Objawy odwodnienia u dziecka

Biegunka, wymioty, wysoka gorączka, a nawet upał to główne przyczyny odwodnienia organizmu. Im młodsze dziecko, tym łatwiej do niego dochodzi. Są proste sposoby na to, by sprawdzić, czy ten problem dotyczy twojego malucha. Zobacz, jakie są główne objawy odwodnienia u dziecka. Konsultacja: Katarzyna Faruga, pediatra.
Jakie są objawy odwodnienia u dziecka?

Najczęściej odwodnienie grozi dziecku, gdy choruje na infekcję rotawirusową o gwałtownym przebiegu lub czymś się zatruje. Ale może przydarzyć się także wówczas, gdy w pełni zdrowy i energiczny kilkulatek bawi się cały dzień na upalnej plaży, zapominając o piciu. Podpowiadamy, jak szybko sprawdzić, czy dziecko rzeczywiście ma zbyt mało wody w organizmie i jakie są najczęstsze objawy odwodnienia u dziecka.

Czym jest odwodnienie organizmu?

Zgodnie z definicją to stan, w którym zawartość wody w organizmie spada poniżej wartości niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania. Tak się zwykle dzieje, gdy utrata wody wyniesie około 2 proc. ciężaru ciała. To pośrednio tłumaczy, dlaczego łatwiej o odwodnienie u malucha. Jeśli niemowlę waży 10 kg wystarczy, że straci 200 ml wody z organizmu. A do tego, by się tak stało mogą doprowadzić kilkukrotne wymioty – stan niemowlęcia może się zatem pogorszyć dosłownie w ciągu 2-3 godzin. Konsekwencje przeoczenia tego problemu mogą być naprawdę poważne. Organizm traci bowiem nie tylko wodę, ale także elektrolity (m.in. sód, potas, magnez), które są niezbędne do prawidłowego przebiegu większości funkcji życiowych, w tym działania układu krążenia, nerek czy ośrodkowego układu nerwowego. Ich niedobór może skutkować zaburzeniami rytmu serca, drżeniem mięśni, obrzękami czy wzrostem ciśnienia tętniczego.

Im młodsze dziecko, tym skutki odwodnienia mogą być poważniejsze!

Sprawdź, która woda jest najzdrowsza.

Jak rozpoznać objawy odwodnienia u dziecka?

Oto 7 najważniejszych sygnałów, które mogą o tym świadczyć. Trzy pierwsze bywają trudne do samodzielnego zaobserwowania, ale cztery kolejne są bardzo charakterystyczne – jeśli wystąpi którykolwiek z nich, jest to potwierdzenie istnienia odwodnienia.

Odwodnienie u dziecka - jakie są objawy i dlaczego może być niebezpieczne?

  1. Zmiana zachowania (zmniejszona aktywność, apatia, senność, rozdrażnienie). Jeśli dzieje się tak w trakcie np. infekcji rotawirusowej, należy oprócz objawów świadczących o samej chorobie podejrzewać właśnie odwodnienie.
  2. Zmniejszona ilość moczu. Ma on intensywny kolor, wydaje się być znacznie gęściejszy. Objaw ten łatwiej zaobserwować, gdy dziecko korzysta już z toalety, a znacznie trudniej, kiedy nosi pieluszkę i ma wodniste stolce. Uwaga! Jeśli dziecko nie oddaje moczu dłużej niż kilka godzin (mimo picia) niezwłocznie trzeba udać się do lekarza!
  3. Wzmożone pragnienie. U niemowląt to także trudne do zauważenia, u starszych znacznie łatwiejsze, bo potrafią poprosić o wodę. Jednak trzeba pamiętać o tym, że nie zawsze dziecko, mimo odwodnienia, chce pić. Jeśli ma mdłości, może odmawiać wzięcia czegokolwiek do ust. Dlatego ilość wypijanych płynów, np. w trakcie infekcji z wysoką gorączką warto zapisywać.
  4.  Zapadnięte gałki oczne. Dziecko inaczej wygląda, ma zmienione rysy twarzy.
  5.  Zapadnięte ciemiączko. To pulsujący, miękki fragment skóry na główce niemowlęcia. Zwykle czaszka jest równa, nie ma w tym miejscu wgłębienia – jeśli je zaobserwujemy, to może być objaw odwodnienia. Taki symptom można zauważyć tylko u maluchów do 7-12 miesiąca, bo potem ciemiączko zarasta.
  6. Suche śluzówki (na przykład dziecko płacze bez łez) i sucha skóra. Gdy ściśniemy fałd skóry na brzuchu, obok pępka, przytrzymamy chwilę i puścimy, rozprostowuje się bardzo powoli.
  7. Wydłużony czas powrotu włośniczkowego. Mierzy się go uciskając dość mocno opuszkę palca dziecka do momentu, gdy zblednie (palec musi znajdować się na wysokości serca!). Różowy kolor powinien powrócić w czasie krótszym niż 2 sekundy, jeśli tak się nie dzieje może to być oznaką zaburzeń krążenia, spowodowanych odwodnieniem.

Trzy stopnie odwodnienia organizmu

Rodzaj odwodnienia ocenia się w zależności od tego, jak duży jest ubytek masy ciała dziecka.

1. Lekkie odwodnienie

To utrata 2-3 proc. masy ciała dziecka. Ma ono suche śluzówki w jamie ustnej, odczuwa wzmożone pragnienie, ale jest w dobrym stanie ogólnym. Wystarczy wówczas częściej podawać mu wodę lub lekką herbatkę z odrobiną cukru, najlepiej co parę minut po łyżeczce. Taką kurację trzeba prowadzić przez cały okres choroby, zwłaszcza wówczas, gdy malec wymiotuje lub ma biegunkę.O podawaniu odpowiednich ilości napojów trzeba pamiętać także wtedy, gdy maluch gorączkuje oraz latem, kiedy dzień jest upalny, a dziecko mocno poci się podczas zabaw ruchowych.

Uwaga! Jeżeli dziecko poniżej roku oddaje więcej niż 8 wodnistych stolców na dobę, konieczna jest konsultacja u pediatry.

Odwodnienie u dzieci - jak się objawia?

2. Umiarkowane odwodnienie

Oznacza utratę do 4-6 proc. masy ciała. Dziecko rzadziej oddaje mocz, jest on gęsty i pachnie intensywnie. Maluch jest osłabiony, ma zapadnięte oczy, jego stan ogólny pogarsza się (może być ospały lub odwrotnie, mocno pobudzony, niespokojny). Fałd skóry na brzuchu rozprostowuje się powoli. W takiej sytuacji trzeba maluchowi zacząć podawać elektrolity zawarte w preparatach nawadniających, które są dostępne w aptece bez recepty np. Gastrolit, ORS 200, zwykle w postaci proszku.

Ważne, by rozpuścić w wodzie zalecaną na ulotce ilość preparatu, bo uzyskujemy w ten sposób płyn zawierający glukozę i elektrolity w odpowiednim stężeniu, co oznacza także że ma on optymalną osmolarność – tylko taki napój potrafi dobrze przenikać do komórek jelita i dzięki temu skutecznie nawadniać organizm. Jeśli nie mamy możliwości pójścia do apteki, możemy przygotować domowy płyn nawadniający, dodając do litra przegotowanej wody 4 płaskie łyżki glukozy (lub nawet cukru), ¾ łyżeczki soli kuchennej i łyżeczkę sody oczyszczonej.

Uwaga! Napoje z dużą zawartością sacharozy lub innych cukrów, jak podawana czasem podczas rotawirusów coca-cola, mogą spowodować biegunkę tzw. osmotyczną, która jeszcze nasila utratę wody. Domową kurację warto prowadzić przez 2-3 godziny i po tym czasie ponownie ocenić stan dziecka. Jeśli maluch, którego podejrzewamy o odwodnienie, odmawia picia, nie czekając należy udać się do lekarza!

3. Ciężkie odwodnienie

To strata ok. 6-10 proc. masy ciała. Charakterystyczny dla tego etapu jest całkowity brak moczu, szybki oddech, przyspieszony puls. Skóra jest zimna a stan ogólny ciężki – dziecko może tracić przytomność. Niezwłocznie trzeba wezwać pomoc lekarską lub udać się na oddział SOR do najbliższego szpitala!

19.01.2019
Gdy w domu pojawia się niemowlę, świat często przewraca się do góry nogami. Aby nie dać się zaskoczyć nieoczekiwanym sytuacjom, młoda mama powinna zawczasu zaopatrzyć się w produkty lecznicze niezbędne w domowej apteczce, przydatne w przypadku różnych dolegliwości malucha.
01.03.2019
Maluch jest nakarmiony, przewinięty, a mimo to zanosi się płaczem, pręży, podkurcza nóżki – takie objawy mogą wskazywać na kolkę niemowlęcą. Jak się z nią uporać dzięki naturalnym metodom? Konsultacja: dr Katarzyna Faruga, pediatra stosująca homeopatię.
28.03.2019
Występujące w reklamach noworodki i niemowlęta mają piękne, morelowe buzie oraz idealnie gładką skórę na ciele. Patrzysz więc na swojego malca z niepokojem: na policzkach pojawia się trądzik niemowlęcy, na plecach szorstkie plamy, a pupa jest czerwona… Nie martw się! Takie zmiany na ciele maluszka są naturalne i występują bardzo często. Podpowiemy ci, jak sobie […]
13.11.2018
Najkrótszą i najprostszą definicją zdrowia według medycyny chińskiej jest określenie, że zdrowie jest stanem harmonii pomiędzy yin i yang. Jeśli twój organizm jest w równowadze, nie zaszkodzą ci czynniki zewnętrzne, takie jak: wiatr, wilgoć czy zimno. Ale jeśli twoja zdolność do adaptacji zostanie utracona lub osłabiona (np. w wyniku stresu) i dojdzie do przewagi sił zewnętrznych nad wewnętrzną kondycją organizmu […]
21.11.2018
Znany głównie jako środek antytrądzikowy oraz mikroelement wzmacniający włosy i paznokcie ma dla naszego organizmu znacznie większe znaczenie. Zanim jednak pobiegniesz do apteki po cynk, przeczytaj ten tekst. Jego przedawkowanie też może być niebezpieczne. Dlatego podpowiemy ci, jaką spełnia rolę, gdzie go szukać i jak przyjmować. Konsultacja: Kamila Lipowicz, dietetyk kliniczny z poradni Ajwen.
02.02.2019
Jak świadczą badania połowa z nas nie rozróżnia grypy od przeziębienia. Tymczasem naprawdę warto poznać różnice pomiędzy tymi infekcjami. O ile bowiem zwykłe przeziębienie nie jest groźną infekcją, o tyle „przechodzona” grypa może skończyć się poważnymi powikłaniami. Dlatego koniecznie sprawdź, jakie objawy powinny cię zaniepokoić i skłonić do szczególnej troski o zdrowie. Konsultacja: dr Małmyszko-Czapkowicz, […]