Sól – jak wybrać tę najzdrowszą?

W dawnych czasach sól była cenniejsza od złota. Dziś kupisz ją w każdym sklepie i to w wielu odmianach. Ostatnio ogromną popularnością cieszą się egzotyczne odmiany, np. himalajska różowa i czarna - czy zasłużenie? Sprawdź, czym różnią się od rodzimej soli i czy istnieje coś takiego jak zdrowa sól.

Sól kuchenna to obecnie najpowszechniej stosowana przyprawa. Nie tylko podkreśla smak potraw, ale również przedłuża ich świeżość. W starożytności czy średniowieczu, gdy była bardzo droga – używano jej z rozwagą. Dziś umiar jest niepotrzebny, bo wydobywana i warzona na masową skalę, kosztuje niewiele. Lecz nadal wskazany! Sól nie bez powodu nazywana jest “białą śmiercią”. Choć bez jej podstawowych składników – sodu i potasu, nie da się żyć, liczne badania potwierdziły niekorzystny wpływ nadmiaru sodu w diecie na zdrowie. Podnosi on ciśnienie tętnicze krwi, przyczyniając się do chorób układu krążenia, a w konsekwencji m.in. do zawału serca i udaru mózgu. Niektóre badania wskazują na związek nadużywania soli z rozwojem raka żołądka. Wpływa ona również niekorzystnie na wątrobę i nerki oraz zwiększa ryzyko osteoporozy.

Zła prasa soli sprawia, że promuje się jej “zdrowsze” odmiany. Czy faktycznie są one lepsze od zwykłych białych kryształków? Sprawdź i pamiętaj, aby zawsze dokładnie czytać etykiety.

Sól warzona 

Ta odmiana wciąż króluje w sklepach. Jest to sól kamienna oczyszczona w procesie warzenia, czyli płukania i odparowywania wody z soli kamiennej. Dzięki temu zyskuje nieskazitelną biel i intensywny smak, bez gorzkawych nut. Składa się w 99.9 proc. z chlorku sodu (NaCl). W wielu krajach – również w Polsce – wzbogaca się ją jodem, co ma na celu zapobieganie chorobom tarczycy. Taka sól jest niemal pozbawiona innych składników mineralnych, za to może zawierać substancje przeciwzbrylające.

Sól himalajska

To różowawa sól kamienna, wydobywana w Pakistańskim stanie Pendżab, w Górach Słonych. Nie leży on w bezpośrednim sąsiedztwie Himalajów, więc nazwa ma niewiele wspólnego z rzeczywistością. Sama sól również nie jest tak wyjątkowa, jak przedstawiają ją spece od marketingu. Niemal nie różni się składem i wyglądem od soli kłodawskiej. Oba rodzaje mają 94-97 proc. NaCl. Co ciekawe, zawierają nieco więcej jodu niż morska, lecz poza tym mają podobny skład. I nic dziwnego – współczesne pokłady soli kamiennej to przecież nic innego, jak skamieniałe osady z prastarych oceanów i mórz.

Czy sól himalajska jest zdrowa?

Zarówno sól himalajska, jak kłodawska mogą mieć szarawe lub różowe zabarwienie – to drugie oznacza, że zawierają sporo żelaza. Ale uwaga! Nieoczyszczona sól himalajska może też zawierać śladowe ilości pierwiastków toksycznych – m.in. rtęci, ołowiu i aluminium (w kłodawskiej ich nie stwierdzono).

Sól morska

Powstaje przez odparowywanie wody z mórz lub słonych jezior, gromadzonej w specjalnych zbiornikach – tzw. salinach. Gdy woda odparuje, zbiera się powstały na dnie osad. Można to robić za pomocą maszyn lub ręcznie – nie wpływa to na skład soli, ale za to na cenę – owszem (ręcznie zbierana sól, jak łatwo się domyślić) jest dużo droższa. Sól morska zawiera więcej makro- i mikroelementów, wciąż jednak jej głównym składnikiem jest chlorek sodu (ok. 97 proc.). Pozostałe składniki mineralne to zwykle chrom, wapń, magnez, żelazo, miedź, jod, cynk, fluor. Ich zawartość waha się w zależności od miejsca pozyskiwania soli, jednak wciąż są to ilości śladowe. Zalecana dzienna dawka soli (5 g) dostarcza mniej niż 10 proc. dziennie cennych składników, a w większości przypadków jest to mniej niż… 1 proc.! Reklamowanie jej (a także każdej innej soli) jako zdrowszej alternatywy dla warzonej jest więc nieuzasadnione. Żeby uznać jakiś produkt za istotne źródło cennych dla zdrowia substancji, musi on zawierać co najmniej 15 proc. zalecanej dawki dziennej.

Czarna sól himalajska

Pochodzi głównie z kopalni w Indiach, Nepalu i Bangladeszu. Jej skład podobny jest do soli różowej, jednak ma ona również sporo siarczanów. Czarny, a właściwie różowo-szarawy kolor przyprawa zawdzięcza prażeniu z dodatkiem węgla drzewnego. Jest ceniona, zwłaszcza przez wegan, ze względu na swój wyjątkowy smak i zapach… jajek, który nadają jej związki siarki. W medycynie ajurwedyjskiej  kala namak (bo tak brzmi jej oryginalna nazwa) stosuje się do leczenia wzdęć i problemów trawiennych, a także do oczyszczających kąpieli.

Sól potasowa

Naturalnie występująca sól potasowa to skała składająca się z chlorku potasu (KCl) z domieszką chlorku sodu (NaCl). Ma gorzki smak i jest stosowana głównie jako nawóz. Przyprawa, którą możesz kupić w sklepach spożywczych, to sól warzona lub morska o obniżonej zawartości sodu (ma go ponad 20 proc. mniej niż tradycyjna sól) i dodatku potasu, a często również magnezu i jodu. Polecana jest osobom z nadciśnieniem, nie oznacza to jednak, że można jej nadużywać.

Bez względu na to, jaką sól wybierzesz, nie przekraczaj zalecanej dawki dziennej, która wynosi 5 g dziennie. To płaska łyżeczka od herbaty. Ale uwaga! Nie znaczy to, że możesz bezkarnie dodawać aż tyle do potraw na talerzu. Jeśli nie pieczesz wędlin i chleba w domu, licz się z tym, że większość soli dostarczasz sobie, jedząc gotowe produkty. Dlatego ziemniaki i inne warzywa sól z umiarem. Niektórzy dietetycy zalecają nawet, by w ogóle nie stawiać na stole solniczki.

Warto wiedzieć:

  • Nie spotkasz na rynku soli morskiej z Bałtyku. Nasze morze jest na tyle nisko zasolone, że pozyskiwanie z niego białych kryształków jest nieopłacalne. Większość soli morskiej na polskim rynku pochodzi z Francji.
  • Za najzdrowszą uznaje się sól kamienną naturalną. W przeciwieństwie do warzonej jest nieoczyszczona (jest to zmielona skała,a nie produkt odparowany z solanki) i nie zawiera substancji przeciwzbrylających. Ale uwaga! Nie ma ona również dodatku jodu (tylko ten występujący naturalnie). Podobno jest ona najlepsza do kiszenia ogórków. Mała zawartość jodu sprawia, że warzywa pozostają jędrne, a brak przecwizbrylaczy – że nie na dnie nie powstaje mętny osad.
  • W sklepach dostępna jest nie tylko sól w postaci proszku czy kryształków, a ale także płatków. Używa się jej zwykle do dekorowania potraw.

 

05.06.2019
Najbardziej szlachetna i najzdrowsza jest czekolada gorzka. Najlepiej, by oprócz kakao – w ilości minimum 60% – znajdowało się w niej tylko masło kakaowe i cukier. 
29.08.2019
Hit letniego menu. Zielone, żółte i fioletowe strąki – idealny dodatek do obiadu i świetna superzdrowa przekąska dobra dla dbających o linię, diabetyków, chorych na serce, kobiet w ciąży i w okresie menopauzy oraz osób zagrożonych nowotworami.
09.08.2019
Karczochy są bardzo popularne we Włoszech. Można je zjeść w sałatkach, na pizzy, w zupie. Są nie tylko pyszne, ale także bardzo zdrowe. Pojawiają się co prawda także w naszych sklepach, ale zwykle są uznawane za drogie i zbyt ekstrawaganckie. A wszystko dlatego, że niewiele osób właściwie wie jak przyrządzać karczochy i jak je jeść. […]
05.03.2018
Chcesz być mistrzem w kuchni? Gotuj smacznie, ale przede wszystkim zdrowo. Nie bój się tłuszczów, bo to zdrowe paliwo dla ciała. Poznaj jednak ich właściwości. Jak dobrze wybrać tłuszcze? Na czym smażyć i gotować podpowiada Mateusz Ostręga z kliniki dietetycznej Ajwen.
04.04.2019
Wszystko zawsze ma gdzieś swój początek. Tak było i z homeopatią, której odkrywcą i gorliwym krzewicielem był genialny lekarz niemieckiego pochodzenia Samuel Hahnemann. Co to ma jednak wspólnego z lekiem homeopatycznym China rubra? Ano tyle, że to od niej zaczęła się przygoda Hahnemanna z homeopatią i na podwalinach tych doświadczeń powstała i rozwinęła się nowa […]
15.05.2019
Pewna 30-letnia Brytyjka przeżyła wstrząs, gdy dowiedziała się, że nie uda jej się zajść w planowaną ciążę, bo 5 lat wcześniej przekwitła. Według naukowców zdarza się to jednej kobiecie na tysiąc, a jedna na sto przejdzie menopauzę przed czterdziestką. I coraz więcej tuż po czterdziestce. Przedwczesna menopauza dotyka coraz większej liczby kobiet. Czy można temu […]