Magnolia – zachwyca urodą i… leczy

Kiedy wiosną na bezlistnych jeszcze drzewach pojawiają się ogromne, aksamitne, zjawiskowo piękne i wonne kwiaty, świat staje się nagle piękniejszy. Ale czy wiecie, że magnolie w medycynie chińskiej od ponad 2 tysięcy lat uważane są za jedne z najbardziej wartościowych roślin leczniczych? Lekarze i farmaceuci w Europie powoli także zaczynają doceniać terapeutyczną moc tych niezwykłych drzew i krzewów, a na półkach aptek coraz częściej pojawiają się leki zawierające pozyskane z magnolii substancje lecznicze.
Różowy kwiat magnolii.

Magnolie należą do najpiękniejszych kwitnących drzew i krzewów. Liczą ponad 80 gatunków. Rosną w umiarkowanych jak i tropikalnych lasach, na brzegach rzek wschodniej Azji oraz na terenie obu Ameryk. Do Europy dotarły z Dalekiego Wschodu. Swoją nazwę zawdzięczają nazwisku francuskiego botanika Pierre’a Magnola, który żył w latach 1638-1715. W Polsce zadomowiły się tylko te gatunki, które były wytrzymałe na mrozy.

Magnolia w lecznictwie Dalekiego Wschodu i… Dzikiego Zachodu

Tradycyjna medycyna chińska i japońska od tysięcy lat wykorzystuje preparaty pozyskiwane z kory i pąków kwiatowych różnych gatunków magnolii jako lek przeciwdepresyjny, uspokajający, a także łagodzący objawy astmy. Z jej kwiatów sporządza się aromatyczny napój ułatwiający trawienie, a marynowane płatki dodawane są jako przyprawa do ryżu. Magnolia od lat posiada monografię farmakopei chińskiej Pharmacopeia of the People’s Republick of China oraz japońskiej Japanese Pharmacopeia XIV.* To znaczy, że wymagania jakościowe surowca stosowanego do wytwarzania produktów leczniczych z magnolii zostały szczegółowo określone (w oparciu o wcześniej przeprowadzone badania).

Natomiast w Korei leki pozyskane z magnolii zalecane są do terapii cukrzycy.

Magnolia lekarska - sprawdź, jakie ma właściwości.

Magnolie od dawna też stosowane były w lecznictwie Ameryki Północnej. Najczęściej wykorzystywano w tym celu magnolię wirginijską (Magnolia virginiana). Przetwory z tej rośliny stosowali Indianie a także europejscy osadnicy – wyciąg etanolowy z kory magnolii był używany jako środek służący do zapobiegania malarii. W 1820 roku kora magnolii miała już swoją monografię w U.S. Pharmacopoeia. Opisana została tam jako środek przeciwgorączkowy i przeciwreumatyczny.

Z kolei meksykańscy uzdrawiacze curanderos w swojej tradycyjnej medycynie ludowej docenili  inny gatunek tej rośliny – Magnolia ovata. Pozyskiwali z kory lek przeciwbólowy.

Przeczytaj też o leczniczym działaniu konwalii majowej.

Magnolia we współczesnej farmacji

Współcześni farmaceuci badając substancje zawarte w różnych gatunkach magnolii, potwierdzają jej różnorodne lecznicze działanie. Obecnie uznaje się, że w lecznictwie największe znaczenie ma magnolia lekarska (Magnolia officinalis), a surowcem farmaceutycznym  jest jej kora (Magnoliae cortex). Dowiedziono, że otrzymane z niej ekstrakty a także czyste substancje lecznicze mają wpływ na centralny układ nerwowy i mogą być wykorzystywane jako środek przeciwlękowy, uspokajający i ułatwiający zasypianie. Ich skuteczność potwierdza wiele przeprowadzonych ostatnimi laty badań farmakologicznych w różnych ośrodkach na całym świecie (opublikowanych m.in. w Journal of Etnopharmacology i Nutrition Journal).

Z kolei wyizolowane z magnolii substancje magnolol i honokiol, wykazują działanie przeciwskurczowe, a sam magnolol – przeciwzapalne.

Farmakolodzy zainteresowali się jakiś czas temu także docenianą w  Meksyku magnolią o nazwie Magnolia ovata. W 2011 r. zespół brazylijskich naukowców opublikował w czasopiśmie Phytomedicine wyniki z badań, które wykazały wyraźne działanie analgetyczne (przeciwbólowe) ekstraktu etanolowego z kory tego drzewa.

Drzewo magnolii, kwiat magnolii.

We współczesnym lecznictwie Dalekiego Wschodu tak jak przed wiekami nadal stosowane są także inne gatunki magnolii, w tym najważniejsza – magnolia czerwonokwiatowa nazywana też magnolią purpurową (Magnolia liliiflora). To okazały, rozłożysty krzew, który zakwita później niż inne magnolie. Jej pachnące, białe z purpurowym podbarwieniem kwiaty zachwycają wyjątkową urodą. Przetwory z tych kwiatów oraz pąków są uznawane za cenny lek na przeziębienie – działają przeciwzapalnie na błony śluzowe nosa oraz łagodzą ból.

Czyli odkrycia rodem z ludowej medycyny wielu krajów potwierdza także współczesna nauka. A zainteresowanie leczniczymi własnościami magnolii rośnie z roku na rok. Coraz częściej w piśmiennictwie naukowym wspomina się o działaniu przeciwnowotworowym ekstraktów z magnolii przypuszcza się, że mogą okazać się pomocne przy leczeniu boreliozy, choroby Alzheimera i innych chorób. Na potwierdzenie wyników tych obiecujących badań musimy jednak jeszcze poczekać.

Magnolia w naszej aptece

Ekstrakty z magnolii do niedawna w Polsce nieznane, można coraz częściej kupić w aptekach lub sklepach zielarskich. Podkreśla się ich działanie uspokajające, pomagające w zaśnięciu, łagodzące stres. Wchodzą też w skład suplementów (także uspokajających i nasennych) złożonych polecanych np. osobom prowadzącym stresujący styl życia oraz paniom w okresie menopauzy. Uwaga! Preparatów z magnolii nie mogą zażywać kobiety w ciąży.

Ciekawostki

Otrzymywany z liści różnych gatunków magnolii olejek magnoliowy uważany jest w kosmetyce jako cenny środek do pielęgnacji włosów.

Do rodziny magnoliowatych (Magnoliaceae), jednej z najstarszych ewolucyjnie rodzin roślin kwiatowych, obok magnolii należą także znane na całym świecie rośliny użytkowe takie jak:

  • azjatycka Michelia champaca, z której pozyskuje się olejek szampakowy,
  • Talauma mexicana, która dla pięknych kwiatów uprawiana była w Ameryce już przed pojawieniem się Europejczyków,
  • Lirodendron chinense to okazałe drzewo odkryte w Chinach dopiero w 1875 roku. Jego kora także jest uznawana za surowiec leczniczy, a zakres jej stosowania jest zbliżony do tego jaką ma magnolia lekarska. Bardzo podobny do gatunku Lirodendron chinense jest, coraz popularniejszy w Polsce, tulipanowiec amerykański (Lirodendron tulipifera), który pochodzi z południowo-wschodnich obszarów Ameryki Północnej. Jest to bardzo okazałe drzewo ozdobne o zielonożółtych kwiatach przypominających tulipany. Niestety, nie jest to roślina lecznicza.

Magnolia w lecznictwie.

*Farmakopea to „kodeks apteczny”.  Zawiera opisy leków i surowców farmaceutycznych. Każdy taki opis (leku lub surowca farmaceutycznego) nazywany jest farmakopealną monografią. Farmakopea jest zbiorem monografii określających wymagania oraz metody badania leków i surowców z których są wytwarzane, jak też ich opakowań. W Polsce obowiązuje Farmakopea Polska, która jest opracowywana i wydawana przez Urząd Rejestracji Produktów leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

25.03.2019
Wydaje ci się, że dostępne w aptece leki syntetyczne są czymś zupełnie innym niż roślinne? Pierwsze działają silnie, szybko, są nowoczesne, a te drugie mają słabsze działanie, raczej łagodzą dolegliwości niż leczą i są przestarzałe? Tak naprawdę mają ze sobą więcej wspólnego niż może się wydawać na pierwszy rzut oka. Niemal 70 proc. nawet tych najsilniej […]
13.03.2019
Dopadło cię wiosenne przesilenie? Pomogą ci żeń szeń, eleuterokok kolczysty, szczodrak krokoszowy, cytryniec chiński, różeniec górski. Dzięki wsparciu tych leczniczych roślin tzw. adaptogennych szybciej pokonasz zmęczenie, nabierzesz sił i odzyskasz wewnętrzną harmonię. 
18.03.2019
Skóra dzieli nas od świata zewnętrznego, a zarazem nas z nim łączy. Gdy zaczyna chorować, zagrożone staje się nasze zdrowie. Można ją jednak wzmocnić i wyleczyć dzięki lekom roślinnym.
06.09.2018
Większość z nas ma od czasu do czasu ten problem – nagle zaczyna TAM piec, swędzieć, pojawiają się upławy. Co zrobić, żeby nie dopuścić do rozwoju zakażenia? A jeśli pierwsze objawy się pojawią  – w jaki sposób zatrzymać chorobę? Radzi ekspert, ginekolog-położnik dr n. med. Grzegorz Południewski, ekspert portalu Zdrowa ONA.
22.05.2018
Najpierw wybieramy pożywienie oczami. Chętnie sięgamy po czerwone, żółte oraz pomarańczowe owoce i warzywa, nieco mniej atrakcyjne wydają się brunatne ziemniaki lub czarna rzepa. Wszystkie jednak są bardzo potrzebne dla zdrowia i utrzymania równowagi w organizmie.
28.05.2018
Wbrew pozorom chłodzenie niektórych produktów żywnościowych nie zawsze przedłuża ich trwałość. Wiele z nich w lodówce traci smak, aromat i jędrność, a nawet szybciej się psuje. Jak więc przechowywać owoce i warzywa, żeby jak najdłużej były smaczne i zdrowe? Radzi Anna Słomkowska, dietetyk medyczny i sportowy.