Strona główna Zdrowe odżywianie Kasztany jadalne – co można zrobić z kasztanów?

Kasztany jadalne – co można zrobić z kasztanów?

autor: Agata Jeżewska Data publikacji: Data aktualizacji:
Data publikacji: Data aktualizacji:

Sezon na kasztany jadalne już rozpoczęty! Warto więc z nich przygotować przekąskę, dodać do ciasta, sałatki czy risotta. Możliwości jest wiele, a kasztany są nie tylko smaczne, ale i zdrowe. Poleca się je zwłaszcza osobom z cukrzycą, celiakią, chorobami krążenia. Sprawdź, jak zrobić pieczone kasztany i do jakich potraw je dodać.

Strona główna Zdrowe odżywianie Kasztany jadalne – co można zrobić z kasztanów?
Kasztany jadalne - co można zrobić z kasztanów w kuchni? Pieczone kasztany na patelni.

Najlepsze kasztany są nie tylko na placu Pigalle. Są popularne w całej Europie oraz Azji, sprzedawane na wagę, świeżo upieczone u ulicznych sprzedawców, kandyzowane (marrons glacés, marrons confits). I my również mamy je w zasięgu ręki, bo sprowadzają je u nas nawet popularne dyskonty. Kasztany jadalne możemy kupić surowe, upieczone, w postaci kremu czy puree, które można wykorzystać do wypieków i deserów. Urzekają delikatnym, słodkim, lekko orzechowym smakiem, stanowią znakomitą przekąskę w chłodne dni.

Kasztany można także jeść na surowo i w tej postaci są bezpieczne dla większości ludzi. Jednak z powodu zawartości kwasu garbnikowego surowe kasztany jadalne mogą niekiedy powodować podrażnienie żołądka, nudności lub bóle wątroby.

Na jakim drzewie rosną kasztany?

Kasztan jadalny (Castanea sativa) jest najbardziej powszechny i to z niego pochodzi większość kasztanów sprzedawanych obecnie w sklepach. To drzewo osiągające do 35 metrów wysokości, o podłużnych, błyszczących liściach. Owocem kasztana jadalnego są orzechy zamknięte w kolczastej skorupie, pokryte cienką, błyszczącą, brązową skórką, którą należy przed jedzeniem usunąć.

Kasztany jadalne a kasztany pospolite

Kasztany jadalne mogą być mylone z owocami kasztanowca pospolitego – Aesculus hippocastanum, który jest rośliną pospolicie występującą w Polsce. Owoce kasztanowca są gorzkie, mimo to jadane chętnie przez dziki. Wykorzystuje się je także do produkcji maści i kosmetyków do cery naczynkowej. Dzięki zawartości escyny i flawonoidów wzmacniają naczynia krwionośne, zmniejszają lepkość krwi i opóźniają jej krzepnięcie. Można z nich zrobić także popularną nalewkę.

Jesienne nalewki z jarzębiny, kasztanów i tarniny

Nalewka z kasztanów – na obrzęki, krwiaki, odmrożenia

Składniki:

  • 20 dojrzałych kasztanów
  • litr wódki wódki
  • 2 garści suszonych kwiatów kasztanowca (opcjonalnie)

Nalewka z kasztanów – przygotowanie:

  1. Kwiaty kasztanowca rozdrabniamy. Kasztany myjemy i kroimy na kawałki.
  2. Wszystko umieszczamy w dużym słoiku, zalewamy wódką i odstawiamy na 14 dni. Co jakiś czas potrząsamy słoikiem.
  3. Po tym czasie przecedzamy nalewkę i wlewamy ją do wyparzonych butelek, najlepiej z ciemnego szkła. Pijemy 10–20 kropli dziennie. Nalewka z kasztanów nadaje się też do nacierania ciała.

Kasztany – właściwości

Kasztany jadalne mają wiele zdrowotnych zalet:

  • wzmacniają odporność dzięki witaminie C i flawonoidom, które działają przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i przeciwutleniająco (pół szklanki kasztanów dostarcza 30 proc. dziennego spożycia witaminy C)
  • pomagają utrzymać równowagę mikrobiologiczną jelit, regulują ich pracę (dzięki błonnikowi – jedna porcja kasztanów zapewnia 15 proc. dziennego zapotrzebowania na ten składnik)
  • wspomagają układ krążenia dzięki nienasyconym tłuszczom i witaminie PP, która wzmacnia naczynia krwionośne, z kolei magnez i potas pomagają zmniejszyć ryzyko problemów sercowo-naczyniowych
  • ujędrniają skórę dzięki witaminom A i E
  • kasztany zapobiegają starzeniu i chronią organizm przed chorobami – zawierają szeroką gamę przeciwutleniaczy, które zwalczają nadmiar wolnych rodników
  • usprawniają pracę układu nerwowego i poprawiają pamięć (dzięki witaminom z grupy B)
  • wzmacniają układ kostny dzięki zawartości wapnia i fosforu
  • są dobrą przekąską dla cukrzyków – węglowodany w nich zawarte są przyswajane powoli i nie powodują skoków insuliny (indeks glikemiczny wynosi 54)
  • w porównaniu z większością orzechów kasztany zawierają mniej kalorii (413 kalorii w 100 g), ponieważ mają niską zawartość tłuszczu
  • kasztany jadalne są również bezglutenowe, co sprawia, że mogą po nie sięgać osoby z celiakią

Mąka z kasztanów

Mąka z kasztanów jest delikatna, ma jasnobeżowy kolor i lekko orzechowy, słodki smak. Jest świetną alternatywą dla osób, które nie mogą jeść glutenu. Może z powodzeniem służyć do wypieku chleba czy słodkości. Mąka z kasztanów jest popularna we Włoszech. Włoskie gospodynie robią świeży domowy makaron, mieszając mąkę kasztanową i pszenną, dodają ją do gnocchi, naleśników necci czy ciasta castagnaccio. W Toskanii można także spróbować kasztanowej polenty, podawanej z lokalną kiełbasą (ammazzafegato).

Mąka z kasztanów nie jest tania. Za kilogram zapłacimy ok. 40 zł, jednak jest to produkt sezonowy, a kasztany są zbierane ręcznie i długo suszone.

Mąki bezglutenowe

Jak upiec kasztany?

Pieczone kasztany, rumiane i aromatyczne, można jeść na ciepło z piekarnika, polać oliwą z oliwek i posolić lub wykorzystać do innych potraw. Kupując je, wybierajmy te ze lśniącą skórką bez przebarwień. Zwróćmy też uwagę na to, czy nie widać na nich pleśni.

Pieczone kasztany – przepis

Za pomocą ostrego noża natnij na krzyż każdy kasztan na wypukłej stronie. Ułatwi to łuskanie, a także pozwoli na ulatnianie się pary podczas pieczenia. Nie pomijaj tego kroku, bo kasztany mogą nawet eksplodować w piekarniku. To zadanie można sobie ułatwić, kupując specjalny nóż do kasztanów z wygiętym ostrzem albo szczypce, które obejmują cały kasztan.

Kasztany umieść w garnku, zalej wodą i zagotuj. Po odcedzeniu ułóż orzechy pokrojoną stroną do góry na blasze do pieczenia. Piecz w temperaturze 200 st. C przez ok. 20 minut lub do momentu, gdy pieczone kasztany zaczną się otwierać i odrywać w miejscu, w którym zostały pocięte. Najłatwiej obierać gorące. Pieczone kasztany można przechowywać w hermetycznym pojemniku w lodówce nawet przez kilka dni.

Jak ugotować kasztany?

Ugotowane kasztany są bardziej miękkie i łatwiejsze do obrania. Smak jest nieco łagodniejszy, nie taki, jaki mają pieczone kasztany, ale wciąż słodki. Zacznij od nacięcia kasztanów. Zalej je wrzątkiem i gotuj przez 20–30 minut, aż zaczną się otwierać. Za pomocą łyżki cedzakowej wyjmuj po kilka kasztanów na czystą ściereczkę. Zawiń w nią kasztany i pocierając, odrywaj łupiny.

Co można zrobić z kasztanów?

Kasztany są świetne do podjadania, można z nich zrobić zupę lub posiekać i wmieszać w ciepłe risotto. Na tym możliwości się jednak nie kończą. Kasztany jadalne nadają się do sałatek lub jako jeden ze składników farszu do kurczaka czy indyka. Można je dusić z mięsem lub smażyć z czosnkiem i warzywami, dodawać do pęczotta.

Kasztany sprawdzają się również w deserach. Podobnie jak migdały czy orzechy laskowe, kasztany idealnie komponują się z czekoladą, kawą, mogą być składnikiem keksu czy muffinów.

Kasztany jadalne pieczone w białych miseczkach na rustykalnym pobielonym stole.

Kasztany jadalne – przepisy

1. Castagnaccio – toskańskie ciasto kasztanowe

To toskańskie ciasto z mąki kasztanowej. Znane już od czasów starożytności, gdy pomysłowe gospodynie potrafiły nakarmić rodzinę, stosując tak proste składniki, jak mąka kasztanowa, woda i oliwa. Choć najpopularniejszym dodatkiem są orzechy, do ciasta wykorzystuje się także suszone owoce, rodzynki, skórkę pomarańczy. Castagnaccio nie zawiera cukru, glutenu i laktozy.

Składniki:

  • 400 g mąki kasztanowej
  • 3 szklanki ciepłej wody
  • pół szklanki orzeszków pinii
  • 1/3 szklanki rodzynek
  • kilka pokrojonych orzechów włoskich
  • gałązka świeżego rozmarynu
  • pół szklanki oliwy
  • szczypta soli

Wykonanie:

Rodzynki namocz w ciepłej wodzie albo w winie. Połącz mąkę z wodą, mieszając trzepaczką, aż masa będzie gładka i bez grudek. Dodaj oliwę, sól, orzechy, odsączone rodzynki i wymieszaj (odłóż parę orzeszków piniowych i rodzynek).

Nasmaruj okrągłą foremkę przeznaczoną do tarty. Wyłóż na nią ciasto (powinno mieć grubość około 2 cm) i posyp orzeszkami pinii, rodzynkami, pokruszonym rozmarynem, skrop oliwą. Piecz w 200 st. C przez ok. 35 minut lub do momentu, gdy wierzch lekko się zarumieni. Wyjmij z piekarnika i podawaj na ciepło.

2. Pankejki z mąką kasztanową

Składniki:

  • 1 szklanka płatków owsianych
  • 1/3 szklanki mąki kasztanowej
  • 2 łyżki kakao
  • 3 łyżki cukru
  • 1 łyżeczka proszku do pieczenia
  • 1/2 łyżeczki sody oczyszczonej
  • 1/4 łyżeczki soli
  • 1/2 szklanki mleka
  • 2 duże jajka
  • 3 łyżki roztopionego masła
  • 1/2 łyżeczki ekstraktu waniliowego
  • świeże owoce, syrop klonowy (do podania)

Wykonanie:

Zblenduj płatki owsiane (możesz też użyć mąki owsianej). Dodaj resztę składników, zmiksuj do uzyskania gładkiej konsystencji. Nakładaj małe porcje ciasta na rozgrzaną patelnię i smaż z każdej strony około 2 minuty. Podawaj z owocami i syropem klonowym.

Jarzębina – właściwości i przepisy na przetwory z jarzębiny

3. Risotto z kasztanami

Składniki:

  • 1/2 czerwonej cebuli, posiekanej
  • 1/2 selera naciowego, posiekanego
  • 75 g pokrojonej w kostkę pancetty (ewentualnie prosciutto)
  • 1 gałązka świeżego rozmarynu
  • 1 łyżka oliwy z oliwek
  • 200 g ryżu arborio
  • 800 ml bulionu z kurczaka
  • 100 g ugotowanych, obranych i drobno posiekanych kasztanów
  • 50 ml brandy (opcjonalnie)
  • 75 g masła
  • 100 g startego parmezanu
  • pieprz czarny świeżo zmielony

Wykonanie:

Cebulę, seler, pancettę i rozmaryn wrzuć na rozgrzaną oliwę i smaż na małym ogniu przez 2–3 minuty. Dodaj ryż i smaż wszystko przez 5 minut. Gorący bulion dodaj łyżką wazową do ryżu. Gdy płyn zostanie wchłonięty, dodaj kolejną. Mieszaj przez 15 minut lub do momentu, gdy ryż będzie al dente i większość bulionu zostanie wchłonięta. Dodaj kasztany z brandy i mieszaj. Gotuj przez kolejne 2 minuty, dodaj masło, parmezan i trochę czarnego pieprzu. Natychmiast podawaj.

4. Muffiny z kasztanami

Składniki:

  • 300 g mąki pszennej
  • 40 g kakao w proszku
  • 170 g cukru
  • 1 łyżeczka sody oczyszczonej
  • 1 łyżeczka proszku do pieczenia
  • 1/2 łyżeczki soli
  • 170 ml mleka
  • 2 jajka
  • 100 ml oleju roślinnego lub roztopionego masła
  • łyżeczka esencji waniliowej
  • 170 g chipsów z mlecznej czekolady
  • 90 g posiekanych ugotowanych kasztanów

Wykonanie:

Rozgrzej piekarnik do 180 st. C. W misce wymieszaj mleko, jajko, olej i wanilię. Przesiej suche składniki i dodaj do miski z płynnymi składnikami. Wymieszaj. Wsyp kawałki czekolady i kasztanów, wymieszaj. Napełnij foremki do muffinek. Piecz przez 20–25 minut.

Źródła:

  1. Arlen, W. (2012). Chestnuts, chestnuts, chestnuts! How to prepare them, and what to do with them. Pobrane z https://www.willcookforfriends.com/2012/11/chestnuts-chestnuts-chestnuts-how-to-prepare-them-and-what-to-do-with-them.html
  2. Yummly. (b.d.). Baking with chesnut flour. Pobrane 20 stycznia 2022 z https://www.yummly.com/recipes/baking-with-chestnut-flour
  3. Randall, T. (2015). Chesnut risotto. Pobrane z https://www.greatbritishchefs.com/recipes/chestnut-risotto-recipe