Borelioza u dzieci – jak zapobiec zarażeniu?

O boreliozie - chorobie przenoszonej przez kleszcze - mówi się ostatnio bardzo dużo. Coraz więcej osób unika chodzenia do lasu czy spacerów po łące w obawie przed tymi pajęczakami. Szczególnie stresują się rodzice maluchów, gdyż borelioza u dzieci jest wyjątkowo groźna. Przygotowaliśmy więc przewodnik, dzięki któremu dowiesz się co robić, by uchronić dziecko przed zachorowaniem na boreliozę. Konsultacja: lek. med. Wojciech Ozimek, pediatra, specjalista w leczeniu chorób pasożytniczych i odkleszczowych.

1. Przed wyjściem w plener zadbaj o odpowiednie ubranie i stosuj środki ochronne

Najlepiej byłoby wkładać dzieciom długie spodnie, bluzki czy koszulki z długimi rękawami i zabudowane buty, a głowę chronić czapką. Ale nie zawsze jest to możliwe, dlatego raczej nie uda się uniknąć repelentów, czyli preparatów odstraszających kleszcze. Najlepsze z nich zawierają DEET. Skuteczne są te, które mają co najmniej kilkunasto-, a jeszcze lepiej kilkudziesięcioprocentowe stężenie tej substancji, np. Mugga (ma nawet 50 proc.). Jednak pamiętaj, by nie stosować repelentów bezpośrednio na skórę (nigdy w przypadku małych dzieci!), tylko na ubranie. Aby ochrona przed kleszczaami była skuteczna, aplikację trzeba ponawiać – im mniejsze stężenie DEET w preparacie, tym częściej.

2. Oglądaj całe ciało dziecka po powrocie ze spaceru, nawet, jeśli byliście tylko w pobliskim parku

Kleszcze upodobały sobie wprawdzie trawiaste obrzeża lasów, jednak jak się okazuje, także miejskie tereny zielone nie są wolne od tych pajęczaków. Dlatego zawsze po powrocie do domu trzeba najpierw przeciągnąć wałkiem z klejącą taśmą (np. takim do zbierania sierści zwierząt) po ubraniu dziecka (i swoim także). To sprawi, że nawet jeśli jakiś intruz znalazł się na ubraniu, odpowiednio szybko go unieszkodliwisz i nie zdąży wbić się w skórę. Potem trzeba malucha rozebrać i obejrzeć dokładnie całe jego ciało. Warto zwrócić uwagę zwłaszcza na miejsca za uszami, pod pachami, w okolicy narządów płciowych, w zgięciach łokci i pod kolanami. Trzeba przeszukać także skórę głowy między włosami (na szczęście u dzieci jest to znacznie łatwiejsze niż u dorosłych).

3. Jeśli kleszcz zdążył się wbić w skórę, trzeba go jak najszybciej wyjąć

Aby bakterie Borrelia burgdorferi, wywołujące boreliozę, wniknęły do organizmu, od ukąszenia kleszcza muszą minąć minimum 24 godziny (mówi się, że nawet 36). Krętki (taką postać mają bakterie boreliozy) przebywają bowiem w uśpieniu w jelitach pajęczaka. Gdy wbija się w skórę, zaczyna ssać krew, wpuszcza co jakiś czas do niej ślinę, która zapobiega krzepnięciu krwi. Dopiero po pewnym czasie uśpione krętki przedostają się do ślinianek i wówczas mogą znaleźć się we wstrzykiwanej ślinie. Zanim to nastąpi, ryzyko jest znikome. Dlatego zawsze staraj się wyjąć kleszcza jak najszybciej. Zachęcamy do tego, by wykonać to samodzielnie. Jazda na dyżur do przychodni czy czekanie na izbie przyjęć szpitala spowoduje co najmniej kilkugodzinne opóźnienie w pozbyciu się intruza, a to może znacząco zwiększyć ryzyko zachorowania na boreliozę.

Uwaga! Przenoszone przez kleszcze wirusy powodujące kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) znajdują się w śliniankach, dlatego zarażenie nimi może nastąpić niemal od razu po wkłuciu się pajęczaka. Dlatego jeśli po ugryzieniu kleszcza pojawią się objawy neurologiczne: np. zaburzenia chodu, niedowłady, porażenie nerwu twarzowego, koniecznie należy udać się do lekarza. Prawdopodobnie trzeba będzie wykonać pogłębioną diagnostykę w szpitalu.

TUTAJ sprawdzisz, jakie badania na boreliozę warto wykonać.

4. Kleszcza trzeba wyjąć, ale umiejętnie! Sprawdź, jak wyciągnąć kleszcza samodzielnie!

Udowodniono, że najmniejsze ryzyko wpuszczenia przez kleszcza śliny z chorobotwórczymi zarazkami jest wówczas, gdy wykręca się go lub wysysa ze skóry (są specjalne urządzenia, które to umożliwiają, np. Aspivenin, Anty-kleszcz). Nie ściskaj kleszcza pęsetą, ani nie dotykaj go gołymi palcami, bo niektóre patogeny mogą wniknąć do twojego organizmu przez drobne uszkodzenia naskórka. Chwyć go tuż przy skórze i wykręć zdecydowanym ruchem. Rankę zdezynfekuj (np. preparatem OcteniSept lub wacikiem nasączonym spirytusem). Po usunięciu sprawdź, czy wyjęłaś go w całości. Jeśli jakiś fragment pozostał, udaj się do lekarza, by fachowo oczyścił skórę.

Uwaga! Zdaniem niektórych specjalistów, samo zdezynfekowanie rany nie wystarczy. Zalecają dodatkowo odessanie z niej krwi (tym samym przyrządem co kleszcza). Takie postępowanie daje największą szansę uniknięcia zakażenia.

5. Po usunięciu kleszcza obserwuj dziecko przez 4–6 tygodni

Przez cały ten czas codziennie oglądaj skórę malucha, poszukując tzw. rumienia wędrującego. Jest to czerwony okrąg, najczęściej bledszy w środku, który pojawia się po kilku dniach w miejscu wyjęcia kleszcza, ale możesz go znaleźć także gdzie indziej. Zwykły odczyn zapalny, jaki można czasem zauważyć w miejscu ukłucia (podobnie jak np. po ugryzieniach komarów czy meszek), zaczyna się stopniowo zmniejszać i blednąć, a po kilku dniach znika całkowicie. Odwrotnie jest z rumieniem. Zaczyna się od małej plamki, która stopniowo się rozszerza, aż osiąga średnicę powyżej 5 centymetrów. Dlatego tak ważne jest obrysowanie zaczerwienienia długopisem, bo tylko to pozwala ocenić, czy się powiększa.

Rumień daje stuprocentową pewność, że doszło do zakażenia krętkami boreliozy, bo objaw taki nie występuje w żadnej innej chorobie. Jeśli zauważysz go na skórze dziecka, nawet gdy wcześniej nie widziałaś na niej kleszcza, koniecznie jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem. Warto też pamiętać o tym, że nawet gdy doszło do zarażenia boreliozą, rumień nie zawsze się pojawia. Dlatego trzeba obserwować także samopoczucie dziecka. Jeśli 4–6 tygodni po wyjęciu kleszcza będzie miało objawy grypopodobne (gorączka, osłabienie, dreszcze, ból głowy), także trzeba skontaktować się z pediatrą, bo tak również może objawiać się borelioza u dzieci.

18.09.2018
Podejrzewasz, że twoje dziecko ma ADHD? O tym, czym jest ADHD, jak je rozpoznać u dziecka i w jaki sposób mu pomóc rozmawiamy z Ewą Zbierską, psychologiem,  dyrektorem Niepublicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej Lamia, najdłużej działającej placówki tego typu w Poznaniu.
04.09.2018
Lubisz biegać? Dołącz do Rodzinnego Biegu Czas na Wzrok. Twój udział jest ważny – organizatorzy bowiem przekażą domom dziecka w całej Polsce tyle par okularów korekcyjnych, ilu zawodników weźmie udział w biegu głównym. Im więc na mecie będzie nas więcej – tym więcej okularów otrzymają dzieci. Naturalnie o Zdrowiu jest patronem medialnym tej imprezy charytatywnej. […]
04.10.2018
Z tym problemem zetknęła się lub zetknie każda mama niemowlaka. Jak sobie z nim radzić? Czy można pokonać pleśniawki stosując tylko naturalne metody? Podpowiada pediatra Joanna Gzik.
21.08.2018
Upały nie mijają, więc lody to najchętniej kupowany deser. Te sklepowe jednak zawierają mnóstwo cukru (nawet niektóre rzemieślnicze lody, kupowane w budkach i reklamowane jako naturalne często są słodzone syropem glukozowo-fruktozowym…), barwników, konserwantów i innych dodatków. Zamiast więc zjadać produkowane na masową skalę, tuczące i często alergizujące łakocie, zróbcie lody w domu! To banalnie proste.
13.07.2018
Kapsułki ze sproszkowaną Ashwagandhą, zwaną żeń-szeniem indyjskim, to ostatnio jeden z najmodniejszych suplementów diety. Na wielu portalach, w tym kulturystycznych, można przeczytać o niezwykłych właściwościach tej rośliny: o tym, że zawiera mnóstwo antyoksydantów, wzmacnia organizm, a nawet podnosi poziom testosteronu. Czy naprawdę warto przyjmować kapsułki z Ashwagandhą? Pytamy o to naszego eksperta, dr. n. farm. Jerzego Jambora.
10.09.2018
Nobel 2017 roku trafił do naukowców, którzy odkryli, co rządzi naszym rytmem dobowym. I słusznie. Nawet najbardziej zaawansowana technologia nie potrafi zagłuszyć tykania zegara biologicznego. A warto się w niego wsłuchać, by żyć lepiej.