Strona główna Zdrowe odżywianie Congee – śniadaniowy kleik ryżowy – przepisy i wartości odżywcze

Congee – śniadaniowy kleik ryżowy – przepisy i wartości odżywcze

autor: Agnieszka Leciejewska Data publikacji: Data aktualizacji:
Data publikacji: Data aktualizacji:

Najprostsza i, jak twierdzą smakosze, najbardziej mdła potrawa świata, dla większości Europejczyków jest kompletnie bez smaku. Mimo to congee bije rekordy popularności. I słusznie, bo w medycynie chińskiej jest jednym z najbardziej popularnych naturalnych leków, polecanych każdemu – od juniora po seniora. Dlaczego?

Strona główna Zdrowe odżywianie Congee – śniadaniowy kleik ryżowy – przepisy i wartości odżywcze
Congee - kleik ryżowy w niebieskim garnku. - przepisy i wartości odżywcze.

Congee – woda i ryż

Congee lub jook w języku kantońskim w dokładnym tłumaczeniu oznacza wodę ryżową. Rzeczywiście jest to po prostu kleik ryżowy, rodzaj owsianki ryżowej, serwowanej od wieków w tradycyjnych domach azjatyckich. W Chinach congee uznawano za lek od czasów dynastii Han w 206 r. p.n.e. Obecnie congee jada się na śniadanie, w Singapurze także jako przekąskę o północy.

Podstawowe składniki tradycyjnego congee to ryż i woda lub wywar. Congee gotuje się kilka godzin, bez dodatków, nawet bez soli.

Congee – wersja podstawowa

Przygotowanie congee jest banalnie proste!

Składniki:

  • filiżanka ryżu białego (może być jaśminowy)
  • 4–6 filiżanek wody, bulionu warzywnego lub mięsnego

Zamiast białego ryżu można użyć ryżu brązowego, jęczmienia lub prosa. Przed gotowaniem ryż warto namoczyć. Przełożyć do garnka i zalać wodą. Zagotować, a potem trzymać na bardzo małym ogniu ok. 4 godzin, od czasu do czasu mieszając. Można też ugotować ryż na wodzie, a potem przelać go do termosu i zakręcić. Termos zawinąć w gruby ręcznik i pozostawić na noc. Rano zjeść ciepłe congee na śniadanie.

Jak zrobić rozgrzewającą owsiankę?

Congee – wartości odżywcze

Congee uważa się za pełnowartościowy posiłek. Kubek (ok. 250 g):

Congee nie zawiera glutenu, bez obaw można je jeść na diecie bezglutenowej. Potrawa ma też niewiele białka. Można ją zatem serwować chorym na przewlekłą niewydolność nerek, zwłaszcza w zaawansowanym stadium choroby, gdy trzeba znacząco obniżyć poziom białka w diecie.

Congee – właściwości

Według medycyny chińskiej congee zjedzone na śniadanie zapewnia idealną równowagę dwóch sił – yin i yang, do której dąży każdy organizm. Congee w wersji podstawowej to także tajna broń medycyny chińskiej w walce z chorobami układu pokarmowego. Kleik ryżowy stosuje się w przypadku zatruć oraz problemów pokarmowych. Łagodzi podrażnienia, wspomaga wątrobę, żołądek oraz korzystnie wpływa na jelita.

Congee poleca się osobom z chorobami przewlekłymi, którym towarzyszą dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Według tradycyjnej medycyny chińskiej ta prosta potrawa może łagodzić stany zapalne i odżywiać układ pokarmowy, a także wzmacnia organizm. Jej działanie porównuje się do wywaru z żeń-szenia. Zdaniem słynnych chińskich medyków ryż przywraca harmonię oraz siły witalne, dostarcza też qi (energię życiową) i nawilża organizm.

Dlatego congee można polecić:

  • na diecie lekkostrawnej
  • rekonwalescentom po operacjach, zwłaszcza tych w obrębie przewodu pokarmowego
  • cierpiącym na wrzody żołądka i dwunastnicy, szczególnie w fazie ostrej
  • chorym z ostrym zapaleniem trzustki
  • przy przeziębieniu, grypie i COVID-19, zwłaszcza przy gorączce
  • pacjentom onkologicznym, przy nudnościach i wymiotach, np. przy leczeniu nowotworów głowy i szyi, zwłaszcza przy trudnościach z połykaniem
  • przy biegunkach u niemowląt i dzieci
  • przy marskości wątroby

5 śniadań ze śliwką węgierką w roli głównej

Congee nie tylko dla chorych

Congee mogą bez obaw jeść zdrowe osoby, które nie muszą przestrzegać rygorystycznej diety. A ponieważ w wersji podstawowej congee jest dość mdłe, tradycyjną ryżankę wzbogaca się różnymi dodatkami i zjada na słodko lub na słono. Świetnie smakuje z dodatkiem owocowych musów, np. jabłek, malin i ananasa, brzoskwiń, a także cynamonu, daktyli, suszonych śliwek i imbiru.

W wersji na słono congee wzbogaca się warzywami i świeżymi ziołami. Do congee dodaje się także:

  • tofu
  • jajka na miękko
  • krewetki
  • ryby
  • udka kurczaka
  • szpinak
  • pokrzywę
  • boćwinę
  • musztardę
  • rukiew wodną
  • rukolę
  • grzyby shitake
  • pastę miso

Smak congee niekiedy odbiega od pierwowzoru dzięki różnym dodatkom

  • W Birmie do congee używa się tylko bulionu i posiekanej cebuli.
  • Koreańskie congee jest gotowane z mlekiem, tuńczykiem i przyozdobione warzywami.
  • W Wietnamie congee przyrządza się z zakrzepłą krwią wieprzową.
  • W Chinach congee jest aromatyzowane kimchi. Potrawie towarzyszą często jaja stuletnie, a także pędy bambusa, marynowane tofu i jaja kacze.
  • Na Filipinach congee podaje się z flakami wołowymi, przyrządza się je na bulionie z kurczaka.
  • W Japonii congee jest nazywane okayu. Gotuje się je przy użyciu stosunkowo niewielkiej ilości wody, co nadaje mu gęstą konsystencję. Można również dodać jajka, aby dodatkowo zagęścić potrawę.

Congee na przeziębienie i grypę

Do gotowego congee dodać posiekaną szalotkę i świeżo starty korzeń imbiru. Gotować na małym ogniu ok. 15 min. Przy bólu zatok można też dodać niewielką ilość wasabi. Zjeść ciepłe congee, zawinąć się w ciepły koc i odpoczywać.

Przy zaparciach

Do gotowego congee dodać kombu, hijiki, wakame, pochrzyn, czarny sezam, nasiona lnu i suszone śliwki, co wzbogaci potrawę w błonnik.

Dla pacjentów onkologicznych

Congee z dodatkiem imbiru złagodzi nudności i wymioty u pacjentów onkologicznych w trakcie chemioterapii. Congee ugotowane na wywarze mięsnym wzbogaci menu chorego w żelazo, co jest ważne przy niedokrwistości.

Szakszuka – 4 nietypowe pomysły na ciepłe śniadanie

Congee – przepis

Proste congee z kurczaka

Składniki:

  • 1 szklanka długoziarnistego białego ryżu (lub jaśminowego)
  • 2 udka kurczaka
  • 2,5 litra wody lub bulionu mięsnego
  • łyżeczka różowej soli himalajskiej
  • łyżka drobno posiekanego lub startego na tarce świeżego imbiru
  • pół łyżki oleju kokosowego
  • szalotka, ciemny olej sezamowy

Ryż opłukać, odsączyć i przełożyć do dużego garnka, wlać wodę lub bulion, a także umyte mięso i sól. Doprowadzić do wrzenia, a potem zmniejszyć ogień. Gotować bez przykrycia ok. 60 min do momentu, aż ryż zmięknie, kurczak będzie miękki, a bulion zgęstnieje do konsystencji owsianki. Wyjąć mięso, oddzielić od kości. Rozdrobnione mięso włożyć do garnka, dodać imbir. Gotować jeszcze 5 min. Następnie dodać olej kokosowy, wymieszać. Przelać do miseczek, udekorować posiekaną szalotką i olejem sezamowym.

Congee wegańskie

Składniki:

  • 1 szklanka długoziarnistego białego ryżu (lub jaśminowego)
  • 9 szklanek wody lub bulionu warzywnego
  • garść suszonych grzybów shitake
  • kilka kawałków świeżej trawy cytrynowej lub 3-4 łyżeczki pasty z trawy cytrynowej
  • łyżka drobno posiekanego lub startego na tarce świeżego imbiru
  • szalotka lub cebula
  • przyprawy: sos sojowy, biały pieprz, olej chili

Ryż opłukać, osączyć i przełożyć do dużego garnka. Grzyby shitake zalać gorącą wodą, moczyć 30–45 min. Do garnka z ryżem wlać wodę, dodać grzyby i trawę cytrynową. Zagotować. Przykryć garnek i gotować na małym ogniu ok. 60 min, od czasu do czasu mieszając. Potem zdjąć garnek z ognia i pozostawić na 15 minut, by congee zgęstniało. Ciepłe congee przełożyć do miseczki, dodać odrobinę sosu sojowego, białego pieprzu, oleju chili, a także smażone szalotki lub smażoną cebulę.

Congee z miksem owoców

Składniki:

  • filiżanka ryżu białego (może być jaśminowy)
  • 4–6 filiżanek wody
  • filiżanka (150 g) pokrojonych owoców, np. ananas, brzoskwinie, nektarynki i kilka wiśni lub malin (mogą być mrożone)
  • łyżka cukru trzcinowego

Ryż namoczyć i osączyć. Przełożyć do garnka i zalać wodą. Zagotować, a potem trzymać na bardzo małym ogniu ok. 4 godzin, od czasu do czasu mieszając. Do ciepłego congee dodać cukier i ponownie zagotować. Zmniejszyć ogień, dodać pokrojone owoce i gotować jeszcze kilkanaście minut. Ciepłe congee przełożyć do miseczek i udekorować wiśniami.

Źródła:

  1. Flaws, B. (1995). The book of jook: Chinese medicinal porridges: a healthy alternative to the typical western breakfast. Portland: Blue Poppy Press.