Moc zaczerpnięta z roślin

Dopadło cię wiosenne przesilenie? Pomogą ci żeń szeń, eleuterokok kolczysty, szczodrak krokoszowy, cytryniec chiński, różeniec górski. Dzięki wsparciu tych leczniczych roślin tzw. adaptogennych szybciej pokonasz zmęczenie, nabierzesz sił i odzyskasz wewnętrzną harmonię. 

Jeśli jesteś zdrowa i dobrze się czujesz, to znaczy, że twój organizm znajduje się w równowadze, czyli w stanie homeostazy. Dbają o nią twoje wewnętrzne mechanizmy, które nie dopuszczają, aby różnego rodzaju niekorzystne czynniki wytrąciły cię z niej.

Takim czynnikiem zewnętrznym może być np. spotkanie z chorą osobą i związany z tym atak wirusów, natomiast wewnętrznym np. niedobór i osłabienie jelitowej flory bakteryjnej.

Niestety zdarza się, że te mechanizmy odpornościowe ulegają zakłóceniu, osłabieniu lub zniszczeniu, a wówczas rozwija się choroba. Oczywiście podczas walki z infekcją nie ma mowy o wewnętrznej harmonii.

Na problemy związane z zaburzeniem wewnętrznej równowagi cierpią także:

  • rekonwalescenci – organizm dopiero odbudowuje swoje siły,
  • osoby pod wpływem dużego stresu, gdy dochodzi do gwałtownego i nadmiernego wydzielania hormonów stresu,
  • większość z nas podczas przesilenia wiosennego – cierpimy z powodu wszechogarniającego zmęczenia i spadku nastroju.

Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie

Możemy jednak pomóc sobie w szybszym powrocie do formy dzięki kuracjom z zastosowaniem roślin leczniczych, tzw. adaptogennych, czyli takich, które wspierają mechanizmy naprawcze naszego organizmu i ułatwiają mu dostosowanie się do ekstremalnych warunków.

Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie były podstawą lecznictwa starożytnego Dalekiego Wschodu. Podając przygotowane z nich specyfiki osobom potrzebującym wzmocnienia, wywoływano u nich stan zwiększonej odporności wobec niekorzystnych czynników zewnętrznych. Z ich pomocą udawało się przywrócić chorym „drugą młodość” – nie tylko wracali do sił, ale mieli więcej energii oraz lepszy nastrój.

Tajemnicę oddziaływania tych roślin rozszyfrowano dopiero w drugiej połowie XX wieku, gdy naukowcy odkryli i opisali zawarte w nich substancje czynne o adaptogennych właściwościach. O jakich roślinach mowa? Oto rośliny lecznicze w Polsce warte uwagi.

1. Żeń-szeń prawdziwy

Uznawany do dziś za najważniejszą roślinę adaptogenną żeń-szeń prawdziwy (Panax ginseng) jest niewielką byliną, występującą w cienistych lasach liściastych Korei, północno-wschodnich Chin oraz dalekowschodniej Rosji (od rzeki Amur do Ussuri).

Zwykle porasta zbocza gór, rosnąc pojedynczo lub w niewielkich skupiskach. Obecnie prawie cały surowiec pochodzi z upraw. Istnieje wiele roślin z rodzaju żeń-szeń.

Znane są takie gatunki jak: amerykański, wietnamski, japoński. Dostarczają one jednak surowca o niższej wartości. Najcenniejszy jest żeń-szeń prawdziwy, zwany też panaxem (panax oznacza wszechlek i wywodzi się od łacińskiego słowa panaceum) prawdziwym.

Przez wieki przypisywano mu cechy magiczne, ponieważ przypomina kształtem sylwetkę człowieka. Nazwa tej rośliny jest fonetyczną transkrypcją chińskiej nazwy „korzeń-człowiek”.

Poza tym żeń-szeń był rzadko spotykany. W stanie naturalnym rośnie tylko w zalesionych regionach górskich, gdzie bardzo trudno go znaleźć. Wokół żadnej z roślin leczniczych nie powstało tyle legend i sprzecznych poglądów.

Należy do najstarszych roślin leczniczych, w lecznictwie Dalekiego Wschodu stosowany jest już od 5 tysięcy lat. Wymieniany jest w najstarszych chińskich dziełach medycznych. Pierwsze korzenie żeń-szenia dotarły do Europy około roku 1000. Wówczas jednak traktowano je jako typowe ciekawostki z Dalekiego Wschodu.

W roku 1610 kupcy holenderscy przywieźli z Japonii do Europy znaczne ilości korzenia żeń-szenia, który uznano wtedy za wszechlek, swoiste panaceum na wszystkie dolegliwości. Na początku XIX wieku korzenie żeń-szenia były nawet droższe od złota.

Wraz z rozwojem nowoczesnej medycyny, opartej na lekach syntetycznych, przyszły nieco gorsze czasy dla żeń-szenia. Wielki powrót zaczął się dopiero w latach 60. naszego wieku, kiedy to Japończyk Shibata wyizolował z żeń-szenia prawdziwego substancje o działaniu adaptogennym, które nazwano ginsenozydami.

zwnszen prawdziwy

Nastąpił okres systematycznych badań fitochemicznych, farmakologicznych i klinicznych różnych preparatów z tego surowca. Wiele firm farmaceutycznych zaczęło też wprowadzać do lecznictwa szereg leków żeńszeniowych o potwierdzonych badaniami właściwościach terapeutycznych.

Obecne preparaty żeńszeniowe są powszechnie stosowane jako środki wzmacniające. Zaleca się je w stanach zmęczenia i osłabienia, zmniejszonej wydajności i osłabienia koncentracji oraz w rekonwalescencji.

Preparatów z żeń-szeniem nie powinno się przyjmować dłużej niż przez trzy miesiące. Przy ich nadużywaniu może pojawić się tzw. syndrom żeńszeniowy, podczas którego występuje biegunka, wysypka, nadciśnienie i senność.

Nie zaleca się też podawania preparatów z tej rośliny dzieciom, ponieważ mogą przyspieszyć dojrzewanie płciowe. Ostrożnie (obserwując reakcję organizmu) powinny je też stosować osoby otyłe, z nadciśnieniem, a także panie w okresie klimakterium.

2. Eleuterokok kolczasty (Eleutherococcus senticosus)

Nazywany jest też żeń-szeniem syberyjskim, ponieważ rośnie w dalekowschodniej tajdze i lasach nadamurskich. Zawiera glikozydy, które stymulują układ immunologiczny.

Preparaty z tej rośliny zwiększają również wydolność psychiczną i fizyczną organizmu oraz odporność na stres. W przeciwieństwie do żeń-szenia prawdziwego mogą go stosować również starsze dzieci.

W aptekach lub sklepach zielarskich można kupić suszony korzeń eleuterokoka, nalewkę lub tabletki z ekstraktem (czasami z dodatkiem mleczka pszczelego).

eleuterokok kolczasty

Przepis na odwar z eleuterokoka

1 łyżeczkę rozdrobnionego korzenia eleuterokoka gotować 10 minut w pół litrze wody. Otrzymany odwar można dosłodzić miodem.

Jak stosować odwar z eleuterokoka?

Dorośli i dzieci w wieku szkolnym: 2 razy dziennie po 1/3 szklanki odwaru przez 7–10 dni (kurację można powtórzyć po tygodniu przerwy) lub 1 tabletka dziennie podczas śniadania przez okres zalecany przez producenta danego preparatu.

Uwaga! Eleuterokoka kolczastego nie powinny stosować osoby cierpiące na bezsenność, kobiety w ciąży oraz osoby przyjmujące leki hormonalne.

3. Szczodrak krokoszowy (Rhaponticum carthamoides)

Roślina rosnąca na Syberii (Ałtaj), w Azji Środkowej, głównie w rejonach górskich, nazywana w lecznictwie ludowym tamtejszych rejonów rośliną „napełniającą młodością”. Preparaty z korzenia wykazują działanie pobudzające układ nerwowy, immunostymulujące, przeciwdepresyjne.

W Polsce można kupić suszone kłącze i przygotować z niego herbatkę działającą tonizująco, wzmacniająco i relaksująco.

szczodrak korkoszowy

Jak go przyrządzić?

2 łyżki starannie rozdrobnionego kłącza gotuje się od 7 do 10 minut w pół litrze wody, pozostawia do naciągnięcia na 30 minut. Gotowe.

Aralia mandżurska Aralia mandshurica, niewielkie drzewko rosnące na Syberii i w północnych Chinach. Korzeń aralii jest nazywany czartowskim drzewem.

Preparaty lecznicze pomagają w wyczerpaniu psychicznym i fizycznym, w nerwicach, podnoszą też ciśnienie krwi. W Polsce można kupić (zwykle sprowadzane z Rosji) ekstrakty lub nalewki z tej rośliny. Dawkuje się je zgodnie z ulotką.

4. Cytryniec chiński (Schisandra chinensis)

W medycynie ludowej Chin i Japonii z owoców cytryńca (duża, czerwona jagoda o średnicy ok. 1 cm, w smaku przypominająca cytrynę) sporządza się tonizujące napoje stosowane w stanach zmęczenia umysłowego i fizycznego.

Uważa się, że napoje z cytryńca pozwalają „czuć się silnym i pogodnym przez cały dzień”, suszone owoce cytryńca jedzone są przez polujących w tajdze myśliwych jako środek zwiększający wytrzymałość organizmu.

cytryniec chinski

Owoc cytryńca to tzw. owoc o pięciu smakach, gdyż:

  • okrywa owocu jest słodka,
  • miąższ kwaśny (smak cytryny),
  • nasiona gorzkie i cierpkie,
  • a sam cytryniec w miarę przechowywania staje się słony.

Preparaty z cytryńca działają tonizująco na ośrodkowy układ nerwowy, przyspieszają gojenie się ran, działają ochronnie na komórki wątroby, ale głównie są stosowane w stanach wyczerpania fizycznego i psychicznego.

W Polsce można kupić preparaty z cytryńca w kapsułkach lub suszone owoce i przygotować z nich nalewkę lub pić w postaci naparu.

5. Różeniec górski (Rhodiola rosea/Sedum roseum)

Wieloletnia bylina występująca w strefie alpejskiej i polarno-arktycznej. W Polsce występuje w wilgotnych szczelinach skał wapiennych i granitowych w Sudetach i Karpatach (na brzegach górskich potoków).

W ludowej medycynie rejonu ałtajskiego kłącze i korzeń różeńca stosuje się jako środek usuwający zmęczenie i podwyższający ogólną kondycję organizmu.

rozaniec gorski

Preparaty z różeńca działają pobudzająco (podobnie jak preparaty z żeń-szenia), ułatwiają koncentrację, zwiększają aktywność fizyczną i psychiczną. Stosowane są głównie przy przemęczeniu oraz rozstroju nerwowym.

W Polsce można kupić kapsułki z ekstraktem z różeńca.

 

07.06.2019
Leki zawierające ekstrakty z Arniki górskiej (Arnica montana) pomagają przy zranieniach, złamaniach, stłuczeniach, przyspieszają wchłanianie się krwiaków, łagodzą obrzęki.
03.06.2019
Kroton, skrzydłokwiat, bluszcz pospolity to popularne gatunki kwiatów doniczkowych, które znajdują się prawie w każdym domu. Znamy je od lat i lubimy ponieważ są bardzo dekoracyjne i niezbyt absorbujące w pielęgnacji. Nie wszyscy jednak wiemy, że zawierają toksyczne substancje i mogą być bardzo groźne, szczególnie dla małych dzieci i domowych zwierzaków. Warto poznać trujące rośliny […]
10.08.2019
W lipcu i sierpniu jest idealna okazja do tego, by przygotować domowe leki, które pomogą zwalczyć zimowe infekcje.
05.09.2018
Bezsprzecznie jest królową jesieni. Zachwyca wielkością (największe ważą nawet 700 kg), różnorodnością i smakiem. Do tego działa jak najlepszy lek, suplement i kosmetyk w jednym: wzmacnia odporność, dba o wzrok i skórę, chroni przed nowotworami, walczy z pasożytami. Nic tylko zaprosić ją do domu!
09.05.2018
Życie w zgodzie ze stale zmieniającymi się porami roku jest formą utrzymania równowagi. Jest wyrazem dostosowania się do rytmów przyrody i akceptacji świata, w jakim żyjemy. Jesteśmy częścią natury i tylko poszanowanie jej praw sprawi, że zdołamy zachować zdrowie na wszystkich płaszczyznach.
28.07.2018
Można w to nie wierzyć, można się z tego śmiać. Nawet lepiej. Nauka potwierdza, że głośnym rechotem przedłużamy sobie życie. Wystarczy tylko poudawać wesołość. A wszystko pod okiem instruktora. O tym, co to jest joga śmiechu i na czym polega trening, opowiada jogin śmiechu Piotr Bielski.