Warto już od samego początku sezonu jesienno-zimowego zadbać o wzmocnienie naturalnej odporności. Jak skutecznie wzmacniać organizm jesienią, korzystając z tego, co oferuje natura?
Spis treści
Dlaczego jesienią częściej chorujemy?
Nie bez powodu mówi się, że jesień sprzyja przeziębieniu. Zamknięte pomieszczenia, krótsze dni, mało słońca i ruchu na świeżym powietrzu, wysuszone przez ogrzewanie śluzówki nosa i gardła, zmęczenie – to czynniki, które ułatwiają rozwój infekcji.
Nawracające jesienne przeziębienia często skłaniają do przyjrzenia się codziennemu stylowi życia. Warto się zastanowić, jak budować odporność organizmu i jak skutecznie wzmacniać organizm, aby zachować zdrowie i dobrą formę przez cały sezon.
Dieta – fundament wzmacniania odporności
Podstawą odporności jest zbilansowana dieta, bogata w warzywa, owoce, źródła pełnowartościowego białka i zdrowych tłuszczów, rośliny strączkowe, orzechy i nasiona. Szczególnie ważne są naturalne źródła witaminy C, która uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.
Witamina C występuje między innymi w natce pietruszki, czerwonej papryce, czarnej porzeczce, kiwi, dzikiej róży, owocach cytrusowych, jarmużu, brokułach, brukselce. Nie trzeba przyjmować bardzo dużych dawek tej witaminy, lecz zadbać o jej regularną podaż.
Warto zwrócić uwagę również na witaminę D, która odgrywa istotną rolę w regulowaniu odpowiedzi immunologicznej. W polskich warunkach klimatycznych w okresie jesienno-zimowym warto rozważyć suplementację witaminy D, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi wieku i indywidualnych potrzeb.
Ważne są również cynk, selen, żelazo i witamina A, które także wspierają kondycję układu odpornościowego w okresie jesieni.
Nie zapominajmy o jelitach. Zamieszkująca je mikrobiota jest niezbędna, aby skutecznie budować odporność organizmu, ponieważ jest odpowiedzialna za niemal 80% naszej odpowiedzi immunologicznej! Sprawne funkcjonowanie układu odpornościowego zależy zatem od dobrej kondycji przewodu pokarmowego i obecności w nim szczepów pożytecznych bakterii.
Dlatego warto sięgać po kiszonki, takie jak kapusta, ogórki, buraki kiszone, naturalne fermentowane produkty mleczne oraz produkty bogate w błonnik. Przy niewystarczającej podaży tych produktów w diecie, warto się suplementować odpowiednio dobranym probiotykiem.
Zioła – wzmocnienie naturalnej odporności
Rośliny lecznicze od wieków zajmują ważne miejsce w naturalnym stymulowaniu układu odpornościowego. Niektóre z nich są wyjątkowo przydatne w okresie jesieni.
Lipa i czarny bez
Napar z lipy tradycyjnie wykorzystuje się przy gorączce, dreszczach i pierwszych objawach infekcji. Działa rozgrzewająco, napotnie, a co za tym idzie, również przeciwgorączkowo. Ciepły napój nawilża gardło i działa kojąco na podrażnione suchym kaszlem śluzówki. Ponadto poprawia funkcjonowanie układu odpornościowego i wzmacnia naturalne siły obronne.
Jeśli chodzi o czarny bez, to wykorzystujemy jego kwiaty oraz owoce. Po napary lub syropy szczególnie z kwiatów czarnego bzu warto sięgać w okresie obniżenia odporności organizmu. Wskazane są zarówno profilaktycznie – w czasie zwiększonych zakażeń, jak i w czasie istniejącej infekcji. Czarny bez wspiera naturalną odporność, łagodzi kaszel i działa przeciwwirusowo.
Jeżówka
Jeżówka purpurowa od razu kojarzy nam się ze wzmacnianiem odporności. Stosuje się ją w okresach zwiększonej zachorowalności oraz przy pierwszych objawach przeziębienia. Jest wskazana u dorosłych i dzieci powyżej 7 r. ż. w celu zwiększenia zdolności obronnych organizmu i stymulacji układu immunologicznego. Najlepiej korzystać z gotowych tabletek lub kropli.
Andrographis paniculata
Andrographis paniculata, czyli brodziuszka wiechowata, od wieków wykorzystywana jest w tradycyjnej medycynie Dalekiego Wschodu. Jest zalecana nie tylko na wzmocnienie odporności, ale również w przypadku już istniejących infekcji górnych dróg oddechowych. Pomaga łagodzić objawy przeziębienia, w tym kaszel i ból gardła, a także skraca czas choroby. Dostępna jest w postaci suszonych ziół oraz gotowych kapsułek lub tabletek.
Liść oliwny, czystek i olejek z dzikiego oregano
Liść oliwny jest źródłem oleuropeiny – związku o silnych właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych. Ekstrakty z liści oliwnych to naturalna tarcza przeciwko wirusom i dobry sposób na wzmocnienie organizmu jesienią.
Czystek to kolejna roślina bogata w związki antyoksydacyjne. Działa przeciwzapalnie, ponadto ogranicza zdolność wirusów do wnikania do komórek.
Warto wspomnieć również o olejku z dzikiego oregano – działa jak potężny, naturalny antybiotyk – przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo, przeciwgrzybiczo i przeciwzapalnie. Uwaga! Jest to preparat bardzo skoncentrowany, o intensywnym gorzkim smaku. Nie wolno stosować nierozcieńczonego olejku bezpośrednio na błony śluzowe ani do picia. Należy rozcieńczyć 1-2 krople olejku w całej szklance wody (!) i dopiero taki roztwór można wypić do dwóch razy dziennie.
Produkty pszczele – naturalne bogactwo cennych składników
Produkty pszczele zawierają całe mnóstwo substancji biologicznie aktywnych, które wspierają nas w okresie zwiększonej zachorowalności i skutecznie pomagają budować odporność organizmu.
Miód
To najbardziej znany produkt pszczeli. Działa jak naturalny antybiotyk. Ma właściwości przeciwdrobnoustrojowe, odżywcze, nawilżające, łagodzące i powlekające, dlatego często wykorzystuje się go przy podrażnieniu gardła i kaszlu.
Można dodawać go do naparów ziołowych, herbaty z przyprawami czy ciepłej wody z cytryną. Pamiętajmy, aby nie dodawać miodu do wrzątku. Wysoka temperatura może zmniejszać jego aktywność. Miodu nie podaje się dzieciom poniżej pierwszego roku życia.
Jeśli ktoś musi lub chce unikać produktów bogatych w cukier, doskonałą pszczelą alternatywą dla miodu jest:
Propolis
Czyli kit pszczeli. Pszczoły wykorzystują go do zabezpieczania ula przed drobnoustrojami i innymi zagrożeniami z zewnątrz. Ma właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe. Co bardzo ważne, intensywnie pomaga budować odporność organizmu i stymulować nasze naturalne siły obronne. Jest dostępny w postaci kropli (alkoholowych lub bezalkoholowych), kapsułek oraz sprejów do jamy ustnej i gardła.
Pierzga
To pyłek kwiatowy zebrany przez pszczoły, wzbogacony ich wydzielinami i poddany fermentacji mlekowej w komórkach plastra. Jest niezwykle wartościowym produktem, który nie tylko wzmocni układ odpornościowy, ale będzie również wywierał wielokierunkowe działanie prozdrowotne na cały organizm.
Pyłek pszczeli
To jeden z najbardziej odżywczych produktów, który warto stosować regularnie przez przynajmniej cztery tygodnie, aby dobrze zadbać o swoje zdrowie i wzmocnienie organizmu jesienią.
Rozgrzewające przyprawy na wzmacnianie odporności
Jesienna kuchnia jest nie tylko smaczna, ale może być również niezwykle zdrowa i wspierająca kondycję układu odpornościowego. Wystarczy dodawać do potraw przeróżnych przypraw, zawierających związki o właściwościach przeciwutleniających, przeciwzapalnych, przeciwbakteryjnych i przeciwwirusowych.
Warto zawsze mieć w kuchni pod ręką takie składniki jak: imbir, kurkuma, cynamon, anyż gwiaździsty, goździki, kardamon, gałka muszkatołowa.
W szczególności kurkuma wykazuje silnie działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Potrafi zahamować proces namnażania się wirusów w organizmie, jeśli dojdzie do infekcji. Pamiętaj, aby zawsze stosować tę przyprawę razem z odrobiną pieprzu oraz tłuszczu, które ułatwiają przyswajanie cennych składników kurkumy.
Przyprawy można dodawać do naparów ziołowych, herbat, zup, duszonych warzyw, ryżu, potraw mięsnych i rybnych. Można wzbogacać nimi smak owsianki, jaglanki, kompotów, deserów czy ciast.
Jak tylko poczujesz, że „coś cię bierze”, od razu sięgaj po gorący napar pełen rozgrzewających, aromatycznych przypraw, który szybko postawi na nogi twój układ odpornościowy, doda energii i rozgrzeje od środka.
Adaptogeny – wsparcie organizmu w okresie stresu i przemęczenia
Adaptogeny to substancje pochodzenia roślinnego, które mają zdolność wspierania adaptacji organizmu do niekorzystnych czynników środowiskowych i stresu. Do najbardziej polecanych jesienią należą:
- Traganek (Astragalus) – to prawdziwy „dopalacz” immunologiczny. Stosowany szczególnie w okresach zwiększonej podatności na infekcje, ale również w czasie rekonwalescencji lub osłabienia organizmu. Potrafi skutecznie wspierać naturalną odporność i chronić nas przed rozwojem infekcji.
- Różeniec górski – wspiera przede wszystkim odporność na stres i zmęczenie. Przyda się osobom przemęczonym, odczuwającym spadek energii oraz trudności z koncentracją i pamięcią. Podnosi zarówno wydolność fizyczną, jak i psychiczną oraz intelektualną.
- Ashwagandha – to witania ospała, roślina kojarzona z poprawą jakości snu, wspieraniem równowagi emocjonalnej i lepszą adaptacją do stresu. Pomaga lepiej się regenerować i dbać o ogólną kondycję organizmu. Pośrednio więc wpływa również korzystnie na prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego.
Grzyby funkcjonalne – wzmocnienie naturalnej odporności
Grzyby funkcjonalne od dawna są wykorzystywane w tradycyjnych systemach medycyny dalekowschodniej. Zawierają substancje, które korzystnie wpływają między innymi na dobrą kondycję układu odpornościowego. Na szczególną uwagę zasługują takie grzyby jak:
- Cordyceps (maczużnik) – wykorzystywany w celu wspierania witalności i ogólnej wydolności organizmu. Zawiera m. in. kordycepinę, która aktywuje makrofagi do niszczenia wirusów i wykazuje silne właściwości przeciwzapalne. Niezwykle przydatny zarówno w profilaktyce, jak i podczas infekcji.
- Wrośniak wielobarwny – to grzyb o dużym potencjale, jeśli chodzi o wzmocnienie odporności. Chroni organizm w trakcie osłabienia i infekcji, wspiera walkę limfocytów z wirusami, wycisza nadmierne reakcje zapalne, doprowadzając ustrój do równowagi i hamując rozwój infekcji. Zawiera m. in. beta-glukany, związki wzmacniające aktywność układu odpornościowego.
- Soplówka jeżowata – jest znana z korzystnego wpływu na układ nerwowy i funkcje poznawcze. Wspomaga regenerację uszkodzonych komórek nerwowych i usprawnia przesyłanie impulsów nerwowych. Wskazana przy przemęczeniu, osłabieniu fizycznym i intelektualnym, spadkach nastroju oraz problemach z koncentracją.
Homeopatia – indywidualne podejście do naturalnej odporności
Leki homeopatyczne w naturalny sposób wspierają mechanizmy regulacyjne i obronne organizmu oraz ułatwiają powrót do równowagi. Homeopatia zwraca uwagę na całościowy obraz człowieka, jego jednostkową wrażliwość i indywidualny sposób reagowania na czynniki zewnętrzne.
W zasadzie każdy lek homeopatyczny wspiera układ odpornościowy, ponieważ specyfiki te działają zgodnie z naturalnym kierunkiem zdrowienia i stymulują nasze zdolności do samoobrony. Osoby leczone homeopatycznie z czasem obserwują coraz mniejszą zapadalność na infekcje, lepsze radzenie sobie z chorobami oraz krótszy czas rekonwalescencji.
Niemniej warunkiem wyleczenia jest dobranie odpowiedniego preparatu na określone objawy u chorego. Jeśli już od pierwszych symptomów chorobowych sięgniemy po właściwe remedium, możemy liczyć na szybką poprawę stanu zdrowia. Poniżej kilka przykładów sytuacji, w których warto zastosować określony produkt homeopatyczny:
- homeopatyczne aconitum napellus – jeśli dolegliwości pojawiają się nagle, gwałtownie i są bardzo intensywne, np. wysoka gorączka po wychłodzeniu i ekspozycji na zimny, suchy wiatr
- homeopatyczna belladonna – wskazana, gdy infekcja rozwija się szybko i objawia się wysoką temperaturą, uczuciem gorąca, zaczerwieniem, potami i suchością śluzówek (np. suchy kaszel, silne pragnienie)
- homeopatyczne gelsemium sempervirens – tu najbardziej charakterystyczne jest silne osłabienie, senność, ciężkość powiek, drżenie i uczucia ogólnego rozbicia; gorączka narasta powoli, a chory jest słaby i wyczerpany
- homeopatyczne ferrum phosphoricum – pomocne przy pierwszych objawach przeziębienia, któremu towarzyszy osłabienie, bladość, suche pokasływanie, podkrążone oczy i lekki stan podgorączkowy
- homeopatyczne allium cepa – przyda się przy wodnistym, drażniącym, obfitym katarze i częstym kichaniu; często sprawdza się na początku infekcji wirusowej, zaczynającej się nieżytem nosa i kichaniem
- homeopatyczne eupatorium perfoliatum – warto je zastosować przy grypie z uczuciem silnego rozbicia, z bólem kości, mięśni, głowy i oczu oraz odczuciem połamania całego ciała
- homeopatyczny nux vomica – przydatny przy przeziębieniu z towarzyszącymi dreszczami, niemożnością rozgrzania się, wodnistym katarem w ciągu dnia i zatkanym nosem nocą
Homeopatia patrzy na infekcję nie tylko przez pryzmat pojedynczego objawu, ale całego obrazu reakcji organizmu. Dlatego przy doborze leku należy brać pod uwagę wszystkie symptomy i zachowanie się chorego.
Sen, regeneracja i ruch – niezbędne aby wspierać naturalną odporność
Nawet najlepsze zioła i suplementy nie zastąpią podstawowych potrzeb organizmu. Jednym z najważniejszych czynników wpływających na odporność jest sen. Nocą zachodzą procesy regeneracyjne, regulowane są mechanizmy hormonalne i immunologiczne, a organizm odzyskuje siły.
Warto zadbać o odpowiednią ilość snu. Większość dorosłych potrzebuje około 7–9 godzin odpoczynku na dobę, choć indywidualne zapotrzebowanie może się różnić. Dobrze jest chodzić spać i wstawać o podobnych porach, ograniczyć korzystanie z ekranów przed snem oraz zadbać o przewietrzenie sypialni.
Nie zapominajmy również o aktywności fizycznej. Regularne spacery, jazda na rowerze, pływanie, joga czy ćwiczenia rozciągające poprawiają krążenie i wspierają prawidłową pracę wszystkich narządów. Przy czym nie chodzi tutaj o intensywne treningi, lecz o systematyczną aktywność dostosowaną do własnych możliwości.
Duże znaczenie ma także umiejętność radzenia sobie ze stresem. Przewlekłe napięcie zaburza procesy regeneracyjne i istotnie obniża odporność. Pomocne mogą być ćwiczenia oddechowe, medytacja, kontakt z naturą, relaksująca kąpiel czy przyjemna rozmowa z kimś bliskim.
Domowe sposoby na przeziębienie – co zrobić, gdy pojawią się pierwsze objawy?
Gdy pojawią się pierwsze objawy przeziębienia, warto sięgnąć po proste domowe sposoby:
- Syrop z cebuli – tradycyjne domowe lekarstwo przygotowywane z pokrojonej cebuli i miodu lub cukru (opcjonalnie można dodać czosnek). Podnosi odporność, łagodzi kaszel i podrażnienie gardła.
- Herbata z imbirem, goździkami i miodem – szybko nas rozgrzeje w chłodne dni
- Imbirowa kąpiel stóp – wygotowujemy kilkanaście plasterków imbiru w wodzie i po lekkim ostudzeniu moczymy w niej stopy aż do uzyskania efektu rozgrzania, a nawet spocenia się
- Syrop z malin – najlepiej domowej roboty, działa napotnie, przeciwgorączkowo, wzmacnia mechanizmy obronne organizmu
- Płukanie gardła – letnia woda z solą może przynieść ulgę przy bólu gardła i podrażnieniu
- Kompot z gruszek – ciepły kompot z gruszek i obranych ze skórki migdałów nawilża śluzówki, łagodzi podrażnienie gardła, suchy kaszel i chrypkę
- Złote mleko – napój na bazie mleka (może być roślinne) z dodatkiem kurkumy, imbiru i cynamonu; wspiera układ odpornościowy, rozgrzewa, dodaje energii, zwalcza infekcje
- Mleko z miodem, czosnkiem i masłem – babciny sposób na przeziębienie, działa jak naturalny antybiotyk – nie tylko wzmocni układ odpornościowy, ale pomoże szybciej wyzdrowieć
Wzmocnienie organizmu jesienią – postaw na codzienną regularność
Wzmacnianie odporności nie powinno ograniczać się do krótkiej kuracji rozpoczętej dopiero wtedy, gdy pojawi się pierwsze przeziębienie. Najlepsze efekty przynosi systematyczne dbanie o organizm przez cały rok, ze szczególnym uwzględnieniem okresu jesienno-zimowego.
Pamiętajmy, że odporność to złożony system, którego nie da się wzmocnić jednym produktem czy suplementem, stosowanym przez kilka tygodni. To codzienna troska o równowagę organizmu, jego potrzeby i naturalne mechanizmy obronne. Im lepiej zadbamy o podstawy, tym większą mamy szansę na sprawne radzenie sobie z wyzwaniami, jakie przynosi jesień.
Źródła:
1. https://naturalnieozdrowiu.pl/jak-wzmocnic-odpornosc-w-7-krokach/
2. https://apipharm.pl/badania-potwierdzajace-wlasciwosci-zdrowotne-pierzgi-pszczelej
4. https://naturalnieozdrowiu.pl/przyprawy-na-swieta-bozego-narodzenia/
5. https://naturalnieozdrowiu.pl/cordyceps-poznaj-jego-niezwykle-wlasciwosci/
6. https://wylecz.to/zywnosc/wrosniak-roznobarwny
7. https://akademiaroslin.pl/blog/kto-powinien-jesc-maliny/
8. https://kenay.com.pl/blog/na-przeziebienia-i-wirusy-brodziuszka-andrographis-paniculata-n135
9. https://naturalnieozdrowiu.pl/zlote-mleko-jak-czesto-pic-i-jak-je-zrobic/
10. D. Demarque, J. Jouanny, B. Poitevin, Y. Saint – Jean. Homeopatyczna materia medica
