzyby opanowują jesienne stoły i potrawy, które królują na naszych talerzach. Poza przetwarzaniem ważne jest też zbieranie. Bo wyprawy do jesiennego lasu, z termosem kawy i pysznym ciastem w plecaku pozwalają się odprężyć i dotlenić organizm. Jeszcze lepiej, gdy podczas wędrówek ktoś zakrzyknie: grzyb! Zbieranie, a zwłaszcza znajdowanie przynosi mnóstwo radości.

Zbieranie grzybów wymaga wprawy, bo czasem łatwo pomylić okazy jadalne, z tymi, których spożywać nie wolno. Jeśli nie jesteśmy pewni jaki gatunek właśnie nam się trafił, lepiej zostawić go w ściółce lub zabrać na leśną wyprawę… doświadczonego grzybiarza. Ten podpowie, czy można zbierać, czy lepiej sobie darować.

W co najlepiej zbierać grzyby?

Grzyby najlepiej zbierać do koszyka. Odradza się wrzucanie zerwanych okazów do wiadra lub reklamówki? Dlaczego? Ponieważ te grzyby, które niesiemy w koszyku lubią rozprzestrzeniać zarodniki, które spadają na ściółkę i zostają w lesie. Grzyby „uwięzione” w wiadrze lub plastiku nie mają tej szansy.

Dużo mówi się też o samym „zrywaniu”. Najlepiej wycinać grzyby ostrym nożem tuż przy ziemi, tak by końcówka została w podłożu. Dobrze delikatnie obchodzić się również ze ściółką: nie niszczyć jej, nie rozkopywać.

Shinrin-yoku – czym dokładnie jest japońska tradycja spacerowania po lesie?

Gdzie szukać grzybów?

Podgrzybki najczęściej spotyka się w lasach sosnowych, liściastych i mieszanych, właściwie wszędzie. Najbardziej lubią wilgotne i trawiaste poszycie. Ich czapeczki często nieśmiało wystają spod takich właśnie „niepozornych” traw. Borowiki najchętniej rosną pod sosnami i świerkami, a w lasach liściastych można je spotkać na glebach piaszczystych w pobliżu dębów lub buków.

Koźlarze natomiast rosną pod topolami, brzozami, osikami, najczęściej w lasach mieszanych lub liściastych. Lubią zaszyć się też w rowach i na ich zboczach, dlatego warto tam szukać. Maślaki najczęściej występują pod modrzewiami, w trawach lasów iglastych.  

Dynia – przepisy na jesień

Jak przetwarzać grzyby?

Zebrane grzyby najlepiej „przerobić” tego samego dnia, w którym były zbierane. Te fragmenty, które nie są robaczywe, ale mocno dojrzałe i miękkie – najlepiej przetworzyć od razu. Takie grzyby świetnie nadają się do zup, wszelkich sosów, pierogów, naleśników a także jako dodatek do jajecznicy. Te lepsze i zdrowsze okazy grzybów dobrze zasuszyć (w piekarniku lub na słońcu) lub zamrozić.

Sylwoterapia – na czym polegają leśne kąpiele?

Grzyby w lesie - przepisy z grzybami Agnieszki Żelazko.

Fot. Agnieszka Żelazko

Grzyby są bogatym źródłem białka

Często nazywane są „leśnym mięsem” ze względu na dużą zawartość białka i jego wysoką przyswajalność sięgającą 90 proc. Grzyby składają się w 70-90 proc. z wody (reszta to wyżej wspomniane białko) i uchodzą za niskokaloryczne. W 100 g świeżej masy grzybowej jest mniej niż 50 kcal.

Są również bogate w błonnik, który poprawia perystaltykę jelit, zapobiega zaparciom i pełni ważną funkcję w procesie trawienia. Niektóre z nich (np. boczniaki ostrygowate) zawierają też duże ilości cukrów prostych (np. glukozy, fruktozy, ksylozy i mannozy) oraz beta-glukany. Te ostatnie składniki stymulują układ immunologiczny i obniżają poziom cholesterolu LDL we krwi.

Wegańskie smakołyki, które zastąpią ci mięso!

Grzyby zawierają potas i inne cenne składniki

W grzybach można znaleźć mnóstwo cennych pierwiastków m.in. żelazo, wapń, fosfor, jod, selen czy magnez. Najwięcej jest jednak w nich potasu, który reguluje ciśnienie krwi, poprawia koncentrację, wpływa pozytywnie na pracę nerek i pełni ważną funkcję w dbaniu o właściwą gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu.

Grzybowe przysmaki mogą poszczycić się obecnością witamin: B1, B2, B3. Co ciekawe, w niektórych grzybach zawartość witaminy B2 jest wyższa niż w warzywach! Borowiki i podgrzybki są bogate w witaminę D2. Niektóre z nich także w witaminy C, B12 i E.

Zjedz sobie las, czyli które drzewa są jadalne?

Grzyby – przepisy na jesienne dania

1. Potrawka z podgrzybków, ziemniaków, białego wina i rozmarynu

Pyszne i szybkie danie pachnące grzybami i świeżymi ziołami. Mogłoby być mdłe, gdyby nie delikatny posmak wina i duża ilość masła. Fakt, nie jest to lekkostrawny obiad, ale jaki pyszny!

Składniki:

  • ½ kg ziemniaków
  • 5 dużych podgrzybków
  • 1 cebula
  • 2 ząbki czosnku
  • 2 łyżki masła
  • Pół szklanki białego wina (półsłodkiego)
  • Świeży rozmaryn (gałązka)
  • Sól, pieprz do smaku
Przepisy z grzybami Agnieszki Żelazko. Potrawka z podgrzybków, ziemniaków, białego wina i rozmarynu.

Fot. Agnieszka Żelazko

Przygotowanie:

Ziemniaki ugotuj w osolonej wodzie, odcedź, przestudź i pokrój w duże kawałki. Cebulę i czosnek pokrój i podsmaż na maśle. Dodaj rozmaryn i pokrojone w paski podgrzybki. Smaż przez chwilę aż grzyby zmiękną i delikatnie się przyrumienią. Podlej winem, dodaj ziemniaki, dopraw do smaku solą i pieprzem i duś ok. 10-15 min. co jakiś czas mieszając. Podawaj z bagietką. Możesz też posypać danie świeżą cebulką, szczypiorkiem lub parmezanem. 

Kurki – dlaczego warto je jeść?

2. Pasta kurkowo-prawdziwkowa do smarowania pieczywa

Nietypowa wariacja grzybowa, ponieważ przypomina konsystencją… farsz do pierogów. W tej paście przewagę stanowią jednak kurki, a podgrzybek służy jedynie do podkręcenia aromatu i  zapachu.

Aby przygotować to danie trzeba wyjąć maszynkę do mielenia. Ostrzegam, że droga na skróty i użycie blendera nie sprawdzi się w tym przypadku!

Składniki:

  • 40 dag kurek
  • 1 prawdziwek
  • por
  • 1 czerwona cebula (mała)
  • 2 łyżki masła
  • Gałązka rozmarynu
  • Odrobina bułki tartej
  • Sól i dużo pieprzu do smaku
Pasta z kurek i prawdziwków do smarowania pieczywa. Grzanki z bagietki posmarowane domowymi pastami na kanapki. Grzyby - przepisy Agnieszki Żelazko.

Fot. Agnieszka Żelazko

Przygotowanie:

Grzyby opłucz, pokrój na połówki i podsmaż na 1 łyżce masła. Pod koniec smażenia dodaj połowę posiekanego drobniutko rozmarynu. Dopraw do smaku solą i pieprzem. Odstaw do wystygnięcia a następnie przepuść przez maszynkę do mielenia. Pora pokrój jak do sałatki, wrzuć do wrzątku i gotuj ok. 4-5 min. Odcedź.

Czerwoną cebulę obierz i pokrój w drobniutką kosteczkę. W misce wymieszaj pora, grzyby, czerwoną cebulę, dodaj łyżkę roztopionego masła i resztę posiekanego rozmarynu. Jeżeli jest potrzeba, podsyp trochę bułką tartą, by pasta była zwarta. Dopraw jeszcze raz do smaku. Podawaj ze świeżym pieczywem.

Czego nie wiecie o warzywach korzeniowych?

3. Leśna zupa grzybowa z ziemniakami, rozmarynem i igiełkami sosny

To bardzo gęsta, leśna zupa grzybowa z nutką sosnowego aromatu. Prawdziwa uczta dla podniebienia i zmysłów.

Składniki:

  • Mały koszyczek przeróżnych grzybów (np. maślaków, podgrzybków etc.)
  • 6 dużych ziemniaków
  • 2 pory
  • 1 marchewka
  • 2 pietruszki
  • 1 seler
  • 2 cebule
  • 5 ząbków czosnku
  • ¼ kostki masła
  • ½ szklanki białego wina
  • Gałązka świeżego rozmarynu
  • 2-3 igiełki sosny
  • 2 listki laurowe
  • 2 ziela angielskie
  • Sól, pieprz do smaku

Zupy przeciwzapalne – sprawdź przepisy

Leśna zupa grzybowa z ziemniakami, rozmarynem i igiełkami sosny. Przepisy z grzybami Agnieszki Żelazko.

Fot. Agnieszka Żelazko

Przygotowanie:

W garze nastaw wodę, wrzuć liście laurowe i ziele angielskie. Pokrój dwa pory, a marchewkę i pietruszkę zetrzyj na tarce (duże oczka). Dodaj do zupy. Jedną cebulę opal nad palnikiem i dodaj w całości. Drugą pokrój w kostkę i razem z pokrojonym czosnkiem podsmaż na maśle.

Po jakimś czasie dodaj pokrojone grzyby i smaż aż całość się przyrumieni. Warzywa gotuj ok. 20 min. później dodaj grzyby i całe masło, które zostało Ci ze smażenia. Dorzuć rozmaryn, dolej wino i gotuj ok. 40 min.

W tym czasie nastaw do gotowania 6 ziemniaków w mundurkach. Gdy będą miękkie, odcedź, wystudź, obierz i ubij. Dodaj je do zupy i dolej tyle wody, żeby konsystencja była właściwa (ja nie dolewam dużo, bo kocham gęste zupy!). Dopraw do smaku solą i pieprzem.

Na samym końcu ubij w moździerzu dwie igiełki sosny (możesz je też zmiksować na pył) i dodaj do zupy. Zamieszaj i podawaj od razu.

Jak nie zgubić się w lesie?

Powiązane artykuły