Aronia – najlepszy antyoksydant świata

Wzmacnia serce, dba o wzrok, skutecznie walczy z nowotworami. Do tego opóźnia starzenie się organizmu. A to tylko kilka zalet aronii uznawanej za jeden z najlepszych antyoksydantów świata.

Liderka pod względem zawartości prozdrowotnych substancji i jednocześnie jeden  najbardziej niedocenianych naturalnych leków XXI wieku. Mimo niewątpliwych zalet, aronia rzadko pojawia się na naszych stołach. Dlaczego? Może to przez smak świeżych owoców. Ciemne jagody aronii czarnoowocowej są cierpkie, kwaśne i niezbyt smaczne, o czym decydują taniny, które odpowiadają za pojawiające się w jamie ustnej wrażenie „ściągające” po zjedzeniu surowych owoców.

Na pierwszy rzut oka wartości odżywcze aronii nie odbiegają od innych owoców. Mają niewiele kalorii  – szklanka jagód aronii (140 g) ma 66 kcal, do tego 2 g białka, 0,7 g tłuszczów, 13,7 g węglowodanów. Wyróżnia je natomiast spora zawartość błonnika (7 g w szklance owoców). Prócz tego aronia zawiera dużo witamin z grupy B, w tym witaminy B2 i B6 oraz beta-karotenu, a także żelazo, kobalt, miedź, mangan, jod i bor.

Moc antyoksydantów

Tym co wyróżnia aronię na tle innych owoców jest jej barwa. Dojrzałe jagody są niemal czarne, co zawdzięczają zawartym w skórce barwnikom bioflawonoidom (antocyjanom). To jedne z najsilniejszych przeciwutleniaczy, które neutralizują szkodliwe wolne rodniki. Aronia ma ich wyjątkowo dużo.

W 100 g owocu jest aż 2080 mg bioflawonoidów. Dla porównania superzdrowe czarne porzeczki mają 560 mg, borówki 525 mg, a żurawina 315 mg bioflawonoidów.

Nie chodzi jednak tylko o ilość antyoksydantów w aronii, a o ich „siłę”, potencjał antyoksydacyjny, czyli zdolność wiązania szkodliwych wolnych rodników. Pod tym względem aronia także jest bezkonkurencyjna. Według skali ORAC określającej zdolność pochłaniania wolnych rodników przez przeciwutleniacze, aronia ma najwyższy potencjał antyoksydacyjny. Dla 100 g jej owoców wynosi on 15820 jednostek. Dla porównania taka sama ilość borówek to 6552 jednostek.

A skoro tak aronia w pełni zasługuje na miano najlepszego antyoksydanta świata, co potwierdzają liczne badania naukowe. Okazuje się, że czarne owoce mogą:

1. Walczyć z nowotworami, zmniejszając ryzyko raka jelita grubego a także niektórych typów raka piersi i okrężnicy. W badaniach na myszach udowodniono, że aronia może także hamować wzrost komórek białaczki mysiej.

2. Wspomagać serce i układ krążenia. Bioflawonoidy chronią i wzmacniają ściany naczyń krwionośnych, zapobiegając ich stwardnieniu i poprawiając ich funkcjonowanie. Obniżają też ciśnienie tętnicze krwi oraz korzystnie wpływają na profil lipidowy. Grupie mężczyzn podawano szklankę soku z aronii codziennie przez 6 tygodni. Zaobserwowano znaczący spadek poziomu cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL (tzw. Złego cholesterolu) oraz trójglicerydów we krwi – z jednoczesnym wzrostem poziomu cholesterolu HDL („dobrego cholesterolu)

3. Chronić przed insulinoopornością i cukrzycą typu 2. Substancje zawarte w aronii mogą zwiększać wydzielanie insuliny, co z kolei obniża poziom glukozy we krwi. W badaniu na szczurach z cukrzycą typu 2 – którym podawano sok z aronii – wykazano spadek poziomu glukozy we krwi o ponad 40 proc. a także spadek masy ciała, mniejsze pragnienie oraz mniejszą ilość oddawanego moczu w ciągu doby. Obniżenie poziomu glukozy we krwi na czczo zaobserwowano także u pacjentów z insulinozależną cukrzycą, którzy przez 3 miesiące otrzymywali sok z owoców aronii. Miał on korzystny wpływ także na poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) – wskaźnika informującego o wyrównaniu cukrzycy.

4. Dbać o oczy. Bioflawonoidy poprawiają stan drobnych naczyń krwionośnych zaopatrujących oko w substancje odżywcze. Dzięki temu aronia może opóźniać występowanie chorób oczu: jaskryzaćmy oraz degeneracji plamki żółtej (AMD). Antocyjany regenerują też rodopsynę – barwnik siatkówki wpływający na jakość widzenia. Regenerują też wzrok oraz niwelują skutki promieniowania monitorów, co ważne dla osób długo pracujących przed komputerem.

5. Działać niczym przeciwsłoneczny filtr. Owoce aronii, sok i aroniowe przetwory uodparniają organizm na promieniowanie ultrafioletowe. Choć nie zastąpią kremów z filtrem ochronnym, mogą wspomagać mechanizmy obronne skóry.

Czy wiesz, że…?

Aronia to jeden z najbardziej „proekologicznych” gatunków krzewów. Nie wymaga używania  pestycydów, bo jest odporny na choroby pasożytnicze. Nie kumuluje też metali ciężkich, takich – jak kadm, ołów, arsen, cyna.

Nie tylko na surowo

Prozdrowotne właściwości mają nie tylko surowe owoce i wyciśnięty z nich sok. W wytłokach z owoców – po wyciśnięciu soku – pozostaje nawet 60-66 proc. całkowitej ilości antocyjanów. W przeciwieństwie do innych owoców, aronia nie traci właściwości po przetworzeniu. Można ją zamrażać i przechowywać nawet kilka miesięcy. Dojrzałe owoce wystarczy zerwać z krzaka (dojrzewają w sierpniu i wrześniu), przełożyć do pojemników, np. tych po lodach. Włożyć do zamrażarki, a zimą wyjmować po garści i dodawać, np. do koktajli.

Mrożone owoce częściowo tracą goryczkę i są smaczniejsze  niż te prosto z krzaka. Można z nich zrobić nalewkę (alkohol jest doskonałym konserwantem, pomaga zachować na dłużej jeszcze więcej prozdrowotnych antyoksydantów). Sok  z aronii można stosować do kupażowania wina, daje intensywny kolor. Co ważne zawarte w owocach bioflawonoidy nie ulegają zniszczeniu od wpływem temperatury. Dlatego dżemy i konfitury z aronii także są skutecznymi przeciwutleniaczami.  A w związku z wysoką zawartością tanin, aroniowe przetwory nie psuja się tak szybko jak te z innych owoców.

Przepisy na przetwory z aronii

Nalewka z aronii

Składniki:

  • 1 kg owoców aronii
  • 0,5 kg cukru
  • 0,5 litra spirytusu
  • 1 litr wódki
  • średnia pomarańcza
  • 3 ziarna kardamonu
  • laska wanilii

Jak to zrobić?

Pomarańczę dokładnie umyć i sparzyć wrzątkiem (nie obierać ze skórki), pokroić w plastry. Do dużego słoja włożyć umyte owoce aronii, dodać cukier i plastry pomarańczy. Odstawić na kilka dni. Zlać sok, dodać do niego wódkę i spirytus, a także przekrojoną laskę wanilii i kardamon. Zostawić na 2 tygodnie w ciepłym miejscu. Potem przelać nalewkę do butelek. Szczelnie je zakręcić i pozostawić w ciemnej, chłodnej piwnicy, co najmniej na trzy miesiące – a najlepiej na pół roku.

Konfitury z aronii

Składniki:

  • 1 kg owoców aronii
  • 2 szklanki wody
  • 1,2 kg cukru

Jak to zrobić?

Dojrzałe owoce aronii zebrane po pierwszych przymrozkach umyć i obgotować ok 5 minut, w dość dużej ilości wody. Po odcedzeniu zalać syropem przygotowanym z wody i połowy cukru. Doprowadzić do wrzenia i pozostawić do wystudzenia. Zrobić tak kilkakrotnie, aż owoce staną się szkliste. Następnego dnia dodać do syropu pozostały cukier i zagotować jeszcze raz. Gotową gorącą konfiturę włożyć do wyparzonych słoików i zakręcić. Nadaje się do dekoracji ciast, a także jako dodatek do herbaty.

Koktajl z aronii

Składniki:

  • garść świeżych lub mrożonych owoców aronii
  • pół banana
  • pół jabłka
  • pół szklanki soku pomarańczowego

Jak to zrobić?

Jabłko umyć, przekroić na pół i usunąć gniazdo nasienne, pokroić w ósemki. Banana obrać ze skórki. Jabłko, banan i owoce aronii zmiksować, dodając pól szklanki świeżo wyciśniętego soku z pomarańczy. Koktajl schłodzić.

Dżem z aronii z jabłkami i gruszkami

Składniki:

  • 1 kg owoców aronii
  • 50 dag jabłek,
  • 50 dag gruszek
  • 80 dag cukru
  • 2 szklanki wody

Jak to zrobić?

Oczyszczone i umyte owoce aronii gotować w dużej ilości wody ok. 15 min. Połowę z nich przetrzeć przez sito i zmiksować. Odważony cukier zalać 2 szklankami wody i zagotować syrop. Jabłka i gruszki umyć, obrać, usunąć gniazda nasienne i pokroić w ósemki. Włożyć do syropu i gotować kilka minut, a następnie dodać owoce i przecier z aronii. Gotować dalej, aż dżem stanie się gęsty. Jeszcze gorący wkładać do wyparzonych słoików. Zakręcić, odwrócić do góry dnem.

Bibliografia:

  • Kulling S.E., Rawel H.M.: Chokeberry (Aronia melanocarpa) – A review on the characteristic components and potential health effects. Planta Med, 2008, 74, 1625-1634
  • Lewkowicz-Mosiej T.: Apteka w polu i ogrodzie. Prószyński i S-ka 2001, 46-48
  • Naruszewicz M., Kozłowska – Wojciechowska M.: Potential pharapharmaceuticals in the traditional Polish diet. J. Physiol. Pharmacol., 2005, 56, Suppl 1, 69-78
  • Nowak A., Zielonka J, Turek M., Klimowicz A.: Wpływ przeciwutleniaczy zawartych w owocach na proces fotostarzenia się skóry. Postępy fitoterapii 2/2014
24.05.2019
Zielenina rządzi na naszych stołach. Świeża natka, rukola, jarmuż czy szpinak świetnie sprawdzą się jako podstawa zielonych koktajli. Super detoks, moc energii,  a przede wszystkim zdrowie gwarantowane! Sprawdź nasze przepisy na idealny zielony koktajl.
31.05.2019
Poznaj 6 produktów żywnościowych, które wzmacniają serce, obniżają ciśnienie i zapobiegają zawałom. Wszystkie mają potwierdzone naukowo właściwości, dlatego warto włączyć je na stałe do swojego jadłospisu.
27.05.2019
Nic na to nie poradzisz – dzieci po prostu kochają słodkości. Zresztą i my, dorośli nie wyobrażamy sobie porannej kawy bez pysznego co nieco. Zamiast walczyć z tą słabością, przygotujcie dla całej rodziny deser, który będzie nie tylko pyszny, ale i zdrowy. Oto propozycje na zdrowe desery, które szczególnie spodobają się zapracowanym pod koniec roku […]
19.09.2018
Dopadła cię infekcja dróg oddechowych, a może ktoś bliski skarży się na bóle stawów? Wypróbuj starą, stosowaną przez nasze babcie, a dziś chyba wciąż niedocenianą, metodę – postaw bańki. W przypadku wielu problemów ze zdrowiem działają skuteczniej niż antybiotyki czy leki przeciwbólowe.
09.05.2018
Życie w zgodzie ze stale zmieniającymi się porami roku jest formą utrzymania równowagi. Jest wyrazem dostosowania się do rytmów przyrody i akceptacji świata, w jakim żyjemy. Jesteśmy częścią natury i tylko poszanowanie jej praw sprawi, że zdołamy zachować zdrowie na wszystkich płaszczyznach.
31.01.2018
Dziewiąty miesiąc ciąży, za chwilę utulisz w ramionach wyczekiwane maleństwo. Na pewno nie możesz się już doczekać tej chwili, ale też trochę się denerwujesz. Niepokoisz się czy dasz radę, nie jesteś pewna co cię czeka, martwisz się, czy dziecko będzie zdrowe… Są sposoby na to, by ukoić te niepokoje i bez przeszkód cieszyć się przyjściem na świat maluszka.