Wysokie temperatury, mokry strój kąpielowy, częste kąpiele w basenie czy morzu, podróże i zmiana codziennych nawyków sprawiają, że rośnie ryzyko zakażeń latem. To właśnie wtedy wiele kobiet doświadcza problemów, takich jak infekcje okolic intymnych, zapalenie pęcherza czy grzybicze infekcje intymne. Skąd bierze się ten problem i jak skutecznie chronić naturalną florę bakteryjną?
Spis treści
Mikroflora intymna – nasza naturalna ochrona
Organizm kobiety został wyposażony w bardzo skuteczny system obronny. W pochwie znajdują się bakterie Lactobacillus, które produkują kwas mlekowy i pomagają utrzymać odpowiednio kwaśne środowisko. Dzięki temu naturalna flora bakteryjna chroni przed namnażaniem drobnoustrojów odpowiedzialnych za zakażenia bakteryjne czy zakażenia drożdżakowe, czyli grzybicze infekcje intymne.
Kłopot pojawia się wtedy, kiedy dochodzi do zaburzenia mikrobioty. A wakacyjne warunki wyjątkowo temu sprzyjają: ciepło i wilgoć. Innymi słowy, np. długie przebywanie w mokrym kostiumie kąpielowym, obcisłych szortach czy bieliźnie – podczas upału – mogą zwiększać ryzyko infekcji.
Znaczenie ma też intensywniejsze życie seksualne. Każde współżycie, z punktu widzenia biologii, stanowi wymianę bakterii kochanków. Dlatego wszelkie nowe kontakty intymne, ale też częstsze stosunki seksualne, to ryzyko, że wystąpią infekcje okolic intymnych.
Swoją rolę gra też niedobór snu, odwodnienie czy dieta uboga w produkty wspierające mikrobiotę.
Dlaczego latem częściej pojawiają się infekcje intymne?
Infekcje intymne latem mają więc zwykle kilka nakładających się przyczyn. Z jednej strony – mokry strój kąpielowy oraz obcisła odzież utrudniają wentylację skóry i błon śluzowych. Takie środowisko sprzyja namnażaniu bakterii i grzybów, w tym Candida albicans – drożdżaka odpowiedzialnego za wiele przypadków grzybicy pochwy.
Z drugiej strony – rolę grają również codzienne nawyki. Wiele kobiet przesadza z higieną, sądząc, że w ten sposób lepiej chroni się przed infekcją. Tymczasem nadmierne mycie okolic intymnych: irygacje czy agresywne kosmetyki do higieny intymnej, mogą niszczyć ochronne bakterie. Paradoksalnie więc wzmożona higiena intymna zwiększa ryzyko problemów.
Nie bez znaczenia są też publiczne toalety, wielogodzinne podróże bez możliwości komfortowego zadbania o świeżość okolic intymnych czy niewystarczająca higiena intymna podczas miesiączki. Zbyt rzadka zmiana podpasek i tamponów oraz noszenie nieprzewiewnej bielizny dodatkowo zaburzają równowagę mikrobiologiczną.
Ważne: Przesadna higiena intymna podczas miesiączki… bez miesiączki – jest błędem. Nie zakładajmy tamponu do kąpieli w basenie czy morzu – tylko w celu ochrony pochwy przed drobnoustrojami. Ryzykujemy zaburzenia mikrobioty, która w naturalny sposób jest zabezpieczona przed intruzami z zewnątrz.
Zakażenia intymne – jak rozpoznać pierwsze objawy?
Rozpoznawanie infekcji intymnych nie zawsze jest łatwe, bo symptomy bywają podobne. Najczęstsze objawy infekcji to świąd i pieczenie, pieczenie okolic intymnych, dyskomfort podczas oddawania moczu oraz zmiana koloru wydzieliny. Pojawia się również nieprzyjemny zapach czy uczucie podrażnienia.
Objawy infekcji pochwy zależą od rodzaju drobnoustrojów. Objawy grzybicy pochwy to zwykle silny świąd oraz charakterystyczna biała, grudkowata wydzielina. Z kolei objawy bakteryjnych infekcji intymnych często obejmują szarawą wydzielinę i rybi zapach. Za część takich zakażeń odpowiada bakteria Gardnerella vaginalis.
Bakteryjne infekcje intymne i infekcja bakteryjna pochwy mogą pojawić się także po antybiotykoterapii, która zaburza skład mikrobioty. Towarzyszące infekcjom intymnym objawy ze strony układu moczowego, takie jak ból przy oddawaniu moczu czy częstomocz, mogą wskazywać dodatkowo na infekcje dróg moczowych.
Co sprzyja nawrotom?
Nawracające infekcje intymne bardzo często wynikają z nieusunięcia przyczyny problemu. Jednym z najważniejszych czynników ryzyka infekcji intymnych jest przewlekłe podrażnianie śluzówki. Sprzyjające infekcjom intymnym są także: niedostateczne nawodnienie organizmu, przetrzymywanie moczu w pęcherzu, zaparcia oraz noszenie ciasnej syntetycznej odzieży.
Znaczenie ma również współżycie seksualne. Każdy kontakt seksualny oznacza wymianę mikroorganizmów partnerów. Dlatego po stosunku warto się wysiusiać – pomaga to wypłukać bakterie z okolic cewki moczowej i zmniejsza ryzyko rozwoju zapalenia pęcherza. To ważne, bo infekcje dróg moczowych częściej dotyczą kobiet ze względu na krótszą cewkę moczową. Bakterie Escherichia coli łatwiej przemieszczają się do pęcherza. Dlatego tak ważne są zasady higieny intymnej, odpowiednie nawodnienie organizmu oraz regularne opróżnianie pęcherza.
Higiena – mniej znaczy więcej
Prawidłowa higiena intymna nie wymaga skomplikowanych rytuałów. Najważniejsze jest delikatne mycie okolic intymnych letnią wodą lub łagodnym preparatem o odpowiednim pH. Preparaty do higieny intymnej powinny być pozbawione silnych substancji zapachowych i drażniących detergentów.
Ważne jest także dokładne, ale delikatne osuszanie okolic intymnych po kąpieli. Wilgoć sprzyja namnażaniu drobnoustrojów. Dlatego warto jak najszybciej zmieniać mokry strój kąpielowy na suchą odzież.
Ważne: Ginekolodzy radzą też, by nasza codzienna higiena miejsc intymnych oznaczała osuszanie okolic intymnych papierowym ręcznikiem – jako działanie profilaktyczne. Mokry materiał frotowego materiału to dobre siedlisko dla drobnoustrojów.
Ogromne znaczenie ma bielizna przewiewna i odzież. Najlepiej sprawdza się bielizna z naturalnych materiałów – przede wszystkim z bawełny. A ubranie – z lnu. Zapewniają odpowiedni przepływ powietrza i pomagają utrzymać świeżość okolic intymnych – podczas letnich temperatur.
Czy probiotyki pomagają?
Coraz więcej badań wskazuje, że stosowanie probiotyków może wspierać odbudowę mikrobioty po infekcjach i antybiotykoterapii. Probiotyki ginekologiczne zawierające szczepy Lactobacillus pomagają utrzymać prawidłowe pH pochwy i wspierać naturalne mechanizmy obronne.
Warto pamiętać, że skuteczność zwiększa także dieta bogata w probiotyki – a precyzyjniej – dieta wspierająca mikrobiotę. To przede wszystkim fermentowane produkty mleczne, kiszonki, kombucha, błonnik. Wspierają mikrobiotę jelitową, która ma wpływ również na zdrowie intymne.
Domowe sposoby i leczenie
Leczenie infekcji intymnych zależy od przyczyny problemu. W lekkich przypadkach pomocne bywają preparaty dostępne bez recepty – globulki dopochwowe, żele z kwasem mlekowym czy środki łagodzące podrażnienia. Jeśli jednak objawy utrzymują się dłużej niż kilka dni, konieczna jest wizyta u ginekologa.
Nie warto leczyć się wyłącznie na własną rękę, bo objawy różnych infekcji bywają podobne, a niewłaściwe leczenie może nasilić problem. Dotyczy to szczególnie sytuacji, kiedy pojawiają się nawracające infekcje intymne lub częste infekcje dróg moczowych.
W przypadku problemów z pęcherzem ważne jest intensywne nawodnienie organizmu. Picie dużej ilości wody pomaga wypłukiwać bakterie. Pomocne może być też stosowanie ciepłych okładów na okolice pęcherza (podbrzusze).
Niektóre kobiety sięgają także po naturalne metody wspierające leczenie, jak nasiadówki, w których głównym składnikiem jest szałwia lekarska – o działaniu łagodzącym. Szałwia lekarska jest cennym wsparciem , bo działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i ściągająco, dzięki czemu szybko przynosi ulgę w uczuciu świądu. Zmniejsza pieczenie okolic intymnych.
Czy żurawina pomoże na zapalenie pęcherza?
Wokół profilaktyki infekcji dróg moczowych narosło wiele mitów. I tak, np. żurawina nie „odkaża” dróg moczowych – jej działanie polega głównie na utrudnianiu bakteriom przyczepiania się do ścian pęcherza. Nadmierne zakwaszanie moczu może natomiast podrażniać cewkę moczową i nie zawsze jest korzystne podczas antybiotykoterapii.
W profilaktyce nawracających infekcji intymnych coraz częściej wykorzystuje się inne substancje zmniejszające adhezyjność (czyli przyczepność) bakterii, np.: D-mannozę, berberynę, arbutynę czy korzeń mącznicy. Pomocne bywają także doustne preparaty wspierające odporność na bakterie odpowiedzialne za zakażenia bakteryjne układu moczowego, zwłaszcza Escherichia coli.
Jak zmniejszyć ryzyko infekcji podczas urlopu?
Profilaktyka nie musi oznaczać rezygnacji z wakacyjnych przyjemności. Wystarczy kilka prostych zasad:
- nie siedź długo w mokrym stroju kąpielowym,
- pij odpowiednią ilość wody,
- nie przetrzymuj moczu,
- wybieraj bieliznę przewiewną,
- stosuj delikatne preparaty do higieny intymnej,
- unikaj agresywnych irygacji,
- pamiętaj o zmianie podpasek i tamponów,
- po kąpieli zadbaj o osuszanie okolic intymnych,
- po stosunku oddaj mocz.
Szczególnie łatwo o infekcje intymne latem, ale rozsądna profilaktyka pozwala znacząco ograniczyć ryzyko problemów. Bo wakacje naprawdę lepiej spędzać na plaży niż w kolejce do apteki lub gabinetu lekarskiego.
Q&A: infekcje intymne latem – najczęstsze pytania
Dlaczego infekcje intymne latem pojawiają się częściej?
Infekcje intymne latem częściej rozwijają się z powodu wysokiej temperatury, wilgoci i noszenia ciasnej odzieży. Mokry strój kąpielowy, syntetyczna bielizna czy długie siedzenie w wilgotnym ubraniu zwiększa ryzyko podrażnień i zaburza naturalną florę bakteryjną. To właśnie takie warunki są szczególnie sprzyjające infekcjom intymnym.
Jakie są najczęstsze objawy infekcji intymnych?
Do najczęstszych dolegliwości należą świąd i pieczenie, dyskomfort podczas oddawania moczu, nieprzyjemny zapach oraz zmiana koloru wydzieliny. Objawy infekcji intymnych bywają podobne, dlatego ważne jest odpowiednie rozpoznawanie infekcji intymnych.
Jak odróżnić objawy grzybicy pochwy od infekcji bakteryjnej?
Objawy grzybicy pochwy to zwykle silny świąd, pieczenie oraz biała, grudkowata wydzielina. Za wiele takich problemów odpowiada drożdżak Candida albicans. Z kolei objawy bakteryjnych infekcji intymnych obejmują często szarą wydzielinę i rybi zapach. Typowa infekcja bakteryjna pochwy może być związana z obecnością bakterii Gardnerella vaginalis.
Co zwiększa ryzyko zakażeń latem?
Ryzyko zakażeń latem zwiększają przede wszystkim: wzmożona higiena intymna, częste irygacje, agresywne kosmetyki do higieny intymnej, a także niedostateczne osuszanie okolic intymnych po kąpieli. Problemem bywają również publiczne toalety, długie podróże oraz zbyt rzadka zmiana podpasek i tamponów.
Czy higiena miejsc intymnych może zaszkodzić?
Tak. Nadmierna higiena miejsc intymnych może prowadzić do zaburzenia mikrobioty i osłabienia ochronnych bakterii Lactobacillus. Dlatego najlepsza jest prawidłowa higiena intymna oparta na delikatnym myciu okolic intymnych oraz stosowaniu łagodnych preparatów do higieny intymnej.
Jak zmniejszyć ryzyko infekcji intymnych na wakacjach?
Warto wybierać bieliznę przewiewną oraz bieliznę z naturalnych materiałów, unikać długiego noszenia mokrego kostiumu i dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Ważne są także podstawowe zasady higieny intymnej, szczególnie podczas podróży i plażowania.
Czy probiotyki pomagają przy infekcjach intymnych?
Coraz więcej badań wskazuje, że stosowanie probiotyków wspiera odbudowę mikroflory po antybiotykoterapii. Probiotyki ginekologiczne mogą wspomagać ochronę przed nawrotami problemów, jak bakteryjne infekcje intymne czy zakażenia drożdżakowe. Korzystnie działa także dieta bogata w probiotyki.
Kiedy potrzebna jest wizyta u ginekologa?
Jeśli objawy infekcji pochwy utrzymują się kilka dni, nasilają się lub pojawiają się nawracające infekcje intymne, konieczna jest wizyta u ginekologa. Specjalista dobierze odpowiednie leczenie infekcji intymnych i oceni, czy problem nie obejmuje także pęcherza czy dróg moczowych.
Czy infekcje intymne mogą być związane z pęcherzem?
Tak. Towarzyszące infekcjom intymnym objawy, jak pieczenie przy oddawaniu moczu czy częstomocz, mogą oznaczać także infekcje dróg moczowych lub zapalenie pęcherza. Problem ten częściej dotyczy kobiet, ponieważ ich budowa anatomiczna ułatwia przemieszczanie bakterii do pęcherza.
Czy istnieją naturalne sposoby wspierające leczenie?
W łagodzeniu objawów pomocne bywają odpowiednie nawodnienie, odpoczynek oraz naturalne preparaty wspierające organizm. Pomocne bywają również nasiadówki z ziół, takich jak szałwia lekarska, która działa łagodząco i przeciwzapalnie.
Źródła:
- Dębski P. i wsp., „Nawracające zakażenia układu moczowego u kobiet”, Medycyna Praktyczna. Dostęp online: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.14.8.2.
- European Association of Urology (EAU), Guidelines on Urological Infections. Dostęp online: https://uroweb.org/guidelines/urological-infections
- Kranjčec B., Papeš D., Altarac S., D-mannose powder for prophylaxis of recurrent urinary tract infections in women, „World Journal of Urology”, 2014. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23633128/
- Fu Z. i wsp., Cranberry Reduces the Risk of Urinary Tract Infection Recurrence in Otherwise Healthy Women, „The Journal of Nutrition”, 2017. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29046404/
- Narodowy Program Ochrony Antybiotyków, Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki zakażeń układu moczowego. Dostęp online: https://antybiotyki.edu.pl/wp-content/uploads/Rekomendacje/uklmoczowyinternet.pdf
- Polskie Towarzystwo Urologiczne, Wytyczne dotyczące zakażeń układu moczowego. Dostęp online: https://pturol.org.pl/docs/wytyczne_ptu_2.pdf
