Magnolia – zachwyca urodą i… leczy

Kiedy wiosną na bezlistnych jeszcze drzewach pojawiają się ogromne, aksamitne, zjawiskowo piękne i wonne kwiaty, świat staje się nagle piękniejszy. Ale czy wiecie, że magnolie w medycynie chińskiej od ponad 2 tysięcy lat uważane są za jedne z najbardziej wartościowych roślin leczniczych? Lekarze i farmaceuci w Europie powoli także zaczynają doceniać terapeutyczną moc tych niezwykłych drzew i krzewów, a na półkach aptek coraz częściej pojawiają się leki zawierające pozyskane z magnolii substancje lecznicze.
Różowy kwiat magnolii.

Magnolie należą do najpiękniejszych kwitnących drzew i krzewów. Liczą ponad 80 gatunków. Rosną w umiarkowanych jak i tropikalnych lasach, na brzegach rzek wschodniej Azji oraz na terenie obu Ameryk. Do Europy dotarły z Dalekiego Wschodu. Swoją nazwę zawdzięczają nazwisku francuskiego botanika Pierre’a Magnola, który żył w latach 1638-1715. W Polsce zadomowiły się tylko te gatunki, które były wytrzymałe na mrozy.

Magnolia w lecznictwie Dalekiego Wschodu i… Dzikiego Zachodu

Tradycyjna medycyna chińska i japońska od tysięcy lat wykorzystuje preparaty pozyskiwane z kory i pąków kwiatowych różnych gatunków magnolii jako lek przeciwdepresyjny, uspokajający, a także łagodzący objawy astmy. Z jej kwiatów sporządza się aromatyczny napój ułatwiający trawienie, a marynowane płatki dodawane są jako przyprawa do ryżu. Magnolia od lat posiada monografię farmakopei chińskiej Pharmacopeia of the People’s Republick of China oraz japońskiej Japanese Pharmacopeia XIV.* To znaczy, że wymagania jakościowe surowca stosowanego do wytwarzania produktów leczniczych z magnolii zostały szczegółowo określone (w oparciu o wcześniej przeprowadzone badania).

Natomiast w Korei leki pozyskane z magnolii zalecane są do terapii cukrzycy.

Magnolia lekarska - sprawdź, jakie ma właściwości.

Magnolie od dawna też stosowane były w lecznictwie Ameryki Północnej. Najczęściej wykorzystywano w tym celu magnolię wirginijską (Magnolia virginiana). Przetwory z tej rośliny stosowali Indianie a także europejscy osadnicy – wyciąg etanolowy z kory magnolii był używany jako środek służący do zapobiegania malarii. W 1820 roku kora magnolii miała już swoją monografię w U.S. Pharmacopoeia. Opisana została tam jako środek przeciwgorączkowy i przeciwreumatyczny.

Z kolei meksykańscy uzdrawiacze curanderos w swojej tradycyjnej medycynie ludowej docenili  inny gatunek tej rośliny – Magnolia ovata. Pozyskiwali z kory lek przeciwbólowy.

Przeczytaj też o leczniczym działaniu konwalii majowej.

Magnolia we współczesnej farmacji

Współcześni farmaceuci badając substancje zawarte w różnych gatunkach magnolii, potwierdzają jej różnorodne lecznicze działanie. Obecnie uznaje się, że w lecznictwie największe znaczenie ma magnolia lekarska (Magnolia officinalis), a surowcem farmaceutycznym  jest jej kora (Magnoliae cortex). Dowiedziono, że otrzymane z niej ekstrakty a także czyste substancje lecznicze mają wpływ na centralny układ nerwowy i mogą być wykorzystywane jako środek przeciwlękowy, uspokajający i ułatwiający zasypianie. Ich skuteczność potwierdza wiele przeprowadzonych ostatnimi laty badań farmakologicznych w różnych ośrodkach na całym świecie (opublikowanych m.in. w Journal of Etnopharmacology i Nutrition Journal).

Z kolei wyizolowane z magnolii substancje magnolol i honokiol, wykazują działanie przeciwskurczowe, a sam magnolol – przeciwzapalne.

Farmakolodzy zainteresowali się jakiś czas temu także docenianą w  Meksyku magnolią o nazwie Magnolia ovata. W 2011 r. zespół brazylijskich naukowców opublikował w czasopiśmie Phytomedicine wyniki z badań, które wykazały wyraźne działanie analgetyczne (przeciwbólowe) ekstraktu etanolowego z kory tego drzewa.

Drzewo magnolii, kwiat magnolii.

We współczesnym lecznictwie Dalekiego Wschodu tak jak przed wiekami nadal stosowane są także inne gatunki magnolii, w tym najważniejsza – magnolia czerwonokwiatowa nazywana też magnolią purpurową (Magnolia liliiflora). To okazały, rozłożysty krzew, który zakwita później niż inne magnolie. Jej pachnące, białe z purpurowym podbarwieniem kwiaty zachwycają wyjątkową urodą. Przetwory z tych kwiatów oraz pąków są uznawane za cenny lek na przeziębienie – działają przeciwzapalnie na błony śluzowe nosa oraz łagodzą ból.

Czyli odkrycia rodem z ludowej medycyny wielu krajów potwierdza także współczesna nauka. A zainteresowanie leczniczymi własnościami magnolii rośnie z roku na rok. Coraz częściej w piśmiennictwie naukowym wspomina się o działaniu przeciwnowotworowym ekstraktów z magnolii przypuszcza się, że mogą okazać się pomocne przy leczeniu boreliozy, choroby Alzheimera i innych chorób. Na potwierdzenie wyników tych obiecujących badań musimy jednak jeszcze poczekać.

Magnolia w naszej aptece

Ekstrakty z magnolii do niedawna w Polsce nieznane, można coraz częściej kupić w aptekach lub sklepach zielarskich. Podkreśla się ich działanie uspokajające, pomagające w zaśnięciu, łagodzące stres. Wchodzą też w skład suplementów (także uspokajających i nasennych) złożonych polecanych np. osobom prowadzącym stresujący styl życia oraz paniom w okresie menopauzy. Uwaga! Preparatów z magnolii nie mogą zażywać kobiety w ciąży.

Ciekawostki

Otrzymywany z liści różnych gatunków magnolii olejek magnoliowy uważany jest w kosmetyce jako cenny środek do pielęgnacji włosów.

Do rodziny magnoliowatych (Magnoliaceae), jednej z najstarszych ewolucyjnie rodzin roślin kwiatowych, obok magnolii należą także znane na całym świecie rośliny użytkowe takie jak:

  • azjatycka Michelia champaca, z której pozyskuje się olejek szampakowy,
  • Talauma mexicana, która dla pięknych kwiatów uprawiana była w Ameryce już przed pojawieniem się Europejczyków,
  • Lirodendron chinense to okazałe drzewo odkryte w Chinach dopiero w 1875 roku. Jego kora także jest uznawana za surowiec leczniczy, a zakres jej stosowania jest zbliżony do tego jaką ma magnolia lekarska. Bardzo podobny do gatunku Lirodendron chinense jest, coraz popularniejszy w Polsce, tulipanowiec amerykański (Lirodendron tulipifera), który pochodzi z południowo-wschodnich obszarów Ameryki Północnej. Jest to bardzo okazałe drzewo ozdobne o zielonożółtych kwiatach przypominających tulipany. Niestety, nie jest to roślina lecznicza.

Magnolia w lecznictwie.

*Farmakopea to „kodeks apteczny”.  Zawiera opisy leków i surowców farmaceutycznych. Każdy taki opis (leku lub surowca farmaceutycznego) nazywany jest farmakopealną monografią. Farmakopea jest zbiorem monografii określających wymagania oraz metody badania leków i surowców z których są wytwarzane, jak też ich opakowań. W Polsce obowiązuje Farmakopea Polska, która jest opracowywana i wydawana przez Urząd Rejestracji Produktów leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

25.03.2019
Wydaje ci się, że dostępne w aptece leki syntetyczne są czymś zupełnie innym niż roślinne? Pierwsze działają silnie, szybko, są nowoczesne, a te drugie mają słabsze działanie, raczej łagodzą dolegliwości niż leczą i są przestarzałe? Tak naprawdę mają ze sobą więcej wspólnego niż może się wydawać na pierwszy rzut oka. Niemal 70 proc. nawet tych najsilniej […]
13.03.2019
Dopadło cię wiosenne przesilenie? Pomogą ci żeń szeń, eleuterokok kolczysty, szczodrak krokoszowy, cytryniec chiński, różeniec górski. Dzięki wsparciu tych leczniczych roślin tzw. adaptogennych szybciej pokonasz zmęczenie, nabierzesz sił i odzyskasz wewnętrzną harmonię. 
18.03.2019
Skóra dzieli nas od świata zewnętrznego, a zarazem nas z nim łączy. Gdy zaczyna chorować, zagrożone staje się nasze zdrowie. Można ją jednak wzmocnić i wyleczyć dzięki lekom roślinnym.
23.07.2018
W słoneczne lato dzieci często całymi dniami przebywają na dworze. Ponieważ witamina D wytwarza się w skórze pod wpływem promieni słonecznych, więc wydawałoby się, że w wakacje nie powinno im jej brakować. Czy tak jednak jest naprawdę? Pytamy prof. Danutę Chlebną-Sokół, konsultanta w dziedzinie chorób metabolicznych kości CSK UM w Łodzi, oraz konsultanta wojewódzkiego w […]
06.03.2018
Dziecko na widok talerza z warzywami stroi fochy, grzebie widelcem w surówce ze słowami „blee, ohyda”… Walczysz o każdy kęs zieleniny w jego diecie. Jak odrobina cierpliwości, kreatywność i dobry przykład pomogą małemu człowiekowi polubić zdrowe jarzyny tłumaczy dietetyk kliniczny Kamila Lipowicz. 
17.12.2018
Niesłusznie lekceważąco traktujemy efekt działania placebo. Dziś świat medycyny otwarcie przyznaje, że pozytywne nastawienie pacjenta do jego leczenia może zdecydować o efekcie terapii. Udowodniono to naukowo.