Dysleksja – jak ją rozpoznać i jak pomóc dziecku?

Twoje dziecko – choć mądre i bystre – ma problemy z nauką, kiepsko czyta, fatalnie pisze, słabo liczy? Warto sprawdzić, czy nie ma dysleksji.

Znasz swoje dziecko. Wiesz, że jest inteligentne, przekonałaś się o tym nie raz. Niestety mimo to ma koszmarne problemy w szkole. Choć jego rówieśnicy od dawna płynnie czytają, ono duka. Przestawia sylaby, przekręca albo „połyka” końcówki wyrazów, zgaduje. Pisząc robi mnóstwo błędów ortograficznych i to nie tylko w wyrazach z „ó”, „h” czy „ż”. Nauka tabliczki mnożenia idzie mu jak po grudzie.

Na początku myślałaś, że się nie stara, że naukę ma w nosie. Ale to nieprawda. Ono wkłada w nią znacznie więcej pracy niż koledzy i koleżanki, tylko nic z tego nie wychodzi. Czyta tekst, ale go nie rozumie. Wkuwa zasady ortografii, ale nie potrafi ich zastosować. Nie może sprostać wymaganiom, więc czuje się sfrustrowane. Może cierpieć też z powodu braku akceptacji. Nie wszyscy nauczyciele rozumieją problem dysleksji, a wielu rodziców czuje się po prostu rozczarowanych szkolnymi niepowodzeniami dziecka. Porażki w szkole utrudniają zdobycie satysfakcjonującej pozycji w grupie rówieśników.

Jeśli dziecko nie uzyska pomocy, problemy związane z dysleksją mogą się pogłębić. Dziecko może stracić poczucie własnej wartości i przekonanie, że uda mu się w życiu cokolwiek osiągnąć. Na szczęście są sposoby, temu zapobiec!

Skąd się bierze dysleksja?

Istnieje kilka teorii na ten temat. Naukowcy ze Skandynawii zidentyfikowali gen DYXC1 w chromosomie 15, którego uszkodzenie zwiększa prawdopodobieństwo dysleksji. Wiadomo jednak, że nie jest to jedyny gen odpowiedzialny za tę wadę. Inne badania wskazują na gen występujący w chromosomie 6. Neurolodzy twierdzą, że dysleksja może być efektem spowodowanych niedotlenieniem mikro urazów mózgu, do których dochodzi podczas przedłużającego się lub powikłanego porodu. Wyniki tych badań nie są jednak przekonujące i aktualnie naukowcy raczej skłaniają się ku czynnikom genetycznym. Wiadomo też, że problemy z czytaniem i pisaniem częściej mają dzieci, które w niemowlęctwie nie raczkowały, czyli nie ćwiczyły naprzemiennych ruchów rąk i nóg stymulujących rozwój kory mózgowej, dzieci o nieustalonej lub skrzyżowanej lateralizacji (oburęczne lub takie, u których dominuje, np. prawa ręka i lewe oko).

Na czym polega dysleksja?

Dziecku z dysleksją mylą się kształty i dźwięki, ma kłopoty z koordynacją ruchów oraz ustaleniem kierunków. Dlatego zamienia podobne do siebie litery i cyfry, np. „d” i „b”, „1” i „7” (lub pisze je jak w odbiciu lustrzanym) i podobne brzmieniowo głoski „o” i „ą” (np. w wyrazie „wziął”), raz pisze od lewej do prawej, raz od prawej do lewej, przestawia sylaby w czytanych wyrazach. Z dysleksją wiąże się dysortografia – trudności w opanowaniu poprawnej pisowni, dysgrafia, czyli tzw. brzydkie pismo oraz (jej podłożem są trudności motoryczne) oraz dyskalkulia oznaczająca trudności z liczeniem.

Oprócz błędów w zeszytach i problemów z czytaniem pojawiają się też problemy z odróżnianiem strony prawej od lewej, kłopoty z zapamiętywaniem dni tygodnia, pór roku, piosenek, wierszyków, trudności z zapinaniem guzików, sznurowaniem butów, posługiwaniem się sztućcami, nauką jazdy na rowerze, grą w piłkę, budowaniem z klocków, układaniem puzzli.

Co powinno dać do myślenia?

Uzyskanie opinii psychologicznej jest bardzo ważne, ponieważ zgodnie z Rozporządzeniem ministra edukacji narodowej z 21 III 2001 roku, zmienione 4 IV 2002 r. (Dz.U. nr 29/2001, p. 323 z późniejszymi zmianami) uczniowie ze zdiagnozowana dysleksją mają prawo do dostosowania  form i metod pracy do indywidualnych potrzeb psychofizycznych  i edukacyjnych. Ponadto mają prawo do przystąpienia do egzaminów zewnętrznych na dogodnych warunkach, które ustala dyrektor Centralnej Komisji Edukacyjnej i między innymi skorzystać z: wydłużenia czasu egzaminu o połowę, czytania zadań na głos przez nauczyciela, pisania w oddzielnej sali, zmiany czcionki wydruku w arkuszu pytań, pisania drukowanymi literami oraz zaznaczania odpowiedzi bezpośrednio na arkuszach, bez przepisywania pytań.

Co możesz zrobić dla dziecka z dysleksją?

W domu zachęcaj dziecko do zabawy układankami i puzzlami. Rozwijają zdolność do analizy i syntezy wzrokowej. Nie musisz codziennie kupować nowych. Wystarczy ładną ilustrację nakleić na karton i pociąć na części (im mniejsze dziecko, tym większe powinny być elementy układanki) i puzzle gotowe! Kup albo poszukaj w Internecie zabaw typu: połącz kropki, narysuj po śladzie, obrysuj oraz labiryntów i łamigłówek w rodzaju obrazkowe sudoku. Graj z dzieckiem w piłkę. Układajcie rymowanki (np. gdy na spacerze widzicie górę, szukajcie do niej prostych rymów typu góra-rura-chmura), głoskujcie (np. r-y-b-a). Więcej zabaw na pewno podsunie ci terapeuta.

Gdzie szukać pomocy?

U szkolnego psychologa, w poradniach psychologiczno-pedagogicznych w całej Polsce. Adresy placówek rekomendowanych przez Polskie Towarzystwo Dysleksji znajdziesz na stronie http://www.ptd.edu.pl/kontakt.html w zakładce „O nas”.

Sprawdź też, jak oswoić lęk przed szkołą.


Konsultacja: Ewa Zbierska, psycholog, diagnosta specyficznych trudności w nauce, dyrektor Niepublicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej Lamia, najdłużej działającej placówki tego typu w Poznaniu.

20.02.2019
Depresja? Ten problem nie dotyczy mojego dziecka. Tak myśli wielu rodziców. Tymczasem, jak podkreślają psychiatrzy, depresja u nastolatków jest najgroźniejsza, bo często niewidoczna dla otoczenia, mylona z buntem lub złym zachowaniem. Rodzice nie zauważają, że ich dziecko zmaga się z poważnym problemem, nie wiedzą też, na jakie objawy zwrócić uwagę… Efekt? W 2017 roku 730 młodych […]
30.01.2019
Szkoła tylko dla zdrowych. Niepełnosprawne dzieci zamyka się w domu. Bezduszne rozporządzenie MEN obowiązuje od zeszłego roku. Jak pomóc zdesperowanym rodzicom i ich chorym dzieciom, by jednak miały prawo uczyć się (także życia) wraz z rówieśnikami? Wszystko zależy od orzeczenia o potrzebie konkretnego kształcenia – tłumaczy psycholog Renata Marciniak.
19.01.2019
Gdy w domu pojawia się niemowlę, świat często przewraca się do góry nogami. Aby nie dać się zaskoczyć nieoczekiwanym sytuacjom, młoda mama powinna zawczasu zaopatrzyć się w produkty lecznicze niezbędne w domowej apteczce, przydatne w przypadku różnych dolegliwości malucha.
14.11.2018
Skoro regularne ćwiczenia fizyczne wzmacniają mięśnie ciała, to dlaczego nie zacząć  stosować też ćwiczeń poprawiających kondycję i wygląd twarzy oraz szyi? Sprawdź, na czym polega joga twarzy! Konsultacja: Olga Szemley twórczyni autorskiej metody ćwiczeń oraz Iwona Kwaśny i Anna Filipowicz – instruktorki z Yogattractive, http://yogattractive.com/.
09.06.2018
W tropikach nawet jedno ukąszenie komara bywa niebezpieczne – grozi zachorowaniem na malarię. W naszej strefie klimatycznej ta choroba nie występuje, ale ukąszenia owadów czy kleszczy mogą doprowadzić do wystąpienia reakcji alergicznej, zakażenia boreliozą lub kleszczowym zapaleniem mózgu. Poznaj skuteczne sposoby na to, by się ochronić przed tymi małymi, ale groźnymi insektami.
18.10.2018
Czy wyrzucasz dżem czy ser z małą ilością pleśni? Czy tylko zdejmujesz ją z wierzchu, a resztę zjadasz? Może myślisz, że reszta potrawy jest bezpieczna i możesz podać ją sobie oraz ludziom na których Ci zależy. Nic bardziej mylnego! Nie truj siebie i bliskich.