Kolka niemowlęca – objawy i leczenie

Maluch jest nakarmiony, przewinięty, a mimo to zanosi się płaczem, pręży, podkurcza nóżki – takie objawy mogą wskazywać na kolkę niemowlęcą. Jak się z nią uporać dzięki naturalnym metodom? Konsultacja: dr Katarzyna Faruga, pediatra stosująca homeopatię.

Jak rozpoznać kolkę niemowlęcą?

Jednorazowe zaburzenia trawienne niedojrzałego układu pokarmowego niemowlaka są często przez rodziców mylone z kolką niemowlęcą. Tymczasem kolka u niemowlaka, który rozwija się prawidłowo, to napady nieukojonego krzyku z powodu bólu brzucha, pojawiające się regularnie i przez dłuższy okres.

Ataki mogą zacząć się już w drugim tygodniu po narodzinach. Jeśli trwają co najmniej trzy godziny dziennie, minimum trzy razy w tygodniu, przez co najmniej trzy tygodnie, wtedy diagnozujemy kolkę.

Dolegliwość ta jest definiowana jako powtarzający się miejscowy skurcz jelita. Dotyka ona (wg różnych badań) od 12 do 30 procent maluchów. Nie wpływa na wzrost i rozwój dziecka, ale towarzyszą jej uciążliwe i stresujące objawy.

Utrzymuje się zazwyczaj od kilku tygodni do trzech miesięcy – stąd kolka w tradycyjnej medycynie chińskiej nazywana jest „100 dniami płaczu”. Może jednak przeciągnąć się nawet do pół roku.

– Obalam mit, że częściej dotyczy chłopców i dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym – mówi pediatra, dr Katarzyna Faruga. Moja wieloletnia praktyka tego nie potwierdza. Cierpią także dzieci karmione naturalnie. Dziewczynki równie często jak chłopcy.

Przy podejrzeniu kolki należy wykonać badania moczu i ewentualnie USG dróg moczowych, żeby sprawdzić, czy nie zaatakowała ich infekcja – podkreśla. Część objawów jest podobna jak przy kolce – dziecko nagle płacze z bólu, podkurcza nóżki, lekarz powinien dzięki badaniu wykluczyć inne schorzenia, zanim ostatecznie zdiagnozuje kolkę.

Objawy kolki niemowlęcej różnią się u dzieci. Nie u każdego występują wszystkie naraz.

Główne objawy kolki niemowlęcej

  • Nagłe wybuchy płaczu, który może trwać kilka godzin
  • Wzdęcia brzucha
  • Charakterystyczne podkurczanie nóg, kulenie się bądź przeciwnie – wyginanie ciała do tyłu
  • Specyficzny grymas na twarzy, czerwona z napięcia buzia
  • Nadmierne wytwarzanie gazów jelitowych
  • Inny niż zazwyczaj wygląd stolca
  • Odbijania
  • Rozdrażnienie, napięcie
  • Inne reakcje niemowlęcia

Skąd bierze się kolka u niemowląt?

Przyczyny kolki niemowlęcej wciąż są badane. Wśród nich wymienia się:

  • Niedojrzałość układu pokarmowego maleństwa, który nie radzi sobie z trawieniem pokarmu mamy lub modyfikowanego mleka.
  • Większa wrażliwość na ból związana z nie do końca rozwiniętym układem nerwowym. Niedojrzała przysadka mózgowa i szyszynka na tym etapie sprawia, że dziecko gorzej niż dorosły radzi sobie z bólem.
  • Nietolerancja laktozy w naturalnym pokarmie i modyfikowanym mleku.
  • Alergia – jeśli u jednego bądź obojga rodziców zdiagnozowano wcześniej alergię na krowie mleko, to ponad 75 procent maluchów jest w grupie ryzyka „dziedziczenia” alergii. Nie oznacza to końca karmienia naturalnego, ale mama powinna wykluczyć z diety mleko krowie i jego przetwory oraz jeść dania lekkostrawne, żeby nie przekazywać dziecku alergenów i nie powodować kolek. W przypadku karmienia pokarmem modyfikowanym – należy wybierać zalecone przez lekarza mleko dla alergików.
  • Kolkę może również prowokować niewłaściwa technika karmienia. Maluch, ssąc łapczywie pierś czy butelkę, łyka powietrze, które trafia do układu pokarmowego i przyczynia się do wzdęć, a przez to kolek.
  • Kolejna przyczyna to nadmiar zewnętrznych bodźców, karmienie w pośpiechu, hałas, napięcie matki, która obawia się, że nie spełnia właściwie swojej roli, konflikty domowe, które docierają do dziecka. Dziś lekarze coraz częściej zwracają uwagę na aspekt psychologiczny w diagnostyce kolek.

Leczenie kolki u dzieci

Jak ulżyć w kolkach zanoszącemu się płaczem maluchowi? Matki przez lata przekazują sobie domowe sposoby na tę dolegliwość.

Jednemu dziecku pomagają ciepłe okłady. Ogrzej mu brzuszek ciepłym ręcznikiem, przeprasowaną żelazkiem tetrową pieluszką, małym termoforem bądź dostępnym w aptece okładem typu cold-hot (takie kompresy przykłada się na ubranko).

Spróbuj położyć malca tak, by brzuszkiem dotykał twojego brzucha. W tej pozycji dziecku często udaje się pozbyć gazów, poza tym niemowlę uspokaja się, czując ciepło rodzica. Masuj dziecko delikatnie po pleckach, co pomoże mu wydalić gazy.

Niektóre dzieci uspokaja jednostajny dźwięk plus ciepło, możesz spróbować włączyć suszarkę i lekko ciepłym powietrzem ogrzewać mu brzuszek. Niektóre dzieci bardziej uspokaja kołysanie i noszenie w odpowiedniej (przygiętej) pozycji. Nie ma w tym nic dziwnego, przez 9 miesięcy były rytmicznie kołysane i bujane w brzuchu mamy.

1. Herbatki ziołowe na kolkę u niemowląt

Uwaga, nie każda herbatka ziołowa jest wskazana przy kolkach! Na przykład popularny napar z kopru włoskiego jest wiatropędny i wzdymający. – Jeśli maluch ma zdiagnozowaną skłonność do kolek i jednocześnie zaparć, koper włoski może nasilić produkcję gazów, ale nie zlikwiduje skurczu – ostrzega dr Faruga. – Dziecko będzie bardziej cierpieć.

Bezpieczniejsza jest letnia herbata z przeciwzapalnego i rozkurczowego rumianku. Przy okazji łagodzi podrażnienia przewodu pokarmowego. To dobry sposób zarówno na zapobieganie kolkom, jak i walkę z nimi.

2. Homeopatia na kolkę niemowlęcą

W tym wypadku najbardziej pomocna i bezpieczna jest homeopatia. – Po ostatecznej diagnozie wybieram co najmniej jeden z wielu leków homeopatycznych  – tłumaczy dr Faruga. – Zalecam je po wnikliwym wywiadzie o reakcjach dziecka – przed kolką, w jej trakcie i po ataku. Dopytuję, jak maluch się zachowuje, sprawdzam objawy towarzyszące napadowi.

Jeśli dotąd spokojne i radosne niemowlę staje się pobudzone, podczas kolki zgina się w pół, kuli się, czerwienieje na buzi, zaś ból łagodnieje podczas leżenia na brzuszku, a dziecko chce być noszone w przygiętej pozycji, ponieważ poprawę przynosi uciskanie (nie głaskanie!) brzucha poniżej żeber – jest to wskazanie do podania leku Colocynthis. Koniec ataku kolki zapowiada u dziecka kanonada gazów z jelit i często żółtawa, zielonkawa, bardziej wodnista niż zwykle kupka, charakterystyczna właśnie dla kolki.

Niewielkie różnice w objawach mogą wskazywać na inny lek – dodaje dr Faruga. – Podobnie zgięte, kulące się dziecko, które dodatkowo odczuwa poprawę po przyłożeniu okładu z ciepłej pieluszki bądź termoforu na brzuszek, a uspokaja się dzięki kołysaniu, będzie mniej i rzadziej cierpieć na ataki kolki dzięki lekowi Magnesia phosphorica. Oba te leki mogą być podane zarówno dzieciom karmionym naturalnie, jak i mlekiem modyfikowanym.

Dla niemowląt z kolkami, które od urodzenia dostają mleko modyfikowane, a po posiłku (nie przez cały dzień) są pobudzone, odbija im się, mogą nawet wymiotować, oddają gazy przynoszące ulgę, mają zmienny apetyt, czasem tracą na wadze – wskazany będzie lek Magnesia carbonica. Dodatkowym, charakterystycznym symptomem jest tu kwaśnawy zapach dziecka. Rodzice mówią, że niemowlak „pachnie jak jogurt”. Może też pojawić się rumień na pośladkach. U tych dzieci objawy kolki narastają wolniej i ustępują w dłuższym czasie – zaczyna się od marudzenia, płacz występuje po posiłku, a uspokojenie dopiero po dwóch, trzech godzinach. Najczęściej niemowlę zasypia, kołysane przez rodzica.

Z kolei maluchowi, który podczas ataku kolki charakterystycznie zaciska piąstki, na buzi pojawiają się skurcze, jest czerwony, jakby się złościł, choć to efekt bólu, do tego miewa czkawkę (skurcz przepony) i napad ustępuje równie nagle, jak się pojawia – podamy Cuprum metallicum.

Jeśli już podczas karmienia słyszymy charakterystyczne burczenie w brzuchu dziecka związane ze wzdęciem w obrębie żołądka i dwunastnicy, kolka pojawia się 15–30 minut po posiłku, maluch wzdryga się i pobudza przy głośniejszych dźwiękach, może również cierpieć na zaparcia, a rodzice twierdzą, że ulgę przynosi mu ciepły okład z pieluchy – pomoże Nux vomica.

Pierwszy odruch rodzica, gdy dziecko zanosi się płaczem, to przytulenie i noszenie na rękach. Całkowicie naturalne – mówi dr Faruga. – Jednak czasem to nie pomaga. Niektóre niemowlęta podczas kolki nie kulą się, lecz przeciwnie – wyginają i prężą ciało do tyłu, nie chcą przytulania i zginania ciała w pół – w takiej sytuacji skuteczny będzie lek Dioscorea villosa.

Rzadziej stosowanym lekiem jest Argentum nitricum. – Odpowiedni dla dziecka pobudzonego przez cały dzień (nie tylko przez kolki), które zjada niewiele mleka, ale łapczywie, przez co podczas posiłku zasysa powietrze do przewodu pokarmowego – tłumaczy dr Faruga. – Stąd wzdęcia i kolki. Jeśli poprawa następuje po silnym i głośnym odbijaniu bądź po oddaniu kupki – ten lek będzie pomocny.

Jak podawać leki homeopatyczne niemowlęciu?

Homeopatyczne granulki najlepiej rozpuścić w przegotowanej letniej wodzie i podawać z butelki ze smoczkiem. Przy ostrych objawach co kilkanaście, kilkadziesiąt minut. Po złagodzeniu symptomów rzadziej – stosownie do zaleceń specjalisty.

Zapobieganie kolkom niemowlęcym

Flora jelitowa człowieka to tarcza ochronna przed chorobami. Jednak po narodzinach jest u dziecka jeszcze niedojrzała. – Ważną rolę w zapobieganiu kolkom i ich leczeniu odgrywają probiotyki – tłumaczy dr Faruga. – Dziecko urodzone przez cesarskie cięcie nie ma kontaktu z korzystnymi drobnoustrojami z kanału rodnego matki. Dlatego należałoby podać mu celowany probiotyk już w pierwszych godzinach życia. Tak wesprzemy jego układ pokarmowy i być może zapobiegniemy kolkom lub będą one łagodniejsze.

Gdy noworodek z jakiegoś powodu trafia do inkubatora, ma kontakt z niekoniecznie bezpiecznymi bakteriami szpitalnymi – to kolejny powód, by wzmocnić jego florę jelitową. Lekarz powinien zalecić tu odpowiedni probiotyk.

Podobnie gdy podejrzewa odziedziczenie alergii po rodzicach. Profilaktycznie warto dobrać mamie właściwą dietę w czasie karmienia i przy okazji podać noworodkowi probiotyk, który wzmocni jego barierę jelitową. Będzie wówczas mniej narażony na kolki oraz inne schorzenia.

Kolka niemowlęca – ile trwa?

Kolka samoistnie ustępuje u dziecka na ogół około czwartego miesiąca życia, najpóźniej w szóstym miesiącu. Leki homeopatyczne podawane w tym czasie łagodzą bądź eliminują symptomy. Dzięki takiej terapii niemowlę będzie lepiej znosiło ból, a dolegliwość będzie trwała krócej, rzadziej i mniej intensywnie. Często przypadłość może zniknąć całkowicie.

Wraz z wiekiem układ trawienny malucha rozwija się i jest silniejszy. Dziecko łatwiej radzi sobie z pokarmem. Dojrzewa też system nerwowy, dzięki czemu zwiększa się odporność na ból. Rodzice i maluszek śpią spokojniej.

Czas na nowe wyzwania, wprowadzanie nowych pokarmów. W związku z tym sporadycznie mogą pojawić się jeszcze napadowe skurcze jelit. Układ pokarmowy znowu nie jest dostatecznie gotowy na nieznane składniki. – Warto wtedy sięgnąć po dobrane wcześniej leki homeopatyczne i naturalne metody, jak ciepłe okłady, jeśli przynosiły wcześniej ulgę – doradza dr Faruga. – Trzeba jednak wnikliwie przyglądać się maluszkowi.

Jeśli dolegliwości trawienne to nie tylko fizjologiczna kolka, ale problemy spowodowane są nietolerancją czy alergią pokarmową, dziecko będzie wymagało odpowiedniej diagnostyki i leczenia.

04.10.2018
Z tym problemem zetknęła się lub zetknie każda mama niemowlaka. Jak sobie z nim radzić? Czy można pokonać pleśniawki stosując tylko naturalne metody? Podpowiada pediatra Joanna Gzik.
19.10.2018
Przerażony maluch budzi się w nocy. Oddycha ze świstem, a jego kaszel jest suchy, chrapliwy i brzmi jak szczekanie. To objawy zapalenia krtani, które u małych dzieci przebiega gwałtowniej i ostrzej niż u dorosłych. Jak złagodzić zapalenie krtani u dzieci tłumaczy Joanna Gzik, pediatra.
10.10.2018
Twoje dziecko ma wysypkę po zjedzeniu pomarańczy? W tym przypadku sprawa jest prosta – prawdopodobnie jest na nie uczulone. Ale często alergię pokarmową trudno rozpoznać. Może bowiem powodować bardzo różne objawy – problemy jelitowe, wysypkę, duszności, łzawienie oczu i katar, ataki astmy, migreny. Jak sprawdzić na co dziecko jest uczulone i jak je leczyć radzi […]
06.03.2018
Nie lubisz kawy, ale przed tobą ciężki dzień i potrzebujesz szybkiego (i zdrowego!) doładowania energetycznego? Sięgnij po sproszkowaną guaranę.
14.04.2018
Jeśli w twojej okolicy łąki się już zażółciły od drobnych kwiatków mniszka lekarskiego, zaplanuj rodzinną wycieczkę w oddalone od dróg i przemysłu miejsce, np. na pobliską wieś. Tam nazbierajcie pełne kosze tej cennej rośliny leczniczej i przygotujcie syrop oraz napój z mniszka lekarskiego do domowej apteczki. Mniszek lekarski pomoże przede wszystkim w złagodzeniu objawów przeziębienia.
11.05.2018
Ekstrakty z młodych pąków i pędów sosny zawierają składniki aktywne pomocne w łagodzeniu objawów przeziębienia. Najwięcej substancji leczniczych zawierają wiosną. Jeśli się pospieszysz, uda ci się jeszcze zebrać świeże pędy i zrobić z nich leki ziołowe do domowej apteczki. Dzięki nim jesienią i zimą szybko pokonasz infekcję górnych dróg oddechowych.