Zgaga – czy jest groźna i jak sobie z nią poradzić?

Często bagatelizowana, uznawana za dolegliwość, z którą trzeba nauczyć się żyć. Powinna jednak być leczona, najlepiej już po wystąpieniu pierwszych objawów. Nie tylko po to, żeby poprawić komfort życia, lecz również, by zapobiec rozwojowi innych chorób, które mogą być jej konsekwencją.
Jak poradzić sobie ze zgagą i refluksem?

Refluks polega na tym, że treść pokarmowa podnosi się, jest „wyrzucana” z żołądka z powrotem w kierunku przełyku. Razem z fragmentami pokarmu w górę wędruje kwas solny i enzymy trawienne i to one są głównymi sprawcami odczuwanych przez nas dolegliwości. Objawy refluksu mogą być różne. Zdarza się, że są tak niewielkie, że niektórzy z nas nawet nie podejrzewają  u siebie choroby. Bywa, że rano komuś się odbije, co jakiś czas coś zadrapie w gardle – jednak nie wiążemy tego z żołądkiem ani problemami trawiennymi. Są jednak osoby, które z powodu drażniącego działania kwasu czują piekący ból w przełyku, bez widocznego powodu często miewają chrypkę, suchy kaszel, problemy z oddychaniem. Skarżą się też na podrażnienie górnego odcinka układu pokarmowego lub na zgagę. Odbijanie się powietrza przy pustym żołądku, uczucie cofania się treści żołądka, ból w górnej części brzucha, pieczenie za mostkiem również stanowią wyraźne sygnały, świadczące o tym, że należy poszukać pomocy u specjalisty.

Niestety, wiele osób bagatelizuje objawy. Są pacjenci, którzy uważają, że to rodzinne – taka odziedziczona w genach przypadłość, z która trzeba nauczyć się żyć. Jest to jednak błędne podejście! Jeżeli często zauważamy u siebie takie objawy, świadczy to o nieprawidłowościach związanych z trawieniem i funkcjonowaniem żołądka. A musimy pamiętać, że żołądek jest pierwszym odcinkiem układu pokarmowego. Jeżeli tu występują jakieś zaburzenia, to w konsekwencji cały układ pokarmowy działa w dysfunkcji. Jeżeli nie podejmiemy leczenia i nie zatrzymamy procesu refluksu, z czasem może to doprowadzić do rozwoju innych, groźniejszych dla organizmu jednostek chorobowych. Kwas niszczy szkliwo, mogą więc zacząć się problemy z zębami. Długotrwale nieleczony może prowadzić do owrzodzenia ściany przełyku, a w konsekwencji do stanów zapalnych, a w najgorszym przypadku – nowotworów.

Ból żołądka - refluks i zgaga.

Co powoduje refluks?

Fizjologicznymi przyczynami tej dolegliwości mogą być m.in. dysfunkcja dolnego zwieracza przełyku lub przepuklina rozworu przełyku. Lecz nierzadko do refluksu doprowadzamy sami, żyjąc w stresie, jedząc w pośpiechu, byle co i byle jak. Szkodzi nam przetworzone jedzenie, używki, nieregularne spożywanie posiłków. Chorobę mogą wywołać zażywane przewlekle leki (antykoncepcyjne, antybiotyki, leki nasercowe, na nadciśnienie, suplementy z duża ilością substancji dodatkowych). Refluks występuje bardzo często u osób mających nietolerancje pokarmowe, towarzyszy też innym dolegliwościom układu pokarmowego, np. zespołowi jelita drażliwego. Często bywa też problemem osób aktywnych – bardzo często dotyka sportowców wyczynowych, np. biegaczy, którzy rozpoczynają treningi tuż po zjedzeniu posiłku i przez lata takich praktyk dochodzi u nich do niekorzystnych zmian w funkcjonowaniu układu pokarmowego.

Diagnostyka to podstawa

Najbardziej pomocna w rozpoznaniu problemu jest gastroskopia, ale ponieważ jest to inwazyjne i dość nieprzyjemnie badanie, wiele osób stara się go w miarę możliwości uniknąć. Pomocne są badania krwi, pomagające ustalić, czy mamy nietolerancje pokarmowe, a jeśli tak, to na jakie produkty. Czasem powodem refluksu bywa nieprawidłowe łączenie pokarmów. W takim przypadku prowadzona pod okiem specjalisty dieta eliminacyjna może pomóc ustalić przyczynę dolegliwości. Błędem jest wprowadzanie leczenia bez wcześniejszego ustalenia przyczyn choroby. Wiele osób sięga po preparaty łagodzące objawy zgagi i dzięki nim dolegliwości faktycznie doraźnie się zmniejszają (choć nie u wszystkich).

Ale nie na długo. „Najpóźniej po czterech tygodniach stosowania należy poważnie zastanowić się nad dalszym zażywaniem tego rodzaju preparatów – pisze lekarka Julia Enders w książce „Historia wewnętrzna”. „Jeśli ich nie odstawimy, szybko dowiemy się, jak przekorny potrafi być żołądek. Ponieważ zależy mu na przywróceniu dotychczasowego stężenia kwasów w swoim wnętrzu, równoważąc działanie leku, po prostu zacznie wytwarzać je w zwiększonej ilości. Dlatego preparaty neutralizujące nigdy nie stanowią dobrego rozwiązania na dłuższą metę.” Co więcej, „część preparatów neutralizujących zawiera glin (aluminium). To pierwiastek bardzo niewskazany dla naszego organizmu” – dodaje Julia Enders.

Inną kwestią jest fakt, że kwas żołądkowy jest nam bardzo potrzebny. Niszczy wirusy i bakterie, które z pożywienia czy innych źródeł dostają się do organizmu. Wspomaga trawienie, dzięki czemu dostarczane w postaci pokarmów „paliwo” staje się dla organizmu bardziej biodostępne. Dzięki niemu przyswajamy więcej potrzebnych składników odżywczych, mamy więcej energii, lepiej wyglądamy.

Jak sobie pomóc?

Nie można bagatelizować pierwszych, nawet tych dość łagodnych objawów. Bardzo ważna w łagodzeniu, a docelowo leczeniu refluksu jest odpowiednio dobrana dieta prowadzona we współpracy z lekarzem. Sposób odżywiania powinien zostać dobrany indywidualnie dla każdego pacjenta na podstawie wyników badań diagnostycznych – najważniejsze, to znaleźć przyczynę dolegliwości i ją wyeliminować!

Zła dieta przy refluksie i zgadze.

Są jednak zasady, które obowiązują wszystkich. Przestrzegając ich można znacząco poprawić swoje samopoczucie a także zapobiec rozwojowi ew. chorób, które mogłyby rozwinąć się na skutek powikłań. Przede wszystkim dobrze jest zminimalizować ilość spożywanego nabiału i glutenu, które mogą działać drażniąco na układ pokarmowy. Warto zwrócić uwagę na to, jak organizm reaguje na rośliny strączkowe, cebulę, czosnek, niektóre owoce i inne produkty FODMAP (fermentujące oligosacharydy, disacharydy, monosacharydy oraz poliole). Na pewno należy również wyeliminować z diety jedzenie typu fast-food, słone i słodkie przekąski (czipsy, batoniki, słone orzeszki).

Obowiązkowo odstawiamy także cukier, napoje gazowane, używki, które podrażniają błonę śluzową żołądka (alkohol, papierosy, kawę). Najkorzystniejsza dla osób z refluksem jest dieta rozdzielna, oparta na zasadzie niełączenia białek z węglowodanami oraz unikanie smażonego jedzenia. Spożywane potrawy nie powinny być gorące ani zimne, najlepiej, żeby miały temperaturę nieco wyższą, niż temperatura pokojowa. Dobre działanie łagodzące mają: kisiel z siemienia lnianego, mieszanka ziołowa z majeranku, mięty, lukrecji albo skrzypu, zupy jarzynowe.

Sprawdź, czy masz odpowiednio zakwaszony żołądek.

Jak zapobiegać refluksowi?

Żeby zdrowo żyć, trzeba przede wszystkim postarać się wyeliminować stres. Bardzo ważny jest też sposób jedzenia – jedzmy regularnie, bez pośpiechu (gdy jemy szybko, połykamy powietrze, a to sprzyja wyrzucaniu treści pokarmowej w górę), dokładnie przeżuwając każdy kęs. Nawet pozycja, w jakiej spożywamy posiłki, ma znaczenie – powinniśmy siedzieć prosto, tak, aby nie zgniatać żołądka i umożliwiać pożywieniu swobodne przemieszczanie się przez układ pokarmowy. Lepiej nie popijać do posiłków, ponieważ powoduje to rozrzedzanie kwasów żołądkowych i spowolnienie procesu trawienia. Ostatni posiłek należy zjeść co najmniej 2 godziny przed snem.

Przykładowa dieta pozwalająca łagodzić objawy refluksu i zapobiegać im:

(przepisy pochodzą z: www.ajwendieta.pl)

Śniadanie (do wyboru)

1. Gotowane jajka

  • 2-3 jajka

Do gotującej się wody za pomocą łyżki wkładamy jajka. Gotujemy 2-4 minuty (w zależności o wielkości). Wyjmujemy łyżką i wkładamy na chwilę do zimnej wody.

dieta przy refluksie - gotowane jajka.

2. Sałatka jarzynowa

  • 2 marchewki
  • 1 pietruszka
  • ¼ selera korzeniowego
  • 1 ziemniak
  • 2 ugotowane na twardo jajka
  • 1 małe jabłko
  • 2-3 ogórki kiszone
  • 1 płaska łyżka musztardy sarepskiej
  • 2-3 łyżki majonezu
  • ½ małego pęczka zielonej pietruszki
  • sól, pieprz

Marchew, pietruszkę, seler i ziemniaka płuczemy i wrzucamy do garnka. Zalewamy gorącą wodą i gotujemy 25 min. Ogórki kroimy w kostkę i kładziemy na sicie, żeby odciekła z nich woda. Jajka obieramy i kroimy w kostkę. Jabłko przekrawamy na pół, wycinamy gniazdo nasienne i ogonek i kroimy w kostkę. Pietruszkę płuczemy, otrząsamy z wody i drobno siekamy. Bierzemy garnek z ugotowanymi warzywami i odlewamy gorącą wodę do zlewu. Zalewamy warzywa zimną wodą z kranu, czekamy chwilę, aż ostygną. Obieramy wszystkie ugotowane warzywa i kroimy w kostkę. Pokrojone warzywa wrzucamy do miski,  dodajemy odcedzone ogórki, pokrojone jajka, jabłko, majonez, musztardę, posiekaną pietruszkę. Wszystko mieszamy, lekko solimy i pieprzymy.

Przekąska (do wyboru)

1. Kanapki z chleba gryczanego lub naleśniki z mąki ryżowej

  • 4 kromki chleba gryczanego
  • 4 plastry wędzonej szynki
  • 1 pomidor
  • 2 liście sałaty
  • ¼ kostki masła

Chleb smarujemy masłem. Na dwie kromki kładziemy sałatę, plastry szynki i pomidora. Przykrywamy każdą kanapkę drugą posmarowaną kromką.

Dieta przy refluksie - naleśniki samuraja.

2. Naleśniki samuraja

  • 100 ml gęstego mleka kokosowego + 150 ml wody (jeśli posiadamy mało tłuste mleko kokosowe, używamy 250 ml)
  • 100 g mąki ryżowej
  • 2 jajka
  • 1 łyżeczka masła klarowanego do smażenia

Wszystkie składniki mieszamy w misce (można użyć miksera, albo ręcznie wymieszać trzepaczką). Patelnię smarujemy małą ilością masła i rozgrzewamy. Nalewamy porcję ciasta. Po minucie obracamy naleśnik i chwilę smażymy z drugiej strony. Kolejne smażymy już bez smarowania patelni tłuszczem.

Obiad (do wyboru)

1. Cukinia faszerowana z kurczakiem

  • 1 cukinia – około 200 g
  • 1 mały filet z kurczaka – około 120 g
  • ½ marchewki
  • ½ pietruszki
  • ½ cebuli
  • sól, pieprz
  • gałązka tymianku lub szczypta
  • suszonego tymianku
  • 1-2 łyżki masła klarowanego lubsmalcu
  • 2 łyżki przecieru / koncentratu
  • pomidorowego
  • ½ papryki czerwonej

Sos pomidorowy:

  • 2 pomidory
  • ½ papryki czerwonej
  • ½ cebuli
  • 2 ząbki czosnku
  • 1 szklanka rosołu
  • sól, pieprz

Dieta przy refluksie - cukinia faszerowana.

Cukinię przekrawamy wzdłuż na pół. Łyżką wydrążamy miękki środek. Kurczaka kroimy w paseczki, paprykę w kostkę (gniazdo nasienne wyrzucamy). Marchew, pietruszkę i cebulę obieramy i kroimy w kostkę.

Włączamy piekarnik na 180 st. C. Na patelni rozgrzewamy tłuszcz, wrzucamy cebulę i czosnek, dodajemy kurczaka, zasmażamy 2 minuty. Dodajemy koncentrat i paprykę, lekko solimy i pieprzymy, dodajemy posiekany świeży tymianek (lub szczyptę suszonego). Mieszamy, przykrywamy pokrywką, zmniejszamy ogień i dusimy 5 minut. Nakładamy farsz na połówki cukinii. Cukinie układamy w naczyniu żaroodpornym, wkładamy do piekarnika na 20 minut.

2. Rosół z gęsi

  • 1 gęś
  • 6 marchewek
  • 5 pietruszek
  • 1 seler wielkości pięści
  • ½ pora
  • 2 cebule
  • 4 ząbki czosnku
  • 5 liści laurowych
  • 10 kulek ziela angielskiego
  • Sól, pieprz

Dieta przy refluksie - rosół z gęsi.

Zaczynamy od tego, że bierzemy litrową plastikową butelkę. Wlewamy do niej zimną wodę, zakręcamy i wkładamy do zamrażalnika. Gęś kładziemy na desce, wycinamy piersi i odcinamy nogi (mięso użyjemy do dań obiadowych, szkoda go do rosołu). Zostanie nam korpus ptaka i skrzydła. Wrzucamy je do garnka, zalewamy zimną wodą do wysokości połowy garnka. Cebulę i czosnek, razem z łupinami kroimy na 4 części i wrzucamy do garnka. Dodajemy warzywa, liść laurowy i ziele angielskie. Wsypujemy czubatą łyżkę soli i płaską łyżeczkę pieprzu. Gotujemy na małym ogniu.

Po około 40 minutach zaczną się pojawiać szumowiny (piana) – zbieramy je i wyrzucamy. Po półtorej godzinie gotowania powinien już się robić przejrzysty rosołek

Wyjmujemy z zamrażarki butelkę z wodą i połowę wlewamy do rosołu, resztę odstawiamy do lodówki. Po kolejnych 45 minutach dolewamy resztę wody i gotujemy jeszcze ok. 20 min. Próbujemy, doprawiamy solą i pieprzem.

Gdy rosół wystygnie, wyjmujemy z niego warzywa, przecedzamy przez sito.

Kolacja

1. Krupnik gryczany

  • krupnik gryczany
  • 1 marchewka
  • 1 pietruszka
  • ¼ selera korzeniowego
  • 1 cebula
  • 100 g kaszy gryczanej niepalonej (białej)
  • 2 łyżki posiekanej zielonej pietruszki
  • sól, pieprz
  • 2 łyżki smalcu
  • 1 litr rosołu/bulionu

Dieta przy refluksie - krupnik gryczany.

Marchew, pietruszkę i seler obieramy i kroimy w paski lub kostkę. Cebulę obieramy i kroimy w kostkę. W garnku rozgrzewamy tłuszcz, wrzucamy cebulę, zasmażamy 2 minuty. Dodajemy warzywa i zasmażamy 5 minut. Wlewamy rosół i zaczynamy gotować. Gdy zacznie wrzeć wrzucamy kaszę gryczaną i gotujemy ok. 10 minut, aż kasza będzie miękka. Przed podaniem posypujemy posiekaną pietruszką.

02.11.2019
Któż z nas chociaż raz nie doświadczył przykrego uczucie drapania, swędzenia czy pieczenia w gardle, co nieuchronnie oznacza początek przeziębienia lub zwiastuje problemy z bolesną przypadłością gardłową. Aby nie dać się pokonać chorobie i zdusić ją już w zarodku, warto od razu zastosować naturalne sposoby na dolegliwości gardła.
23.09.2019
Zajady to określenie powszechnie używane w odniesieniu do pękających kącików ust. Medyczna nazwa tej uciążliwej przypadłości to zapalenie kątów ust. Dotyka ona sporej części populacji, niezależnie od płci i wieku, ponieważ przyczyny jej powstania są rozmaite. Zajady mogą być związane z zewnętrznymi czynnikami, jak np. infekcja bakteryjna lub grzybicza, ale też mogą wynikać z zaburzeń […]
29.10.2019
Jeśli dokuczają ci podrażnione oczy, sięgnij po sprawdzone, domowe sposoby na zmęczone oczy, które szybko przyniosą ulgę i pozwolą odzyskać blask oczu i jasne spojrzenie. Już nasze babcie wiedziały, że najlepiej radzić sobie z zaczerwienionymi spojówkami i opuchniętymi powiekami za pomocą naturalnych metod.
31.01.2018
Cykl menstruacyjny łączy kobietę z rytmami natury, zwłaszcza z rytmem księżycowym. Zresztą nazwa „miesiączka” pochodzi od słowa „miesiąc”, którym w języku staropolskim określano księżyc. W medycynie chińskiej to jak przebiega ów cykl jest precyzyjnym narzędziem diagnostycznym pozwalającym na ocenę stanu zdrowia.
14.07.2018
W medycynie chińskiej już od czasów starożytnych jedzenie jest zarówno pożywieniem, jak i lekarstwem. Zdaniem Chińczyków zastosowanie się do odpowiednich wskazówek dietetycznych pomoże wrócić do pełnego zdrowia. A przede wszystkim ma na celu profilaktykę wszelkich chorób, zachowanie do późnych lat życia sprawności fizycznej, umysłowej, nienagannej sylwetki, dobrej kondycji i równowagi organizmu na wszystkich płaszczyznach.
08.10.2019
Idea ograniczania zużycia plastiku coraz bardziej zyskuje na popularności. Jeśli i tobie leży na sercu ochrona naszej planety, może weźmiesz pod uwagę kilka pomysłów na bardziej ekologiczną pielęgnację?