Jak pomóc osobie w rozpaczy?

Pierwsza pomoc bywa niezbędna nie tylko wówczas gdy ktoś doznał poważnych obrażeń fizycznych, ale także psychicznych. Czy wiesz co robić, gdy widzisz, że ktoś przeżywa załamanie nerwowe czy pogrąża się w rozpaczy? Jeśli nie, to warto się tego nauczyć, bo tak samo jak masaż serca czy sztuczne oddychanie, może uratować komuś życie! Konsultacja merytoryczna: Natalia Liszewska, psychoterapeuta z Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu oraz Instytutu Terapii Poznawczo Behawioralnej.
Jak pomóc osobie z depresją?

Większość z nas wie, jak zareagować, gdy w naszej obecności ktoś zasłabnie, ulegnie wypadkowi czy straci przytomność. Zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej uczymy się w szkole, a dodatkowo też na przykład na kursie prawa jazdy. Sprawa wygląda zupełnie inaczej, gdy ktoś wymaga nagłego wsparcia psychologicznego. Możesz w ogóle nie zorientować się, że trzeba takiej osobie  pomóc albo nie wiedzieć, jak to zrobić. Tego uczy się wyłącznie lekarzy i psychoterapeutów, a przeciętny zjadacz chleba nie ma o tym bladego pojęcia. A szkoda, bo brak podstawowej wiedzy w tym zakresie może kosztować czyjeś życie.

Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowi (WHO) co czwarta osoba na świecie na jakimś etapie życia doświadcza poważnych problemów psychicznych. Nawet jeśli ty ich unikniesz, mogą spotkać kogoś z twojego otoczenia – rodziców, rodzeństwo, dzieci, przyjaciół lub współpracowników. Jak rozpoznać, że ktoś właśnie przechodzi kryzys psychiczny? Jak pomóc osobie z depresją?

Z pozoru wszystko jest w porządku

To znacznie trudniejsze niż w przypadku osoby wymagającej pierwszej pomocy medycznej. Ktoś, kto przeżywa kryzys psychologiczny nie krzyczy z bólu, nie krwawi, nie mdleje. Na pierwszy rzut oka wszystko jest w porządku, tyle że taka osoba często bywa smutna. Może brakować jej energii, by uporać się z codziennymi obowiązkami, takimi jak sprzątanie czy gotowanie. Specjaliści twierdzą, że jednym z objawów kryzysu jest bezsenność, której efektem jest zmiana rytmu dnia: czuwanie w nocy i poranne trudności ze wstaniem.

Pretensje tylko pogarszają sprawę

Problem w tym, że choć takie symptomy powinny skłonić otoczenie do okazania troski, często są odbierane jako przejaw lenistwa i piętnowane. Atmosfera wokół osoby potrzebującej pomocy gęstnieje, dochodzi do spięć i kłótni. Jest o nie tym łatwiej, że osoby w kryzysie często bywają poirytowane. Człowiek znajdujący się na skraju załamania nerwowego i tak czuje się nierozumiany i samotny. Wymówki ze strony otoczenia tylko potęgują jego poczucie wyobcowania. Jeżeli kłopoty, które przyczyniły się do pogorszenia nastroju nasilą się (o co nietrudno, bo osoby przeżywające kryzys nie są w stanie stawić im czoła), wówczas mogą pojawić się myśli samobójcze. Czy można temu zapobiec?

Jak pomóc osobie z depresją - rozmowa z psychologiem.

Temat z reguły wypływa wcześniej

Większość osób, których bliski, przyjaciel lub znajomy targnął się na własne życie, twierdzi, że nic nie zapowiadało tragedii. Tymczasem badania pokazują, że planujący samobójstwo z reguły w jakiś sposób komunikuje otoczeniu swoje zamiary. Niektórzy mówią wprost, np. „Już brakuje mi sił. Chyba ze sobą skończę”, „Dalej nie dam rady. Chcę umrzeć” inni wysyłają taki sygnał oddając bliskim cenne dla siebie przedmioty, żegnając się z nimi albo pozbywając się swoich rzeczy. Takie zachowania często bywają odbierane jako dziwactwo albo chęć zwrócenia na siebie uwagi, tymczasem najczęściej są wołaniem o pomoc i bardzo wyraźnym sygnałem, że trzeba działać. Jak to zrobić?

Na warunkach potrzebującego

Powiedz delikatnie, że widzisz, iż coś jest nie tak i zapytaj, jak możesz pomóc albo jak moglibyście o tym porozmawiać, by było jej łatwiej. Opowiedz o swoich emocjach: strachu, chęci niesienia pomocy i o bezsilności, gdy chcesz a nie wiesz, jak udzielić jej wsparcia.

Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, weź pod uwagę, że twoja pomoc ma sens, o ile udzielisz jej w taki sposób, w jaki osoba potrzebująca sobie tego życzy. Odbieranie jej możliwości podejmowania decyzji to błąd. I tak ma poczucie utraty kontroli nad własnym życiem, a to nie służy równowadze psychicznej. Dlatego bądź uważna i słuchaj tego, co mówi druga strona. Może oczekiwać wsparcia, ale też odmówić pomocy. I ma do tego prawo! Niektórzy wolą cierpieć w samotności i radzić sobie w pojedynkę. Trzeba to uszanować.

Łatwiej dać, trudniej przyjąć

W przypadku pomocy ważne jest nie tylko to, czy my jesteśmy w stanie ją zaoferować, ale przede wszystkim to, czy osoba potrzebująca jest w stanie ją od nas przyjąć. Dlatego najlepiej powierzyć to zadanie psychologowi lub psychoterapeucie, który – w przeciwieństwie do rodziny czy bliskich – nie jest uwikłany w żadne relacje. To bardzo ułatwia sprawę.

Osobie w kryzysie warto zasugerować, że powinna udać się do specjalisty, a jeśli nie chce tego zrobić, zwrócić się do niego samodzielnie. W przypadku dzieci i nastolatków powinien to być psycholog szkolny, w innych – specjalista z Ośrodka Interwencji Kryzysowej (znajduje się w każdym powiecie i udziela doraźnej pomocy psychologicznej).

Czasem lepiej ugryźć się w język

Udzielanie pomocy psychologicznej przypomina stąpanie po grząskim gruncie. Łatwo o fałszywy krok, który może pogorszyć samopoczucie osoby potrzebującej wsparcia. Dlatego nawet jeśli uważasz, że to w jakiej sytuacji się znalazła, jest logicznym następstwem jej poczynań, nie mów jej tego. I bez tego źle się czuje. Nie wytykaj błędów, nie krytykuj. Jeśli nie zostaniesz wyraźnie o to poproszona, nie doradzaj, nie udzielaj wskazówek, nie wyrażaj własnych opinii, nie podsuwaj pomysłów. To irytujące! Nie minimalizuj cierpienia. Czasem aż ciśnie się na usta: „Nie przejmuj się, inni mają gorzej”… Tyle że to kompletnie bez znaczenia. To, że inni cierpią, nie sprawia, że my czujemy się lepiej.

Jak pomóc osobie z depresją - rozmowa z bliską osobą.

Czerwona lampka

Jeśli ktoś z twojego bliskiego otoczenia wspomina o samobójstwie, poczekaj na sprzyjający moment i dopytaj o szczegóły, np. „Powiedziałaś ostatnio coś, co bardzo mnie zaniepokoiło. Nie wiem, jak to rozumieć”. Często unikamy tego tematu, nie chcąc wywoływać wilka z lasu. Specjaliści twierdzą, że to błąd. Rozmowa przynosi bowiem cierpiącemu ulgę. Udawanie, że temat nie istnieje jest złym pomysłem, bo zwiększa dystans, a wraz z nim poczucie samotności i wyobcowania. Jeżeli otrzymasz sygnał, że dana osoba zamierza odebrać sobie życie, natychmiast powiadom o tym pogotowie i policję.

Ważne!

Jak pomóc osobie z depresją, gdy nie chce ona rozmawiać?

Jeśli jesteś w pobliżu roztrzęsionej osoby, ale nie wiesz, co powiedzieć, albo widzisz, że nie ma ona ochoty na rozmowę, warto zrobić dla niej coś prostego: zaparzyć herbatę, okryć nogi kocem albo po prostu usiąść obok i potrzymać za rękę (albo nie trzymać tylko po prostu być). Taki prosty, ludzki gest jest czasami ważniejszy niż słowa!

Więcej o depresji przeczytasz TUTAJ.

29.10.2018
Nagle ktoś podczas rozmowy z tobą zaczyna mieć problemy z mówieniem, opada mu kącik ust, być może bezwładna staje się ręka… To może być udar mózgu! Jeśli zareagujesz szybko i prawidłowo, możesz uratować tej osobie życie. Dzisiaj obchodzimy Światowy Dzień Udaru Mózgu – przypominamy więc jak rozpoznać udar mózgu i jak pomóc choremu.
10.11.2018
Starasz się wszystko robić najlepiej jak to możliwe? A zastanawiałaś się, czy zawsze warto? Perfekcjonizm bywa zgubny. Tylko jak tu sobie odpuścić?
15.11.2018
Pierwszym objawem prezbiopii jest zwykle oddalanie oczu od gazety albo książki – by lepiej widzieć, czasem potrzeba czytania w mocniejszym oświetleniu. O tym – jak sobie radzić ze starzeniem się oczu rozmawiamy z okulistką dr Ewą Wojciechowską. Sprawdź, jak dbać o wzrok po czterdziestce.
10.07.2018
Są pyszne, soczyste, zawierają mnóstwo witamin, mikroelementów i przeciwutleniaczy. Ponieważ właśnie zaczął się sezon na jagody, koniecznie z niego skorzystaj! Teraz mają najwięcej cennych składników. Jedz pierogi z jagodami, jagodzianki i koktajle. Nazrywaj też cennych listków – przygotowany z nich napar pomoże przy biegunce.
31.01.2018
Śnieg, lód, śliskie buty, zimą bardzo łatwo o upadek na chodniku. Podczas ferii zimowych niewielkie stłuczki na nartach, sankach czy łyżwach to codzienność. Warto więc skompletować zimową apteczkę homeopatyczną i trzymać w niej kilka fiolek z lekami, dzięki którym nadwerężone tkanki szybciej się zagoją.
26.10.2018
Choć wydaje nam się, że to tylko dziecięcy problem, z powodu pleśniawek często cierpią również dorośli. Jak sobie z nimi radzić? Mówią lekarz medycyny rodzinnej Dorota Łukaszuk i pediatra Joanna Gzik.